http://www.bbcpersian.com

02:08 گرينويچ - سه شنبه 20 دسامبر 2005

استفن ايوانز
سرويس جهانی بی بی سی

موازنه اعتماد و آزادی؛ ويکی پديا سختگيرتر می شود

ويکی پديا، يکی از پيشگامان گرايشی که "دسترسی عمومی به محتوای آزاد" را در اينترنت ترويج می کند، روش کار و شيوه های سختگيرانه تری را در پيش می گيرد.

اين دانشنامه اينترنتی که می تواند توسط خوانندگانش در سراسر جهان بازنويسی و ويرايش شود، پذيرفته است که برخی از کاربرانش اطلاعات نادرستی را در صفحات آن جای می دهند.

کسانی که از دسترسی آزاد و عمومی به محتوای اينترنت، به جای کنترل آن توسط شرکتهايی که در ازای خدمات خود پول می گيرند، دفاع می کنند، غالبا ويکی پديا را نمادی از موفقيت و پيروزی به شمار می آورند.

ويکی پديا، پديده ای جهانگير است که از پانزدهم ژانويه 2001 در قالب طرحی آغاز شد که مبتکر آمريکايی اش آن را "دانشنامه ای آزاد و رايگان با بالاترين کيفيت ممکن برای استفاده هرکس روی کره زمين به زبان خودش" توصيف کرد.

اين دانشنامه اينترنتی اکنون به 119 زبان، "فعال" است و بيش از دو ميليون و 550 هزار مدخل دارد.

هرکسی می تواند آزادانه از اين دانشنامه استفاده کند و محتوای آن را مورد ويرايش و بازنگری قرار دهد:

کارشناسان خبره ای که درباره يک موضوع شناخت و آگاهی دارند، اطلاعات خود را می نويسند و ارائه می دهند و سپس کاربران ويکی پديا در سراسر جهان که اجتماعی مجازی و غيررسمی را تشکيل می دهند، اين مدخل را ويرايش می کنند. سابقه تغييرات هر مدخل و نوشته هم در معرض ديد همگان قرار دارد.

در اين ميان، برخوردهايی که "جنگ ويرايشی" نام گرفته نيز ديده می شود که در جريان آن افراد مختلف، ديدگاههای متفاوت خود را پيش می برند.

اما جانبداری يا اشتباهات به سرعت ديده می شوند و مورد اصلاح قرار می گيرند. به همين دليل بخش اعظمی از دو و نيم ميليون مدخل اين دانشنامه، بی طرفانه و قابل اعتماد است.

ارزيابی های مستقل، ميزان صحت مطالب اين دانشنامه را نزديک به رقبای قديمی تر و پولی آن برآورد می کند.

با وجود اين، مشکل جايی به وجود می آيد که دسترسی آزاد و عمومی به اين دانشنامه مورد سوءاستفاده قرار گيرد؛ مثلا فرد خرابکاری يک مدخل جعلی و افتراآميز را وارد کند که چند هفته طول بکشد تا مورد توجه و اصلاح قرار گيرد. يا شخص ديگری درباره اهميت خود غلو کند و بکوشد جايگاهش را بالاتر از آنچه هست نمايش دهد.

اين دانشنامه می کوشد تا تا شيوه های کنترل محتوای خود را سختگيرانه تر کند تا از سوءاستفاده ها جلوگيری کند.

ويکی پديا از سوی کسانی که ماهيت دموکراتيک آن را می پسندند مورد ستايش قرار گرفته است اما سئوال اصلی اين است که آيا طبيعت بشری آنچه را که از نگاه طرفداران اين پديده، به منزله آرزوهای اصيل انسان است، نابود خواهد کرد.