BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 15:54 گرينويچ - شنبه 15 مهر 1385 , شنبه 07 اکتبر 2006
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
شعر ایرانی، ذائقه جهانی
 

 
 
نیلوفر طالبی
"نيلوفر طالبی" به زودی مجموعه ای از اشعارمدرن ايرانی را که به انگليسی ترجمه و ويرايش کرده، با همکاری يک ناشر آمريکايی منتشر خواهد کرد.

نيلوفر، مترجم اشعار فارسی به انگليسی است که جايزه های متعدد جهانی ازجمله جايزه ترجمه مرکز بين المللی "نگارش وترجمه" (ICWT) درسال ۲۰۰۴ و جايزهPEN شورای ايالت نيويورک درزمينه ترجمه متنهای ادبی را دريافت کرده است.

اين کتاب دربرگيرنده شعرای چهار نسل درخارج ازکشور است که مسن ترين آن متولد ۱۹۲۹ وجوانترينش متولد ۱۹۷۶ است. ازميان شاعران ياد شده تنها نادرنادرپور درقيد حيات نيست و شعرای ايرانی ای که ازاستراليا تا کانادا زندگی می کنند دراين مجموعه حضور دارند.

نيلوفر طالبی هم شعر ترجمه می کند، هم آنها را با صدايی خوش می خواند. چون دوره بازيگری ديده می تواند شعرهايش را بازی کند. موضوعی که به جذابيت کارهای زنده اش می افزايد. تا کنون شعرهايی که به مجلات مختلف ادبی فرستاده چهارجايزه بزرگ ترجمه را برده اند.

نيلوفر دوهفته پيش درسان فرانسيسکو و درميان جمعی ازدوستداران فرهنگ ايرانی، کارهای خود درقالب شعرخوانی زنده و ويدئو کليپ ارائه کرد. ويدئوکليپ هايی که براساس شعرهای مدرن ايرانی ساخته شده اند.

"از زمانی که شروع به جمع آوری اشعار کردم، درانتخاب قطعات از مشاوران متعددی کمک گرفتم اما انتخاب وطبقه بندی اشعار را خودم انجام دادم." نيلوفراضافه می کند که خيلی طول کشيد تا بتواند سيراشعار شعرای ايرانی خارج از کشور را مرور کند و به يک طبقه بندی برسد و ببيند که چه فرق هايی بين شان است:" قطعات بيش از۱۳۰ شاعر را مرور کردم، کسانی که درزمان های مختلف بعداز انقلاب به خارج ازايران مهاجرت کرده بودند. سوال های زيادی برايم به وجود آمد ازجمله اينکه کدام يک ازاشعار می توانند درترجمه خوب از آب درآيند."

نيلوفر طالبی تلاش می کند" پروژه ترجمه" خود را به گونه ای بسط بدهد که درنهايت موسسه ای شبيه "موسسه گوته" آلمان را بتواند شکل بدهد به گونه ای که درمراکز مختلف به اشاعه فرهنگ وادب ايرانی بپردازند. او به همين منظور بارها ميهمان دانشگاه های مختلف آمريکا بوده است تا تصوير جديدی از شعر وادبيات ايرانی ارائه کند.

دشواری در ترجمه

نیلوفر طالبی

می پرسم چگونه برخی کلمات دشوار را که خيلی به زمينه های فرهنگی ايرانيان بستگی دارد ترجمه می کند؟ مثلا وقتی می گوييم "زاينده رود"، " خاله زنک بازی" ، "کرشمه" و يا حتی"پرده نشين"؟ می گويد اصراری ندارد که حتما برخی کلمات ترجمه بشود، که اساسا نمی شوند: " گهگاهی لغطهايی می توانم درزبان انگليسی پيداکنم که با زمينه فرهنگی ما نزديک باشد وگهگاهی هم نمی توانم ، که مشکلی طبيعی درترجمه است. کلا اصراری ندارم که حتما کلمه ها ترجمه بشوند. دوست دارم بعضی کلمات مانند زبان اسپانيايی که بدون تغيير درزبان انگليسی استفاده می شوند، کلمات فارسی هم به صورت کامل استفاده شوند. مثل لغت "مجنون" که هم به معنای ديوانه است وهم به معنای فردی خاص که کسی را دوست داشت.

خانم مانا آقايی شعری به نام "مجنون" دارد. نمی دانستم درترجمه بنويسم مجنون يا نه؟ آيا "مجنون" فقط همان "رومئو" است؟ داشتم اتفاقی شعر "آقاشهيد علی" را می خواندم، ديدم درغزلی که به انگليسی داشت، اين واژه را به همان صورت بدون زيرنويس برای خواننده به کار برد. من حالايک قدم محطاطانه کار می کنم و تيتر شعر را عوض نمی کنم و همان "مجنون" می گذارم اما توضيح می دهم که مجنون همان مترادف "رومئو" درداستان های غربی است و اينکه داستانش چه بوده و اينکه به هرکسی هم که چيزی را زياد دوست داشته باشد می گويند مجنون. ولی اگر اين شعررا نديده بودم، نمی دانستم با تيتر شعر چه کارکنم."

تم جهانی

اما چطور يک شعر فارسی در ترجمه با مخاطب انگليسی زبان ارتباط برقرار می کند: " به طور کلی شعر وقتی موفق است که در آن، ارتباط معقولی بين عناصری برقرار شده باشد که همين طوری آنها را نمی فهميم و يا نمی بينيم. اما آنهايی که بيشتر تم های جهانی دارد، چيزهای مثلا عشق، طنز و دلتنگی برای چيزی، می تواند دستمايه های خوبی باشد."

نيلوفردر توضيح اين " تم جهانی" می گويد: " مثلا آقای شهروز رشيد شعری دارد درباره افتادن "ايکاروس"(Icarus).موضوعی که دراسطورهای غربی ست و برای انگليسی زبان ها قابل فهم است. اوهمين ها را به صورتی بسيار زيبا ربط می دهد به کسی که از دنيای خودش خارج می شود.

پروژه ترجمه

نيلوفر طالبی، مدير "پروژه ترجمه "، يک سازمان غيرانتفاعی است که هدفش معرفی ادبيات معاصر ايران به دنيا درترجمه به زبان ها ورسانه های مختلف است.

ايده موسسه اما، ايده ای بزرگ وبکر به شمار می رود. چطوری اين ايده به نظرت رسيد که کار را به صورت يک موسسه دنبال کنی؟

"يک روند بود. يک دوست شاعر امريکايی داشتم که سالها پيش گفت بيا شعر ترجمه کنيم، من دارم با دخترهای "ازبک" شعرهای ازبکی ترجمه می کنم. اول جدی نگرفتم. اما يک مدتی بود، ۶-۷ سال پيش، خيلی ها می گفتند فلانی، تو ايرانی هستی و ما چقدر عاشق رومی هستيم . من می گفتم رومی خيلی عالی است ولی شعرای جديد هم خيلی داريم. بعد می پرسيدند کی؟من اسامی مختلفی می آوردم که آنها نمی شناختند. ديدم که غيراز ترجمه های دانشگاهی، ترجمه های ديگری نيست. اين بود که شروع کردم شعرهای فروغ را ترجمه کردم و ديدم که چقدر عاشق اين کار هستم و به همين خاطر از طريق ترجمه کردن، ارتباط دقيقی با شعر برقرارکردم. ديگر ترجمه شعر را متوقف نکردم و به فکر انتشار يک آنتالوژی ازشعرای معاصر افتادم. تلفيق شعروموسيقی وفيلم هم بعد ازآن پيش آمد."

چه چيزهای نزديکی در شعر مدرن ايرانی با جريان شعر به صورت کلی درغرب وجود دارد که فهم را امکان پذير می کند؟

تنها چيزی که می توانم بگويم از شعر معاصر خارج از کشور است. پژوهشی در مورد شعر درون کشور نکرده ام که درآينده خواهم کرد. شعرهای کسانی را که ترجمه می کنم چون خارج ازکشور زندگی می کنند، حساسيت وسوژه هايی که می نويسند به محيط شان نزديک تر است. از اين لحاظ از ادبيات زبان های ديگر هم تاثيرگرفته اند و بنابراين ممکن است برای خارجی ها قابل فهم تر است.

شعرهايی که انتخاب می کنم بايد برای همه قابل فهم باشد. شايد درکتاب های بعدی شعرهايی که از لحاظ درک فرهنگی سخت تر باشند را استفاده کردم. اين جزو مسئوليت و وظيفه من است که شاعرانی را انتخاب کنم تا کسی که به انگليسی می خواند به "ايران و ايرانی" نزديک تربشود وآن را بفهمد.

می دانی درآمريکا چند درصد کتابهای منتشر شده ترجمه هستند؟

درآمريکا فقط ۲.۵ درصد کتاب هايی که چاپ می شود ترجمه است. يعنی اگر ما هرسال ويا هردوسال يک بار هم يک کتاب ترجمه بدهيم، خيلی کارخوبی است به همين جهت بايد خيلی مواظب باشيم آن کتاب چه کتابی است.

وقتی از او می پرسم که چه اتفاقی خوشحالش می کند، می گويد حمايت ايرانی ها از پروژه ای که می تواند به تاسيس موسسه ای برای اشاعه فرهنگ ايرانی ها منجر شود. چيزی شبيه "موسسه گوته". توقع ندارد که دولت ايران ، مانند دولت آلمان که موسسه گوته را ۱۰۰ درصد حمايت مالی می کند مورد توجه قرار دهد. اگر چه فکرمی کند درطول زمان اگر دولت ببيند که کارش غيرسياسی وفرهنگی است، شايد پشت چنين طرح هايی بيايد. شايد به خاطر حضور در کاليفرنيا افرادی از"سيليکون ولی" بتوانند حمايت بيشتری از اين طرح بکنند. هم ماليات نمی دهند، هم از يک طرح ايرانی ايرانی .البته جهانی، حمايت کرده اند. می گويد شعر ايران هم می تواند مانند سينما بدرخشد،اگرچه راهش طولانی خواهد بود.

 
 
روز هفتمروز هفتم
صفحه اصلی
 
 
سايت های مرتبط
بی بی سی مسئول محتوای سايت های ديگر نيست
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران