http://www.bbcpersian.com

18:19 گرينويچ - یکشنبه 27 اسفند 1385 , يکشنبه 18 مارس 2007

آزاده نوری

از سیر تا پیاز موسیقی ۸۵

بعضی از حوادث و اتفاقات هستند که در جمع بندی های پایان سال دیده نمی شوند و یا از اهمیت کمتری برخور دارند. بخشی از این وقایع در لایه های پنهان تری رخ می دهد و به همیت دلیل هم مورد توجه قرار نمی گیرند. بخشی از این اتفاقات را که شاید بد نباشد آنها را یادآوری کنیم از این قرارند:

موسیقی راک از آموزشگاه های موسیقی کشور حذف شد

بر اساس قوانین وزارت فرهنگ و ارشاد، اجرای کنسرت هایی که زیر دویست نفر و بدون بلیت فروشی رسمی انجام شود نیازی به مجوز ندارد. طبق این قانون گروه های زیرزمینی زیادی بودند که در محافل خصوصی و یا آموزشگاه های موسیقی کنسرت برگزار می کردند. اواخر شهریور ماه امسال گروه راک S.D.S که یکی از گروه های فعال در اصفهان است قرار بود در آموزشگاهی کنسرت برگزار کند. اما اداره اماکن نیروی انتظامی کنسرت را لغو کرد.

فروشگاه بتهوون هم که قسمتی از بلیت های این کنسرت را می فروخت از ۲۳ شهریور تا ۵ مهر ماه پلمب شد. اداره اماکن معتقد بود که اگر چه وزارت ارشاد مجوزی برای این برنامه نمی خواهد اما گروه باید آنها را در جریان قرار می داد و از اداره اماکن مجوز می خواست. در دادگاهی که برای رسیدگی به این پرونده تشکیل شد، آموزشگاه مورد نظر برای همیشه تعطیل شد اما بتهوون توانست کار خود را ادامه دهد.

از این اتفاق به بعد برگزاری کنسرت های کوچک در آموزشگاه های موسیقی برای گروه های راک و زری زمینه لغو شد. این موضوع ضربه دیگری به فعالیت های این گروه ها بود ضمن اینکه بسیاری از سایت ها و موسیقی های این گروه ها در اینترنت نیز فیلتر شده است.

گروه های فراموش شده

امسال به دلیل بی مهری ها و سخت گیری هایی که برای صدور مجوز کنسرت و یا آلبوم موسیقی گروه های راک و پاپ وجود داشت گروه های زیادی از هم پاشیدند و یا هیچ فعالیتی در ایران نداشتند. معروف ترین آنها گروه آریان بود که نتوانست آلبوم تازه و یا حتی کنسرتی برگزار کند. تنها کنسرت این گروه هم زمان با جشنواره تابستانی کیش در این جزیره برگزار شد.

گروه های راک باراد و میرا نیز برای همیشه کار خود را تعطیل کردند. بیشتر اعضای گروه میرا از ایران خارج شدند و به اروپا یا امریکا مهاجرت کردند. اعضای گروه باراد نیز تصمیم گرفتند هر کدام راه خودشان را بروند. گروه های کهت میان، آور و خاک هم تقریبا سرنوشت مشابهی داشتند. تعدادی از اعضای این گروه ها که از گروه های معروف راک هستند به خارج از ایران مهاجرت کردند.

معروف ترین چهره موسیقی سال پشت پرده های سانسور

محسن چاووشی از خواننده های بدون مجوز و غیر مجاز ایرانی است. اما صدای او و موسیقی هایش از طریق اینترنت و یا دست به دست همه جا پیدا می شود. تقریبا کسی نیست که موسیقی پاپ ایرانی گوش کند و او را نشناسد.

علاقه جوان ها و شهرتش باعث شد که داریوش مهرجویی کارگردان مشهور سینما به سراغش برود و از صدای او در فیلم تازه اش استفاده کند. علی سنتوری، که بعد از اصلاحات ارشاد به سنتوری تغییر نام داد، داستان نوازنده سنتور و خواننده ای جوان به نام علی است. چاووشی ترانه های این فیلم را اجرا کرده است و جالب اینکه قبل از اینکه فیلم در جشنواره فیلم فجر امسال اکران شود، همه ترانه های آن را شنیده بودند.

با همه محبوبیت و شهرتی که چاووشی در میان جوان ها پیدا کرده بود، وزارت ارشاد نپذیرفت که نام او در تیتراژ پایانی فیلم باشد.

سنتوری از اولین فیلم هایی است که در سال جدید اکران می شود. جالب اینجاست که همه می دانند خواننده آهنگ های این فیلم کیست و حتی کارهای او را قبلا شنیده اند اما نباید اسمش را به زبان بیاورند.

پسر پا بر جای پای پدر می گذارد

ایرج را با ترانه ها و تصنیف هایی که در فیلم های فارسی اجرا کرده می شناسیم. معمولا صدای او را برای فردین استفاده می کردند که او هم از محبوب ترین خوانندگان ایران بود. ایرج سال هاست گوشه خلوت گزیده اما پسرش احسان خواجه امیری راه پدرش را ادامه می دهد. او چند سالی است جزو خوانندگان جوان ما محسوب می شود و البته صدایی به شیرینی پدرش دارد. آلبوم جدید او امسال رکورد خوبی در میان آلبوم های موسیقی داشت و علاقمندان زیادی را به خود جلب کرد.

بعضی ها او را رقیب محمد اصفهانی و حتی علیرضا عصار می دانند و معتقدند به زودی از آنها جلو می زند.

در سال جدید قرار است چهره جدید دیگری هم که فرزند یکی از خوانندگان پرطرفدار است به عرصه رقابت موسیقی پاپ ایران اضافه شود. شنیده ایم که پسر سیاوش قمیشی هم در تلاش است تا سال آینده آلبوم خود را به بازار بفرستد. باید منتظر بیمانیم و ببینیم که آیا او موفق می شود از وزارت ارشاد مجوز بگیرد؟

افتخاری همچنان پیشتاز

علیرضا افتخاری که همیشه با طعنه های تلخ منتقدانش مواجه بود، هنوز هم میدان را خالی نکرده و همچنان رکورد پرکار ترین خواننده را در زمینه تولید و ارائه آلبوم دارد. در سالی که گذشت از علیرضا افتخاری چندین آلبوم موسیقی به بازار آمده، ماه خراسان، صیاد، تو می آیی و آوای عشق آلبوم های امسال او بودند.

او در گفتگویی که از یکی از شبکه های ایران پخش شد، گفت: من کار درستی می کنم. به نظر من ارائه کار وظیفه ماست. وقتی من می توانم این کارها را در طول سال به بازار بدهم، چرا نباید این کار را بکنم؟ باید از دیگران بپرسید که چرا کم کاری می کنند.

اگر چه نه تنها در تهران بلکه در هیچ کجای دنیا معمول نیست که خوانندگان این همه کار به بازار عرضه کنند، اما باید منتظر باشیم که افتخاری در سال جدید آلبوم های بیشتری بشنویم چون او اعتقادی به تنبلی و کم کاری ندارد. از سوی دیگر او یکی از پر مخاطب ترین خوانندگان موسیقی سنتی ایران است و این نکته را نمی توان نادیده گرفت که تمام آثار او از سوی طرفدارانش مورد استفبال قرار می گیرد و فروش خوبی دارد.

گروه دستان بعد از افتخاری پرکار ترین گروه موسیقی بود. او دو آلبوم ساز دستان و دریای بی پایان را در ایران و آلبوم لولیان با صدای شهرام ناظری را خارج از ایران در طول سال گذشته منتشر کرده است. این گروه کنسرت های زیادی را هم در عرض سال گذشته در ایران و اروپا برگزار کرد.

علیرضا عصار بدون فواد حجازی

نخستین آلبوم عصار بعد از سال ها همکاری مشترک با آهنگساز توانای موسیقی پاپ فواد حجازی منتشر شد. آنها بعد از مدت ها همکاری به اختلاف نظر رسیدند و تصمیم گرفتند جدا شوند. عصار با همکاری و آهنگسازی شهرداد روحانی تازه ترین اثر خود را به بازار فرستاد.

این آلبوم در ماه اول انتشار پر فروش ترین آلبوم موسیقی ایران بود اما بعد از آن نتوانست در این جایگاه قرار بگیرن با وجودی که آلبوم قابل توجه دیگری هم در بازار نبود. به نظر می آید تغییر سبک ناگهانی عصار از موسیقی پاپ به موسیقی کلاسیک یکی از دلایل آن باشد. نبود فواد حجازی را هم باید دلیل دیگر این مسئله دانست. فواد حجازی در سال گذشته کار قابل توجهی ارائه نکرده است.

جدایی استادان موسیقی ایرانی و اختلاف بر سر کمانچه نوازی

جدا شدن محمد رضا شجریان از حسین علیزاده و کیهان کلهر هم از جدایی های دیگری بود که امسال در گروه های موسیقی شاهد آن بودیم. هر کدام از این سه استاد موسیقی راهی را انتخاب کرده و آن را دنبال می کنند. شحریان کارگاه های آموزشی اش را برگزار کرد. علیزاده به دنبال تجربه های تازه در موسیقی بی کلام ایرانی و تکنوازی رفت و کلهر بعد از همکاری شش ساله با شجاعت حسین خان همکاری های مشترکی را با اردل ارزنجان نوازنده معروف دیوان و باقلامای ترکیه ای آغاز کرد.

البته کیهان کهر به دلیل اختلافاتی که بر سر کمانچه نوازی با مجمد رضا لطفی پیدا کرد نیز از چهره های خبر ساز سال بود. لطفی پس از سال ها دوری از وطن به ایران بازگشت. همه منتظر کارهای تازه ای از او بودند و هستند اما او هنوز دست به کار نشده. تنها اثر او امسال آلبوم خموشانه بود که در آن علاوه بر سه تار به کمانچه نوازی هم پرداخته بود و پا در کفش نوازندگان کمانچه کرده بود. بعد از انتشار این آلبوم هم در گفتگوهایی با رسانه ها از کمانچه نوازی هنرمندانی چون کلهر انتقاد کرد. این مسئله کلهر و نوازندگان دیگری چون سعید فرج پوری از گروه دستان را بر آشفت. آنها هم جوابیه هایی در روزنامه ها منتشر کردند. این اختلاف هنوز به پایان نرسیده و ادامه دارد.

انتشار کتاب های هنرمندان خارجی ممنوع

از اتفاقات دیگر سال ۸۵ لغو انتشار زندگی نامه، اشعار و آثار هنرمندان موسیقی خارجی بود. این آثار به صورت کتاب هایی شامل اشعار خوانندگان و گروه های بزرگ موسیقی به زبان انگلیسی همراه ترجمه فارسی بود که انتشار آنها لغو شد.

تا به حال ۲۳۰ عنوان از این کتاب ها به بازار آمده بود که اشعار و ترجمه آثار متالیکا، انیگما، سلندیون، جیپسی کینگ، کریس دی برگ، نروانا، برایان آدامز و... بود. این موضوع ضربه بزرگی به ناشر این کتاب ها نشر مس وارد کرد و او را برای همیشه از دنیای موسیقی دور کرد.