چرا اسطوره‌های فوتبال برزیل از رئیس‌جمهور جنجالی حمایت کردند؟

Neymar and Bruna حق نشر عکس Getty Images
Image caption آیا انتخابات ریاست جمهوری برزیل دلیل جدایی نیمار از برونا مارکزینه بود؟

بازیکنان برزیلی در همه سطوح فوتبال این کشور اغلب از خانواده‌های فقیر و نژادهای مختلف هستند. با این حال چرا آن‎ها در انتخابات ریاست جمهوری به نامزدی رأی می‌دهند که متهم به نژادپرستی است و برنامه‌هایش شامل طرح ریاضت اقتصادی و حذف احتمالی سیاست‎هایی است که در دهه گذشته میلیون‎ها برزیلی را از فقر نجات داده است.

با همه این‎ها ژایر بولسونارو انتخاب عده زیادی از ستاره‎های سرشناس این کشور بوده است.

حامیان سرشناس

ژایر بولسونارو، رئیس جمهوری جدید برزیل، با وجود نظرات جنجالی‎اش در مورد نژاد، فقر و حقوق زنان باز هم از حمایت برخی از ستاره‌های فوتبال قدیمی و حال حاضر کشور برخوردار است، از جمله رونالدینیو و کاکا که زمانی بهترین بازیکنان جهان بودند و نیمار، مهاجم پاری‌سن‌ژرمن، که نامش به عنوان گران‎ترین بازیکن تاریخ برزیل به ثبت رسیده است.

نیمار یک پست اینستاگرام را "لایک" کرده که در حمایت از بولسونارو منتشر شده و حتی گفته می‎شود جدایی‌ او از دوست دخترش برونا مارکزینه، بازیگر تلویزیون، به انتقادهای علنی او از این افسر بازنشسته ارتش مربوط بوده است.

آلیسون بکر، دروازه‎بان لیورپول و گابریل ژسوس، مهاجم منچستر سیتی هم مثل نیمار با "لایک" کردن پست‎‎های منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی حمایت خود را از ژایر بولسونارو استفاده کردند.

رونالدینیو عکسی از خود منتشر کرد که در آن پیراهن شماره ۱۷ تیم ملی برزیل را به تن داشت. در سیستم انتخابات الکترونیکی برزیل هر نامزد با یک شماره شناخته می‎شود و شماره آقای بولسونارو ۱۷ بود. ملی‌پوش سابق برزیل در توضیح این عکس نوشته بود: " کسی را انتخاب کردم که شادی را به ما باز می‎گرداند."

حق نشر عکس Instagram
Image caption رونالدینیو ستاره پیشین تیم ملی فوتبال برزیل و باشگاه بارسلونا از بولسونارو حمایت کرد

این پست اینستاگرامی رونالدینیو نه به مذاق برخی هواداران او خوش آمد و نه به مذاق مقام‌های بارسلونا، باشگاهی که بهترین سال‎های دوران حرفه‎ایش را در آن گذراند.

این باشگاه پیش از انتخابات اعلام کرده بود که احتمال دارد عنوان سفیر بارسلونا را از رونالدینیو بگیرد. تصمیمی که ممکن است ریوالدو، دیگر ستاره‌ پیشین این تیم که به شکل علنی از ژایر بولسونارو حمایت کرده بود را هم تحت‎الشعاع قرار دهد.

ژوزپ ویوس، سخن‎گوی بارسا گفته بود: "ارزش‎های دموکراتیک ما با آن‌چه در مورد این نامزد انتخاباتی شنیده‎ایم، مطابقت ندارد."

حمایت این ورزشکاران از سیاستمداری با گرایش راست افراطی تعجب زیادی بر انگیخته؛ چون فوتبالیست‎های این کشور که به طور معمول از بیان مواضع سیاسی خود طفره می‏روند حالا به نامزدی رأی داده‎اند که به دلیل حرف‎های جنجال‎برانگیرش از جمله دفاع از دیکتاتوری نظامی حاکم بر این کشور در فاصله سال‎های ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۵، مشهور است.

حق نشر عکس Instagram
Image caption ریوالدو قهرمان جام جهانی 2002 هم از بولسونارو حمایت کرد

محبوب قشر مرفه

ژایر بولسونارو با کسب ۵۵ درصد آرا، فرناندو حداد از حزب کارگر را پشت سرگذاشت و به ریاست جمهوری رسید.

طبق نظرسنجی‎های مختلف، این نامزد راست افراطی بیشترین رأی را در میان قشر ثروتمند برزیل به دست آورده و این در حالی است که برای مثال سهم حداد از آرای شهرهای فقیرتر این کشور بیش از ۷۵ درصد بوده است.

فوتبالیست‎های برزیلی اغلب به خانواده‎های فقیر و چندنژادی تعلق داشته‎اند. سال گذشته، ژایر بولسونارو در یکی از سخنرانی‎های خود در ریودوژانیرو با اشاره به آفریقایی‌تبارهای برزیل گفت: " حتی دیگر به درد تولید مثل هم نمی‏خورند."

حق نشر عکس Fernando Duarte
Image caption فیلیپه ملو، بازیکن پیشین یوونتوس یک گل خود را به بولسونارو تقدیم کرد و هنگام رقابت برای ریاست جمهوری با او عکس گرفت

برزیل در چهار سال گذشته با بحرانی سیاسی دست به گریبان است که از رکود اقتصادی و رسوایی‎های فساد مالی در سطح گسترده ناشی شده است؛ اتفاقاتی که سال ۲۰۱۶ به استیضاح دیلما روسف، رئیس جمهوری پیشین این کشور منجر شد و اوایل امسال هم لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا ، رئیس جمهوری که پیش از او روی کار بود را روانه زندان کرد.

روسف و لولا بیش از ۱۳ سال ریاست حزب کارگر را برعهده داشتند؛ دوره‎ای که این حزب در برزیل قدرت را در دست داشت. طبقات مرفه و متوسط جامعه، که فوتبالیست‌هایی مثل نیمار این روزها بیشتر به آن تعلق دارند، صف اول اعتراضات علیه این حزب را تشکیل می‌دادند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption "شاهین‌ها"، گروه هواداران کورینتیانس که یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های هواداری در برزیل است، بیانیه‌ای را علیه رئیس‌جمهوری جدید این کشور امضا کرد

"مائورو پائولینو، یکی از مدیران "داتافوله"، بزرگ‎ترین موسسه نظرسنجی در برزیل می‎گوید: "جامعه برزیل برای پیدا کردن سیاستمدارانی که نماینده خواسته‌های مردم باشند با مشکل روبرو است. اتفاقی که محیطی مناسب برای جولان شخصیت‎هایی مثل بولسونارو به وجود آورده است. افرادی که به آن‎ها به چشم منجی نگاه می‎شود."

آنیبال شائیم، کارشناس سیاسی و نویسنده کتابی در مورد فوتبال و سیاست در برزیل معتقد است برای فوتبالیست‎هایی که نژاد مختلط دارند حرف‎های نژادپرستانه او نسبت به سایر موضع‌گیری‎هایش از اهمیت کمتری برخوردار است . او به بی‌بی‌سی گفت: "سیاه‌پوستان برزیلی که با فوتبال به شهرت می‎رسند معتقدند دلیل موفقیت‎شان این بوده که کارشان را خوب انجام داده‌اند و به کمک دولت نیازی نداشته‎اند. طرز فکری که با برداشت آزاداندایشانه از انسان خودساخته کاملا مطابقت دارد. کاملا قابل درک است که آن‌ها از نامزدی حمایت کنند که بر کاهش نقش دولت تأکید دارد و از اهداف جنبش سیاهان حمایت چندانی نمی‎کند."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption سوکراتس، فوتبالیست اسطوره‌ای برزیل از رهبران معترضان در راه رسیدن به دموکراسی در اواخر دهه ۱۹۸۰ برزیل بود

آقای شائیم علاوه بر این بر نقش مذهب هم تأکید می‎کند: "بولسونارو یک مسیحی انجیلی است، مذهبی در حال رشد در برزیل که بسیاری از شخصیت‌های ورزشی کشور، به ویژه فوتبالیست‎ها از آن پیروی می‎کنند.

کاکا یکی از نمایندگان این گرایش مذهبی است و حتی کفش‌های ورزشی‌ای می‌پوشید که رویشان شعارهای مذهبی نوشته شده بود.

آنیبال شائیم می‌گوید: "بنابر اطلاعات اداره آمار برزیل، بیش از ۸۰ درصد از جمعیت این کشور خود را مسیحی می‎دانند و ۲۵ درصد مسیحی انجیلی هستند. بخشی از این مردم منتظر نامزدی بودند که به شکل علنی ترس خود از خدا را اعلام کند، همان کاری که بولسونارو از ابتدای مبارزات انتخاباتی خود انجام داد. او روی مذهبی بودنش تأکید کرد و این موضوعی است که نظر بازیکنان را جلب کرد. صحبت از یک محافظه‎کاری همگانی است."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption دفاع بولسونارا از ارزش‌های مسیحی موجب شده تا او مورد علاقه کاکا، بهترین بازیکن پیشین فوتبال جهان قرار بگیرد

موضوع قابل توجه دیگر میزان بالای رأی‌دهندگان مرد به این نامزد است.

حمایت مردان از بولسونارو در طول مبارزات انتخاباتی یک رکورد در تاریخ سیاسی برزیل بر جای گذاشت. طبق نظرسنجی‌ها، نزدیک به ۶۰ درصد از مردان برزیلی اعلام کردند به او رأی می‎دهند. این در حالی است که این نظرسنجی‎ها سهم حداد از رأی مردان را تنها ۳۳ درصد برآورد کردند.

جالب اینجاست که بولسونارو در میان هوداران فوتبال به این اندازه محبوب نبود. بیش از شصت گروه از هواداران تیم‎های مختلف در سراسر برزیل، بیانیه‎ای در طرفداری از دموکراسی امضا کردند. در میان آن‎ها دو گروه هواداری از پالمیراس هم دیده می‎شد.

پارسال بعد از این که فلیپه ملو، یکی از بازیکنان پالمیراس که سابقه حضور در یوونتوس، اینتر و گالاتاسرای را داشته، گلش را به بولسونارو تقدیم کرد، جنجال زیادی علیه باشگاه شکل گرفت.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption حمایت مردان از بولسونارو در طول مبارزات انتخاباتی یک رکورد در تاریخ سیاسی برزیل بر جای گذاشت

رقبای ژایر بولسونارو اما به اندازه او طرفدار سرشناس نداشتند.

یکی از این موارد نادر، پائولو آندره مدافع اتلتیکو پارانائنزه، باشگاهی در جنوب برزیل بود. او تنها فوتبالیست حرفه‌ای برزیلی بود که در کنار هنرمندان و نخبگان این کشور بیانیه طرفداری از دموکراسی را امضا کرد.

او علاوه بر این به نشانه مخالفت با این افسر سابق ارتش از شرکت در مراسم بزرگداشت او سرباز زد. این مراسم قبل از یکی از بازی‎های لیگ برتر فوتبال برزیل برگزار شد و همه بازیکنان باید پیراهن‎هایی به تن می‌کردند که رویشان شعارهایی در حمایت از بولسونارو نوشته شده بود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption پائولو آندره مدافع اتلتیکو پارانائنزه از معدود فوتبالیست‌های معروفی بود که علیه بولسانرو موضع گرفت

اما بیان نظرات سیاسی پیشرو در میان فوتبالیست‎های برزیلی در دهه هشتاد میلادی رواج بیشتری داشت.

یکی از معروف‎ترین این فوتبالیست‎ها سوکراتس بود که در سال‎های پایانی دیکتاتوری نظامی، آشکارا خواستار برگزاری انتخابات آزاد شد.

والتر کاساگرانده، مهاجم سابق و کارشناس حال حاضر تلویزیون که همیشه سوکراتس را در رویدادهای سیاسی همراهی می‎کرد می‎گوید نگران اظهارنظرهای سیاسی اخیر بوده است.

او ماه گذشته به روزنامه برزیلی "استادو ‌د‌ سائوپائولو" گفت: "در دهه هشتاد، افرادی مثل من و سوکراتس برای دموکراسی مبارزه می‎کردیم، مثلا برای این که فوتبالیست‌ها حق داشته باشند نظرات سیاسی‎شان را به شکل علنی بیان کنند. من شک دارم فوتبالیست‎هایی که از آقای بولسونارو حمایت کرده‎اند، به طور کامل مواضع او را فهمیده باشند."

شائیم معتقد است طیف سیاسی دستخوش تغییری عظیم شده: "در دهه هشتاد بین جامعه مدنی و حکومت نظامی یک تضاد آشکار وجود داشت. الان اما پای یک جنگ دیگر در میان است: جنگ میان مردم صادق و سیاستمداران فاسد. آقای بولسونارو به خوبی توانست از احساسات مردم در سراسر کشور سود ببرد."

موضوعات مرتبط