حرکت قوی‌ترین لیگ بسکتبال جهان به سوی خودکشی؟

Image caption شمار بازيكنان غير آمريكايى در ليگ NBA افزايش يافته و بازيكنان ۷۱ كشور ديگر در اين ليگ شاغل هستند

ليگ بسكتبال حرفه اى آمريكا، NBA، يكى از مهم ترين ليگ هاى ورزشى در جهان، شصت و يكمين دوره رقابت هاى خود را از بعد از ظهر روز سه شنبه ۲۷ اكتبر ۲۰۰۹ (۵ آبان ۱۳۸۸) در شرايطى غيرعادى آغاز مى كند.

اين ليگ از يك سو با خواسته مخاطبان خود، براى ارائه رقابت هاى پر هيجان تر و نزديكتر مواجه است و از سوى ديگر با جاه طلبى مديران باشگاه هاى حاضر در اين ليگ دست و پنجه نرم مى كند كه در مسير از بين بردن نظام ايجاد توازن قدرت ۲۵ ساله در اين ليگ قرار دارند.

نكته مهم اينجاست كه محقق شدن يكى از اين دو عامل، ديگرى را خنثى مى كند؛ اگر مديران در راه خود موفق شوند هيجان كمتر خواهد شد، و براى حفظ يا افزايش هيجان موجود در اين ليگ (با هدف افزايش مخاطب) نبايد مديران به هدف خود برسند.

عامل اصلی نگرانی چیست؟

Image caption حضور ران آرتست در تیم لیکرز، ستاره ای به ستاره های تیم مدافع قهرمانی افزود

عامل نگرانى، روندى است كه تيم هاى مدعى قهرمانى در جذب بازيكنان نخبه و سرشناس در دوران نقل و انتقالات در پيش گرفته اند؛ شش تيم مدعى بازيكنانى را به خدمت گرفته اند كه ثبات تحت كنترل اين ليگ را به خطر انداخته است.

لس آنجلس ليكرز، مدافع عنوان قهرمانى، ران آرتست يكى از فوروارد هاى سرشناس ليگ را به تيم خود افزوده است. اورلاندو مجيك نايب قهرمان ليگ و قهرمان كنفرانس شرق وينس كارتر يكى ديگر از فورواردهاى پويا و باتجربه ليگ را به اعضاء تيم خود اضافه كرده است.

كليولند كه با لبرون جيمز ستاره و كاپيتان خود يكى از مدعيان جدى قهرمانى در دو سال گذشته بوده، شكيل اونيل سنتر با سابقه و عظيم الجثه ليگ را از تيم فينيكس خريد، بوستون سلتيكز قهرمان فصل ۲۰۰۸ رشيد والاس ستاره بلند قد تيم ديترويت را به تيم خود افزوده، دالاس ماوريكز نايب قهرمان ليگ در سال ۲۰۰۶ شاون ماريون ستاره توانمند و پر انرژى تيم تورنتو را به چشم پوشى از بازى در اين تيم كانادايى واداشته و سن آنتونيو اسپورز، موفق ترين تيم ليگ از سال ۱۹۹۹ تا كنون (با چهار عنوان قهرمانى) ريچارد جفرسون، گارد/فوروارد تيم ميلواكى را به خدمت گرفته است.

هرچند اين بازيكنان مسلما در تقويت بخت قهرمانى تيم هاى جديد خود سهم عمده اى خواهند داشت اما برخى كارشناسان از نقش منفى اين نقل و انتقالات در بقاى يكى از موفق ترين و سود ده ترين ليگ هاى جهان از نظر سياست هاى اقتصادى ابراز نگرانى مى كنند.

NBA به سمت سیاست های فوتبال اروپا حرکت می کند؟

آنچه NBA و عمده ليگ هاى ورزشى در ايالات متحده آمريكا را به ليگ هايى موفق در عملكرد اقتصادى تبديل كرده وجود ذهنيتى در ميان مديران آمريكايى ورزش است كه معتقدند در هيچ ليگى، تيم، جدا از ليگ، به سود اقتصادى دست پيدا نمى كند و تنها در سايه تشريك منافع است كه تيم ها سود ده مى شوند.

اين ذهنيت باعث شده كه به جز NBA، در ليگ هاى NFL (فوتبال آمريكايى)، NHL (هاكى روى يخ)، MLB (بيس بال) و MLS (فوتبال) مكانيزم هاى كنترلى اقتصادى تنظيم و اجرا شوند كه مانع صرف هزينه هاى بى حد و حصر از سوى تيم ها براى خريد بازيكنان نخبه شوند.

از جمله اين مكانيزم ها مى توان به تعيين "سقف حقوق" (Salary Cap) و "ماليات بر ريخت و پاش هاى غيرضرورى" (Luxury Tax) اشاره كرد كه مورد دوم تيم هايى را كه از سقف حقوق تعيين شده فراتر مى روند، از نظر مالى مجازات مى كند.

Image caption رقابت شدیدی برای کسب سمت مدیریت لیگ NFL در جریان است که درآمدی بالغ بر شش میلیارد دلار در هر فصل تولید می کند

دو مكانيزم نام برده شده (که اجرای آنها در لیگ NBA سابقه ای به اندازه ربع قرن دارد) نه تنها بقاى اقتصادى تيم ها را تضمين مى كنند بلكه عملا شرايط يكسان سازى استعدادهاى بكار گرفته در تيم هاى مختلف را فراهم مى كنند كه اين نتيجه، افزايش رقابت و غيرقابل پيش بينى تر شدن رقابت ها را در پى دارد و دنبال كردن مسابقات را براى بينندگان (مصرف كنندگان اصلى محصول ليگ هاى ورزشى) جذاب تر مى سازند.

حاصل، افزايش درآمد ليگ است، كه به عنوان مثال ليگ NFL را با بيش از شش ميليارد دلار درآمد در هر فصل به مايه رشك بسيارى از مديران بدل ساخته، تا جايى كه حتى كاندوليزا رايس، وزير خارجه پيشين آمريكا نيز از كسانى بود كه براى در اختيار گرفتن سمت مديريت سازمان آن تلاش مى كرد.

اما خريد هاى انجام شده توسط ۱۴ تيم از ۳۰ تيم حاضر در ليگ (از جمله شش تيم نام برده) باعث شده نه تنها هزينه حقوق اين تيم ها در سال جارى از سقف حقوق تعيين شده براى فصل جديد (۵۷.۷ ميليون دلار)، بلكه از مرز اعمال ماليات بر ريخت و پاش هاى غيرضرورى (۶۹.۹ ميليون دلار) نيز فراتر برود.

اين درحالى است كه چندين تيم در ليگ NBA در تابستان سال جارى، در مواجهه با فشارهاى اقتصادى و تنها براى كاهش هزينه هاى خود اقدام به فروش بازيكنان سرشناس خود كرده اند كه اين اقدام عملا سطح اين تيم ها را از نظر فنى پايين خواهد آورد.

كارشناسان هشدار داده اند كه اين روند تخطى از اصول ورزشى ليگ هاى آمريكاى شمالى و حركت به سمت سياست هاى اروپايى در ورزش و به ويژه در فوتبال است. آنها يادآور شده اند كه برخلاف ليگ هاى آمريكايى، بسيارى از تيم هاى پرخرج فوتبال در اروپا تيم هايى سود ده نيستند و بخش عمده اى از درآمد آنها صرف بازپرداخت وام هايى مى شود كه براى خريد بازيكنان بهتر دريافت كرده اند.

برخى مربيان، از جمله مربيان تيم هاى پرخرج NBA هم هشدار داده اند كه در پيش گرفتن چنين راهى، با ايجاد شكاف طبقاتى در ميان تيم هاى ليگ، آن را ناپايدار (unsustainable) مى سازد.

چرا لیگ NBA را باید مهم ترین لیگ جهان قلمداد کرد؟

Image caption حامد مدادی (چپ، در حال حمله) نماینده ایران در لیگ NBA است

تبعات تصميم كنونى مديران تيم هاى پرخرج، تبعاتى مهم تر از بقاى اين تيم ها يا بقاى ليگ NBA دارد.

ترديدى نيست كه اين ليگ با داشتن متقاضى تلويزيونى براى كانال آن (NBA TV) در بيش از چهل كشور جهان و در ميان بيش از ۴۵ ميليون خانواده آمريكايى مهمترين ليگ ورزش بسكتبال است.

اما جهانى تر شدن ليگ NBA جايگاه بسكتبال در ميان ورزشكاران جهان را نيز تغيير داده است؛ در حال حاضر ورزشكاران ۷۱ كشور جهان (به جز آمريكا) در اين ليگ به فعاليت مشغول هستند كه از جمله مى توان به حامد حدادى، بهترين بازيكن آسيا و سنتر تيم ملى ايران اشاره كرد.

اين گستردگى تاثيرى به سزا در گسترش بازى بسكتبال داشته است كه تاثير آن در آمار ارائه شده از سوى فدراسيون هاى جهانى به وضوح منعكس مى شود.

فيفا، فدراسيون جهانى فوتبال شمار بازيكنان فوتبال در سراسر جهان را كه در باشگاه هاى تحت نظر فدراسيون ها فعاليت دارند حدود ۲۷۰ ميليون نفر برآورد كرده است، در حاليكه فيبا، فدراسيون جهانى بسكتبال، بازيكنان فعال در باشگاه هاى اين رشته را ۴۵۰ ميليون نفر تخمين مى زند كه حتى با درنظر گرفتن ۵۰ درصد خطا در برآورد، رقمى بيش از بازيكنان فعال تحت نظر فدراسيون هاى فوتبال را شامل مى شود.

به اين ترتيب تحولات مهم ترين ليگ رشته اى كه بيشترين ورزشكار در جهان را دارد، به يكى از مهم ترين تحولات جهان ورزش، و عاملى در تغيير موازنه ورزش هاى جهان بدل مى شود.

مطالب مرتبط