منشور اخلاقی و ممنوعیت حضور فوتبالیست ها در سینما

Image caption علیرضا نیکبخت واحدی

اگر علی پروین و امیر قلعه نویی خودشان تمایلی به ایفای نقش در فیلم مسعود ده نمکی نداشتند، عليرضا نيكبخت واحدی و مهرداد ميناوند را "منشور اخلاقی فدراسیون فوتبال" از هنرپیشه شدن منع کرده است.

آن ها قرار بود در فیلمی بازی کنند که به صعود از دسته يك به ليگ برتر می‌پردازد.

معاونت سینمایی وزارت ارشاد که متولی سینما در ایران است، واکنشی به این اقدام فدراسیون فوتبال نشان نداده است. به این ترتیب، به نظر می رسد بعد از ممنوعیت رسمی استفاده از ورزشکاران در تبلیغات کالاها، حضور آن ها در عرصه سینما نیز ممنوع شده است.

ورزشکاران و سینما

در دنیای حرفه ای فوتبال، حساسیت های فراوانی روی رفتارهای اجتماعی بازیکنان وجود دارد. اما این سختگیری ها هرگز شامل چهره بازیکنان یا علاقمندی آن ها به فعالیت های هنری نبوده است.

ستارگان بی شماری از رشته های مختلف ورزشی، تجربه فعالیت های سینمایی دارند. در فیلم فرار به سوي پيروزی، نامدارانی چون پله، بابی مور، اسوالدو آرديلس، کازیمیرز دینا، پل فان هیمست و چند بازيکن وقت ايپسويچ تاون بازی کردند.

دیگو مارادونا در فیلمی به نام خودش و با کارگردانی امیر کوستوریتسا ایفای نقش کرد.

ژان ماری فاف، پير ليت بارسکی، اووه زيلر، فرانتس بکن بائر، الی مک کويست، آرچی گميل ، جورج بست، سپ ماير، سول کمپل و تدی شرينگهام ، کلاوس اوگن تالر، آلفردو دی استفانو، پيتر نوی رورر و ... همگی سابقه فعالیت در عرصه سینما را دارند.

وينی جونز در فیلمهای گای ريچی حضور داشت و یک فیلم هم با براد پیت بازی کرده است.

اريک کانتونا حضوری کاملا حرفه ای در این عرصه دارد. او در فیلم های متعددی از جمله الیزابت، در جستجوی اریک و پلیس پرخور بازی کرده است.

البته در بسیاری مواقع، تجارب سینمایی ورزشکاران در چند ثانیه خلاصه شده. مثلا در فیلم غريزه اصلی با بازي شارون استون، استن کاليمور مهاجم سابق لیورپول، چند ثانیه رانندگی کرد.

سینمای ایران

Image caption محمدعلی فردین، پنج سال بعد از نایب قهرمانی کشتی آزاد جهان وارد عرصه سینما شد

محمدعلی فردین، پنج سال بعد از نایب قهرمانی کشتی آزاد جهان وارد عرصه سینما شد. در کارنامه بازیگری او نام 64 فیلم بلند ثبت شده. او از این حیث، فاصله چشمگیری دارد با سایر ورزشکارانی که به سینما روی آوردند.

حبیب الله بلور رییس فدراسیون و سرمربی تیم ملی کشتی آزاد، در 22 فیلم بلند سینمایی بازی کرد.

امامعلی حبیبی اولین ایرانی که قهرمان المپیک شد، در چهار فیلم از جمله ببر مازندران و جهنم سفید به کارگردانی ساموئل خاچیکیان ایفای نقش کرد.

محراب شاهرخی بازیکن تیم ملی فوتبال در فيلم علف های هرز و یگانه حضور سینمایی اش را تجربه کرد.

بعد از انقلاب

قرارگرفتن ورزشکاران مقابل دوربین، بعد از انقلاب نیز ممنوع نشد.

حسین ملاقاسمی نایب قهرمان سال 1957 کشتی آزاد جهان است. اگر برزخی ها با بازی فردین را نادیده بگیریم، ملاقاسمی و ایلوش خوشابه تنها ورزشکارانی هستند که فعالیت های سینمایی شان، قبل و بعد از انقلاب را در بر می گیرد. ملاقاسمی از سال 1345 به مدت 30 سال، در 13 فیلم بازی کرده و عمدتاً ایفاگر نقش های منفی بوده است.

حسین یاریار فوتبالیست سابق بانک ملی، در فیلم های مردی در آينه، دام، بلوف، شب روباه و چاووش بازی کرده است.

سعيد سلطانی‌فر هافبك تیم شاهين در فيلم تويی كه نمی‌شناختمت بازی کرد.

سال 1387 جواد زرینچه در مثلث آبی مقابل دوربین قرار گرفت.

یک سال بعد در فیلم فوتباليست ها، علي پروين، حميد استيلی، محمد پروین، افشین پیروانی، محمد برزگر و هاشم حیدری بازی کردند.

همان سال، احمدرضا عابدزاده در فيلم ازدواج غيابی ایفاگر نقش اصلی بود.

خسرو نظافت دوست، در نقش غلامرضا تختی در فیلم جهان پهلوان تختی ظاهر شد. علیرضا شیخ ریحانی(کشتی گیر) نیز سال 1375 در فیلم بالاتر از خطر بازی کرد.

علیرضا لرستانی دارنده پنج مدال طلای کشتی آزاد و فرنگی آسیا، نقش اصلی فیلم دمرل به کارگردانی یداله صمدی را عهده دار بود.

ابراهیم قاسم پور بازیکن سابق تیم ملی فوتبال، در فیلم پنالتی به کارگردانی انسیه شاه حسینی بازی کرد.

منشور اخلاقی

ستاد منشور اخلاقی و رفتاری سازمان لیگ، تمایلی به بلندتر شدن این فهرست (ورزشکاران سینماگر) ندارد.

شریفی رییس کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال پیش از این اعلام کرده بود در آيين نامه‌ جديد قصد نداريم به هيچ وجه در زندگي افراد دخالت كنيم.

به رغم اظهارات شریفی، مفاد منشور اخلاقی به صراحت تاکید می کند که رفتار اجتماعی و خارج از میادین ورزشی بازیکنان را نیز زیر نظر دارد. حضور در وادی هنر نیز مصداق بارز فعالیت های خارج از زمین ورزش است.

به عقیده دکتر آقایی نیا کارشناس حقوقی، رسیدگی کمیته انضباطی به تخلفات غیر فوتبالی ورزشکاران از جمله تخلفات راهنمایی و رانندگی آن ها، چیزی جز استبداد و خشونت نیست. به هیچ وجه مبنای قانونی ندارد و باعث تمسخر جهانیان خواهد شد.

عزیز محمدی، رئیس سازمان لیگ می گوید گروه هایی هستند در خارج از کشور که سمبل فساد هستند و بازیکنان ما نباید مثل آن ها مدل موها و ابروهای خود را آرایش کنند.

اما امیر حاج رضایی کارشناس فوتبال می گوید ما ریشه ها را رها کرده ایم و چسبیده ایم به ریش.

حجت الاسلام عليپور، دبير ستاد منشور اخلاقي فدراسيون فوتبال ضمن انتقاد شدید از برخی برنامه های ورزشی صداوسیما، درباره مخالفان منشور می گوید "کساني مخالفت مي‌كنند كه سكولار، تكنوكرات يا عضو حزب توده هستند. اگر هم مسلمان نباشند اگر قانون را بدانند چنين حرفي نمي‌زنند"

اما روزنامه خبر نوشته است "حجت الاسلام علیپور در فوتبال چه می کند؟ یک فوتبالی حق دارد چنین سؤالی برایش پیش بیاید که حضور یک روحانی بر مسند قدرت فوتبالی چه معنی می‌تواند داشته باشد؟!"

دیدگاه نویسندگان منشور اخلاقی درباره جادوگرها نیز در روزهای اخیر حاشیه های فراوانی در پی داشته است.

رئيس كميته‌ انضباطي فدراسیون فوتبال گفته است: متاسفانه مساله سحر و جادو هم واقعيت دارد و هم تاثير. چيزي كه در اسلام آن را حرام دانسته‌اند. سحر و جادو مساله‌ای ناجوانمردانه است كه براي آن شش ماه تا سه سال محروميت وجود خواهد داشت.

از جادو و جنبل گرفته تا مدل های ریش و کنترل فعالیت های خبرنگاران ورزشی، جنجال بر سر منشور اخلاقی همچنان ادامه دارد. دامنه های این جنجال به قدری گسترده است که به نظر می رسد، ممنوعیت حضور فوتبالیست ها در سینما، فقط بخش کوچکی از اصلاحات مورد نظر منشور اخلاقی باشد.