قهرمانی ایران در جام تختی، قدیمی ترین تورنمنت بعد از انقلاب

جام تختی
Image caption کیفیت فنی مسابقات امسال انتقادهایی را برانگیخته است

جام تختی در اصفهان با قهرمانی ایران به پایان رسید. ۷۰ امتیاز از ۷۰ امتیاز ممکن! ارمنستان، روسیه ترکیه و عراق هم در رده های بعدی قرار گرفتند.

عدم حضور چهره های شناخته شده بین المللی در کنار غیبت دسته جمعی ملی پوشان ایران، باعث شد تا یکی از ضعیف ترین دوره های جام تختی رقم بخورد؛ مسئله ای که دیروز و امروز در رسانه های ورزشی ایران، به شدت با انتقاد چهره های صاحب نام کشتی مواجه شده است.

محمدحسن محبی می گوید وقتی مدعیان داخلی در جام تختی کشتی نمی ‌گیرند، چه توقعی داریم که خارجی‌ها به ایران بیایند؟

تقی اکبرنژاد هم گفته است: وقتی افرادی در کمیته روابط‌ بین‌الملل ما فعالیت کنند که دنیا آن ها را نمی ‌شناسد و تا به حال کار کشتی انجام نداده‌اند، تیم‌های مطرح دنیا از تورنمنت‌های ما استقبال نمی‌کنند.

اصغر ثمربخش رئیس هیات کشتی مازندران هم معتقد است که فدراسیون تلاش زیادی داشت تا میهمانان خارجی بیشتری بیایند اما تیم‌ها رغبتی به حضور در ایران ندارند و باید دلیل این امر را بررسی کرد.

حتی غلامرضا محمدی سرمربی تیم ملی هم می گوید که سطح کیفی جام تختی رضایت‌بخش نبود.

نکات مثبت فنی

به رغم تمام این انتقادات، کشتی های امسال هم مثل همیشه نکات روشنی داشت. پس از سال ها، از استان آذربایجان یک کشتی گیر مستعد و آینده دار توانست چهره شود. پرویز هادی در ۱۲۰ کیلوگرم با فیزیک بدنی مناسب و قابلیت های فنی کشتی گرفتن در سنگین وزن، کار کردن عالی با دست ها و جسارت در اجرای فنون پرتابی، به مدال برنز رسید.

سعید ریاحی در ۷۴ کیلو و محمدرضا آذرشکیب در فوق سنگین نیز فقط پنج روز پس از بازگشت از جام یاشار دوغو در ترکیه، مدال طلای جام تختی را گرفتند. در حالی که شش ملی پوش اعزامی به دانمارک غیبت داشتند و از آن جمع، فقط مراد محمدی به روی تشک آمد.

قهرمانی رضا یزدانی در ۹۶ کیلو هم جالب بود. زیرا کادر فنی تیم ملی قصد نداشت به او اجازه حضور در این رقابت ها را بدهد و بعد از پیگیری هیات کشتی مازندران و وساطت رئیس فدراسیون، مجوز حضور برای قهرمان با استعداد شهرستان جویبار صادر شد.

نظری به تاریخ جام تختی

تاریخ نگاری برای جام تختی چندان ساده نیست. زیرا در دهه های ۶۰ و ۷۰ خورشیدی، هر فدراسیونی که بر راس کار قرار گرفته، بر حسب سلیقه رئیس فدراسیون یا اراده مدیران وقت سازمان ورزش، نامی برای تورنمنت بین المللی کشتی ایران تعیین کرده است.

ابتدا جام تختی بود، سپس شد جام ۲۲ بهمن. بعد جام تختی گرامیداشت ۲۲ بهمن شد و بعد از آن هم جام ۲۲ بهمن گرامیداشت غلامرضا تختی!

در بولتن های فدراسیون های مختلف که میزبان جام تختی بوده اند هم روش های محاسبه برای تعیین چندمین دوره بودن مسابقات، متغیر بوده است.

برای تهیه یک آرشیو دقیق از تاریخچه جام تختی، اگر جام های ۲۲ بهمن و تختی را از هم تفکیک کنیم فقط ۲۲ دوره جام تختی داشته ایم. اما اگر به جای غوطه خوردن در سلیقه های متغیر متعدد و متغیر، تمام سلایق و سیاست های دهه ۶۰ و ۷۰ را در یک چارچوب بگنجانیم، رقابت هایی که در اصفهان برگزار شد سی و دومین دوره جام تختی بوده است.

نحوه برگزاری مسابقات از ابتدا تاکنون به این ترتیب بوده است.

۱۳۵۸- جام تختی ۱۳۵۹- جام تختی ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۲ - جام ۲۲ بهمن ۱۳۶۳- هر ۲ جام برگزار شد! جام تختی در شهریور با یک تیم خارجی و جام ۲۲ بهمن در دهه فجر با ۶ تیم خارجی ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸- جام ۲۲ بهمن ۱۳۶۹ به بعد- جام تختی

Image caption مسابقات اصفهان را می توان سی و دومین دوره مسابقات جام تختی محسوب کرد

از عجایب جام تختی اینکه این رقابت ها در سال های ۱۳۸۱ و۱۳۸۶ برگزار نشد. اما در سال های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۷ دوبار به انجام رسید.

اتفاقات مهم ۳۲ دوره جام تختی

اولین دوره- سال ۱۳۵۸ در ساری، اهمیت تاریخی این رقابت ها در این است که اولین رویداد ورزشی بعد از انقلاب محسوب می شود. این رقابت ها در شرایطی برگزار شد که در فضای ملتهب انقلابی، فعالیت های ورزشی در تمام رشته ها تعطیل شده بود. بعد از شهریور ۵۷ که تیم ملی کشتی از مسابقات جهانی مکزیکوسیتی برگشت، تا قبل از کشتی های ساری هیچ مسابقه مهمی برگزار نشده بود. فقط یک هفته قبل از مسابقات ساری، مرحوم منصور رحیمی ها به عنوان سرپرست فدراسیون انتخاب شد.

دومین دوره- ۱۳۵۹ تهران. انقلاب اسلامی تثبیت شده بود. به همین خاطر قدرت های طراز اول بلوک شرق همگی به این رقابت ها آمدند. شوروی، چین، کوبا، مجارستان، بلغارستان و رومانی. حریفان نامدار تختی از جمله مدوید، آییک، سیراکوف و آتلی هم مهمانان ویژه بودند.

سومین دوره – ۱۳۶۰ تهران. جبار مهدیون در ۸۲ کیلو قهرمان شد اما سال بعد به کانادا پناهنده شد. اکبر فلاح نوجوان مستعد در ۴۸ کیلو ششم شد.

چهارمین دوره- ۱۳۶۱ در تهران. در حضور میرحسین موسوی نخست وزیر، محمود کدخدایی در ۶۸ کیلوگرم، ۱۵هزار تماشاچی حاضر در سالن را به وجد آورد. نمایش ساناسار اوگانسیان از شوروی هم در ۹۰ کیلوگرم خیره کننده بود.

پنجمین دوره- ۱۳۶۲ تهران. در یکصد کیلوگرم باز هم طلا به روس ها رسید. اگر جام آریامهر که قبل از انقلاب برگزار می شد را نیز محاسبه کنیم، طلای تورنمنت تهران در این وزن، ۱۷ سال بود که هیچ گاه نصیب ایران نمی شد!

ششمین دوره- شهریور ۱۳۶۳ تهران. فقط بلغارها مهمان خارجی مسابقات بودند. ۲۵ روز قبل هم قهرمانی کشور در سنندج برگزار شده بود و ایرانی ها از فشردگی مسابقات گله مند بودند.

Image caption برادران محبی از موفق ترین چهره های کشتی ایران بودند

هفتمین دوره- بهمن ۱۳۶۳ تهران. رضا سوخته سرایی در حضور بیش از ۱۲ هزار تماشاچی، مغلوب حریف گمنامی به نام مالخاز مرمانیشویلی از شوروی شد که بیست کیلو سبک تر از خودش بود.

هشتمین دوره- ۱۳۶۴ تهران. سوخته سرایی دوباره به مرمانیشویلی باخت. برادران محبی غیبت کردند تا طلای وزن آن ها به الکساندر نانف و استویان ننچف از بلغارستان برسد.

نهمین دوره- ۱۳۶۵ بندرعباس. رسول خادم ۱۵ ساله، در ۴۸ کیلوگرم مغلوب مجید ترکان شد! امیررضا خادم ۱۷ ساله در ۶۲ کیلوگرم ششم شد. رئیس فدراسیون در شش ماه پیش از مسابقات دو بار تغییر کرد. مصطفی داودی جای مراد علی شیرانی آمد و ابوالحسن میرواحدی هم جای داودی را گرفت. تغییرات مکرری که به سرعت در تمام رشته ها انجام می شد.

دهمین دوره- ۱۳۶۶ اصفهان. این بار سوخته سرایی آمد و سلیمانی نیامد. هیچ فدراسیونی زورش نرسید این دو قهرمان فوق سنگین را وادار به حضور همزمان در رقابت ها کند.

یازدهمین دوره- ۱۳۶۷ ساری. سیل جمعیت تا منطقه قرمز تشک پیش آمده بود. ترکان به والنتین یوردانف باخت و سلیمانی هم مغلوب آتاناسوف شد. چهار ماه قبل از رقابت ها، هاشمی طبا رئیس وقت کمیته المپیک که تاب انتقادات فنی جواد رفوگر را نیاورده بود، موجب برکناری او از ریاست فدراسیون کشتی و انتصاب عباس نیکویه شد.

دوازدهمین دوره- ۱۳۶۸ تهران. با ۱۱ تیم معتبر خارجی، بهترین دوره کیفی این رقابت ها برگزار شد. اکبر ترکان رییس فدراسیون بود. آلمان شرقی، ژاپن، لهستان و کره شمالی هم در کنار مهمانان سابق بلوک شرق، با تیم اصلی به تهران آمده بودند.

سیزدهمین دوره- ۱۳۶۹ تهران. رسول خادم بعد از بازی های آسیایی پکن، مستقیماً از ۶۸ کیلو به ۸۲ کیلو آمد. تصمیم جسورانه ای که هم به سود او و هم برادرش امیر بود که در ۷۴ کیلو کشتی می گرفت. علیرضا سلیمانی در شب فینال، پدر همسرش را از دست داد اما فردا روی تشک آمد و اولگ نانی یف از شوروی را مغلوب کرد.

چهاردهمین دوره- ۱۳۷۰ ساری. شیرزاد صدیقی که در ۹۰ کیلو بر عباس جدیدی غلبه کرد و قهرمان شد، سابقه پیروزی مقابل امیر خادم را هم دارد اما هرگز در مسابقات جهانی و المپیک به دوبنده تیم ملی نرسید.

پانزدهیمن دوره- ۱۳۷۱ اصفهان. آرام مارکاریان، جوان نورس ارمنستانی در ۶۲ کیلو پنجم شد. او دهسال بعد در تهران، به خاطر دوپینگ و محرومیت هارون دوغان از ترکیه، مدال طلای وزن دوم جهان را به گردن انداخت.

شانزدهمین دوره- ۱۳۷۲ تهران. علی اکبر دودانگه، اویس ملاح و محمد طلایی در ۵۷ کیلوگرم جمعاً بیش از ۵۰ بار با هم کشتی گرفته اند! این بار دودانگه قهرمان شد. در فینال ۵۲ کیلو، غلامرضا محمدی مقابل برادر همسرش کریم سوری، به بهانه شکم درد، کشتی را نیمه تمام گذاشت.

هفدهمین دوره- ۱۳۷۳ شیراز. علیرضا رضایی ۱۸ ساله بر ایوب بنی نصرت غلبه کرد. او به اتفاق علیرضا حیدری ۱۹ ساله به مقام دوم اوزان خود رسیدند.

هجدهمین دوره- ۱۳۷۴ مشهد. غلامرضا محمدی دو سال پیش تر به کریم سوری، یک سال پیش تر به سرگلن باتار مغولی و در این سال به بهنام طیبی باخت تا همچنان در حسرت طلای جام تختی بماند. علیرضا رضایی ۱۹ ساله بر عباس جدیدی غلبه کرد و قهرمان شد.

نوزدهمین دوره- ۱۳۷۵ ساری. علیرضا دبیر ۱۹ ساله مغلوب اویس ملاح و محمدعلی گنجابی شد تا ششم شود. غلامرضا محمدی بالاتر از رضا لایق و بهنام طیبی، سرانجام طلای جام تختی را گرفت.

بیستمین دوره- ۱۳۷۶ تهران. ذکریا گوچلو از ترکیه که پنج ماه قبل در روسیه به مدال طلای فوق سنگین جهان دست یافته بود، مغلوب علیرضا رضایی شد. اما باز هم رضایی را پشت خط تیم ملی نگه داشتند. مسعود جمشیدی هم نمایشی خیره کننده داشت. او بر علی اکبرنژاد، امیر توکلیان و داود قنبری غلبه کرد و قهرمان شد.

بیست و یکمین دوره- ۱۳۷۷ تنکابن. در فینال جذاب ۵۸ کیلو که جنبه انتخابی تیم ملی را هم داشت، محمد طلایی، قهرمان سال قبل جهان مغلوب علیرضا دبیر شد.

بیست و دومین دوره- ۱۳۷۸ قزوین. آمریکایی ها با سه مدال طلای چارلز، تامپسون و بورتون خوش درخشیدند. علیرضا درویشی با غلبه بر غلامرضا محمدی شگفتی ساز شد.

بیست و سومین دوره- ۱۳۷۹ مشهد. استیفن نیل قهرمان فوق سنگین جهان که ستاره فوتبال آمریکایی هم بود، در کمتر از ۳۰ ثانیه بر فردین معصومی غلبه کرد. عباس جدیدی را هم به راحتی مغلوب کرد اما با مصدومیت مقابل ابراهیم مهربان به کشتی ها ادامه نداد.

بیست و چهارمین دوره- ۱۳۸۰ تهران. مهدی حاجی زاده در فینال ۷۴ کیلوگرم به ماگومد گاژیف از روسیه باخت. این فینال، شش ماه بعد در همین سالن در مسابقات جهانی نیز تکرار شد که این بار برتری با اعجوبه ۲۰ ساله مازندرانی بود.

بیست و پنجمین دوره- خرداد ۱۳۸۲. فریدون قنبری مقتدرانه در ۸۴ کیلو قهرمان شد اما برخی اتفاقات و حاشیه ها در اردوی تیم ملی باعث شد مجید خدایی راهی رقابت های جهانی نیویورک شود.

Image caption مبارزه عسکری محمدیان و محسن کاوه

بیست و ششمین دوره- اسفند ۱۳۸۲ تهران. در سالی که جام تختی دو بار برگزار شد، با کناره گیری رسول خادم از سکان هدایت فنی کشتی ایران و پشت کردن ستارها به تشک مسابقات، سطح کیفی جام تختی به شدت افت کرد.

بیست و هفتمین دوره- ۱۳۸۳ تهران. دیدار جنجالی فردین معصومی با ساجد جلالی را فردین ۱۰ بر ۹ پیروز شد. حاجی زاده مقتدرانه علی اصغر بذری را شکست داد.

بیست و هشتمین دوره- ۱۳۸۴ ساری. رقابت ها بلافاصله پس از جام جهانی جنجالی ساری برگزار شد. یک جام جهانی امنیتی و جنجالی که در آن، تعداد بی سیم به دست ها بیشتر از تماشاگران بود. زیرا تماشاگران را به سالن راه نمی دادند. یکی از مسئولان حراست تربیت بدنی مازندران نیز یکی از خبرنگاران منتقد را با اسلحه تهدید کرد! کوبایی ها که در جام جهانی بنا به دلایلی وا داده بودند، این بار به خاطر جوایز دلاری، عالی ظاهر شدند تا چهار مدال طلا بگیرند. میگوئل کینتانا حتی فینال را هم ۱۰ بر صفر پیروز شد.

بیست و نهمین دوره- ۱۳۸۵ بندرعباس. لاوال کشتی گیر آمریکایی که در ۹۶ کیلو با پیروزی بر امیر گنجی قهرمان شد، بندری می رقصید و تماشاگران هم بی وقفه تشویقش می کردند.

سی امین دوره- ۱۳۸۷ کرمانشاه. علیرضا حیدری پس از پیروزی بر جعفر دلیری، ناگهان کفش ها را در آورد و بدون اعلام قبلی، از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد. این خداحافظی باعث هجوم دوستداران او به روی تشک و وقفه ای چند دقیقه ای در جریان مسابقه ها شد.

سی و یکمین دوره- ۱۳۸۷ تهران. بازهم دو جام تختی در یک سال! گامید گاژیف از روسیه با فن یکدست و یکپا و پیروزی ضربه فنی بر تمام رقبا به فینال رسیده بود، ایمان محمدیان را هم شکست داد و طلا گرفت.

سی و دومین دوره- ۱۳۸۸ تهران. سعید ریاحی و محمدرضا آذرشکیب، شش روز بعد از درخشش در جام یاشار دوغو، در جام تختی به مدال طلا رسیدند.

علی اکبرنژاد با ۱۹ دوره حضور در جام تختی، رکورد دار شرکت در این مسابقات است.

در جدول برترین کشتی گیران خارجی، مالخاز مهرمانیشویلی از شوروی با ۴ قهرمانی در صدر قرار دارد. آراییک گئورگیان از ارمنستان با ۲ طلا و ۲ برنز در رده دوم است. استویان ننچف از بلغارستان هم با ۲ طلا و ۱ نقره در رده سوم قرار دارد.

مطالب مرتبط