آیا جام جهانی فوتبال آفریقای جنوبی را متحول خواهد کرد؟

ورزشگاه گرین پوینت در کیپ تاون
Image caption ورزشگاه گرین پوینت در کیپ تاون

تابو امبکی، رئیس جمهور سابق آفریقای جنوبی سالها پیش گفته بود که برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال سال 2010 در آفریقای جنوبی لحظه ای است که "به دور تسلسل فقر و جنگ در کشورهای قاره آفریقا" پایان خواهد داد.

این شاید یک ادعای بسیار بزرگ از سوی مردی بود که علاوه بر سیاست به شعر نیز می پرداخت.

اما در آستانه برگزاری جام جهانی فوتبال کاملا مشخص است که یک چنین بلند پروازی هیچگاه با یک حادثه ورزشی هر چقدر هم که عظیم و پولساز باشد محقق نخواهد شد.

درآمد جام جهانی امسال از هر جام دیگری در تاریخ این رقابت ها بیشتر است. تاکنون فدراسیون بین المللی فوتبال از طریق فروش حق پخش مسابقات به شبکه های تلویزیونی و جلب حمایت مالی حدود 3.3 میلیارد دلار درآمد داشته است و در مقایسه درآمد مسابقات سال 2006 در آلمان هیچ می نماید.

در عین حال این یکی از پر هزینه ترین دوره از مسابقات جام جهانی فوتبال است. فدراسیون بین المللی فوتبال حدود 1.1 میلیارد دلار هزینه کرده و دولت آفریقای جنوبی نیز حدود 5 میلیارد دلار پرداخته است تا با احداث استادیوم های جدید، ساختن جاده و بهبود حمل و نقل عمومی زمینه را برای برگزاری این مسابقات فراهم کند.

چند هفته پیش که در آفریقای جنوبی بوده با سفر به ژوهانسبورگ و کیپ تاون و سرکشی به محل اردوی تیم ملی انگلستان در روستنبورگ برای من کاملا روشن است که اين کشور برای برگزاری این رقابت ها آماده است.

البته هنوز حدی از کارهای تکمیلی در فرودگاهها و بزرگراهها باقی مانده است. به عنوان مثال در استادیوم و مجموعه ورزشی بزرگ ساکر سیتی (Soccer City) فقط انجام آخرین مراحل کار مربوط به فضای سبز و محیط اطراف باقی مانده است تا این مکان پر شکوه را برای آغاز مسابقات جام جهانی آماده کند.

Image caption هنوز ده درصد از کل بلیت ها هم فروش نرفته است

خود استادیوم یک دستاورد بزرگ است اما مناطق اطراف ان نیز از سه سال پیش که من به اینجا سفر کرده بودم بسیار تغییر کرده است. اکنون جاده های تازه و یک ایستگاه جدید قطار نشانه های خیلی واضحی هستند از تاثیر برگزاری این مسابقات بر کشور آفریقای جنوبی.

اما هنوز نگرانی ها در مورد ابعاد جرائم و تبهکاری در این کشور برجای خود باقی است. باوجود عرضه گسترده بلیت ها در مراکز فروش در هفته های اخیر هنوز هم ده درصد از کل بلیت ها فروش نرفته است.

دخالت و نحوه عملکرد فدراسیون بین المللی فوتبال در مورد قیمت گذاری بر هتل ها و تورهای مسافرتی ویژه این ایام نیز که باعث افزایش بهای این خدمات شده اند انتقادهای زیادی را برانگیخته است.

"فوتبال برای امید"

اما استادیوم ها بسیار عالی هستند، مشارکت و علاقه مردم رو به اوج است و کسانی که من در طول چند روز اخیر اقامت در آفریقای جنوبی ملاقات کردم، همه مهمان نواز بوده اند. حتی در یکی از شهرک های فقیر نشین حاشیه کیپ تاون که بیش از 6 میلیون نفر در خانه های محقر و زاغه زندگی می کردند، برخورد همه دوستانه بود.

در این شهرک من با یک مربی جوان فوتبال به نام لونگا آشنا شدم که در یکی از مراکز ورزشی کار می کند که با هزینه فیفا در 20 نقطه مختلف در سطح کشور احداث شده اند. نام این طرح "فوتبال برای امید" است و هدف آن به جا گذاشتن میراثی سزاوار از این مسابقات برای جوانان آفریقای جنوبی است.

لونگا از فوتبال به عنوان ابزاری برای آموزش نوجوانان در مقابل نارسایی های اجتماعی مثل ابتلا به بیماری ایدز، آلودگی به مواد مخدر و افتادن در دام تبهکاری استفاده می کند. خود او نیز به کمک فوتبال توانسته است از واقعیات زندگی سخت و پر مخاطره در شهرک های فقیر نشین جان سالم به در ببرد.

مسلما برگزاری مسابقات جام جهانی در آفریقای جنوبی از طریق اجرای طرح "فوتبال برای امید" زندگی لونکا را نیز از این رو به آن رو کرده است. ولی با این همه او چندان معتقد نیست که این رخداد بزرگ ورزشی برای اقشار فقیر ساکن این گونه شهرک ها ارمغان ماندگار چندانی داشته باشد.

Image caption دنی جوردن، مدیرعامل کمیته هماهنگ کننده در کنار نلسون ماندلا، رئیس جمهوری سابق آفریقای جنوبی

او نیز مثل اکثر کسانی که من در ژوهانسبورگ و کیپ تاون با آنها صحبت کردم معقد است که در پایان ثروتمندان به آنچه که می خواستند خواهند رسید که ثروت بیشتر است و برای سایرین اوضاع به روال سابق خواهد ماند.

دنی جوردن، مدیرعامل کمیته هماهنگ کننده این مسابقات در آفریقای جنوبی که بیش از ده سال عهده دار این مقام بوده و نقش مهمی در پذیرش میزبان آفریقای جنوبی داشته است با تمام شور و انرژی خود از تاثیرات مثبت این رخداد ورزشی برای کشور دفاع می کند.

او تاکید می کند که در پایان مسابقات جام جهانی چیزی بیشتر از چند استادیوم جدید و خاطرات خوش برای آفریقای جنوبی به جا خواهد ماند. اشاره او به جاده ها، خطوط آهن و شبکه اتوبوسرانی، ترمینالهای تازه برای فرودگاهها و هتل های جدید است و دستاورد دیگر نوسازی و توسعه تکنولوژی در زیرساخت های رسانه های ملی و سراسری کشور است.

دنی جوردن می افزاید که در آینده تاریخ همانطور در مورد این مسابقات قضاوت خواهد کرد که در مورد آزادی نلسون ماندلا از زندان در سال 1994 قضاوت کرده است.

شاید نظر او در آینده درست از آب درآید.

با این همه خطر در آن است که آفریقای جنوبی میلیاردها دلار در کاری سرمایه گذاری کرده باشد که مثل یک آگهی تجاری یک ماهه برای کشور است و ممکن است به همان سرعتی که مسابقات به پایان می رسند این تبلیغات نیز به فراموشی سپرده شود.