برتری بسکتبال بر سیاست در نبرد ایران و آمریکا

مسابقه ایران و تونس
Image caption انتظار چندانی نمی رود تیم ایران بتواند نتیجه رقابت با تونس را در بازی با آمریکا تکرار کند

حتی ناآگاه ترین خبرنگاران رسانه‌های مختلف از مسائل سیاسی، از اعضاء هیئت های دو تیم بسکتبال ایران و آمریکا درباره اهمیت این بازی برای آنان می پرسند.

این بازی در بعد از ظهر چهارشنبه، 1 سپتامبر سال ۲۰۱۰ (دهم شهریور ۱۳۸۹)، در سالن عبدی ایپکچی در شهر استانبول برگزار می‌شود و چهارمین بازی دو تیم در گروه B مسابقات قهرمانی بسکتبال جهان است که ترکیه میزبانی آن را برعهده دارد.

ستارگان شناخته شده تیم ملی بسکتبال آمریکا درحالی با پرسش درباره اهمیت این بازی روبرو می‌شوند که در پاسخ به سوالات خبرنگاران در ترکیه بارها و بارها ثابت کرده اند که حتی از قوی‌ترین حریفانشان، بجز بازیکنانی که همراه با آنها در لیگ پر زرق و برق NBA بازی می‌کنند، اطلاعات چندانی ندارند و حتی از هویت تیمی رقبا آگاه نیستند.

از این رو داشتن این انتظار که فردی که رقیب بین‌المللی در رشته تخصصی خود را نمی‌شناسد از تنش‌های سیاسی مربوط به کشور رقیبش آگاه باشد غیرواقع گرایانه به نظر می رسد.

بازیکنان و مربیان تیم ایران هم اهمیت این بازی را، خارج از چارچوب مسابقات بسکتبال، اندک می دانند.

پس چه چیزی باعث ایجاد حساسیت درباره این مسابقه شده؟

شکست سخت ایران در اولین دیدار

ایران و آمریکا تنها یک بار در زمین بسکتبال با یکدیگر روبرو شده اند: در روز دوم ژوئیه سال ۲۰۰۹.

در جریان مسابقات بسکتبال قهرمانی جوانان جهان در شهر اوکلند، نیوزلند، جوانان آمریکایی در دیدار افتتاحیه مسابقات، گرچه عماد سلمانی، گارد راس ایران پس از ۴۱ ثانیه با پرتاب یک سه امتیازی اولین ضربه را به آمریکا وارد کرد، اما ایران تنها به مدت هفت دقیقه (از چهل دقیقه زمان بازی) توانست با بازیکنان جوان آمریکایی رقابتی پایاپای انجام دهد و پس از آن آمریکا لحظه‌ای به عقب نگاه نکرد.

آمریکا در این مسابقه ایران را ۱۰۶-۵۵ شکست داد.

با این حال این مسابقه، جز به این خاطر که اولین بازی تیم ملی ایران بود و آغاز راه تیم ملی آمریکا برای رسیدن به مقام قهرمانی، توجه چندانی جلب نکرد.

بار فنی اندک دیدار ایران و آمریکا

کارشناسان حاضر در محل مسابقات قهرمانی بسکتبال جهان در ترکیه معتقدند مربیان تیم ملی آمریکا، به ویژه با توجه به نتایج دو مسابقه اول ایران (باخت در مقابل برزیل و کرواسی) و اختلاف بالقوه سطح ورزش بسکتبال در آسیا با آمریکا و اروپا، دیدار تیم خود با ایران را به اندازه دیدار خود با تیم های اسلوونی، برزیل و کرواسی با اهمیت نمی‌دانند.

Image caption تیم آمریکا از تیم های برتر شرکت کننده در بازیهای استانبول است

مشاهده کیفیت فیزیکی و مهارتی اعضاء دو تیم بسکتبال ایران و آمریکا در سالن های تمرین مسابقات برتری آمریکا را ثابت می‌کند و نشان می‌دهد که چرا این دیدار به طور بالقوه حتی از حساسیت دیدار تیم های فوتبال ایران و آمریکا در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه هم (صرفاً از نظر جنبه‌های ورزشی) برخوردار نیست.

واسلین ماتیچ و مایک شیشفسکی، مربیان تیم های ایران و آمریکا هم تأکید کرده‌اند که به هیچ وجه حساسیتی، خارج از حساسیت‌های مربوط به یک مسابقه بسکتبال در این دیدار نمی بینند و مربی آمریکا در تنها توضیحی اضافی یادآور شده که در دهه ۷۰ میلادی به عنوان عضوی از تیم نیروی هوایی آمریکا در ایران بازی کرده و ایران را دوست دارد.

همچنین، بر خلاف شرایط دیدار کشتی گیران دو کشور در جام تختی در سال ۱۳۷۷، قرار داشتن مکان برگزاری در ترکیه – یک کشور ثالث – هم از حساسیت دیدار کاسته است.

در جستجوی منشاء حساسیت

مهمترین مسأله اینجاست که برخلاف بهمن ماه سال ۷۷ (زمان برگزاری جام تختی)‬ که امکان برقراری تماس میان ایران و آمریکا به واسطه همزمانی ریاست جمهوری محمد خاتمی و بیل کلینتون افزایش یافته بود، در حال حاضر چشم اندازی عینی و واقعی برای فراهم شدن شرایط از سر گیری روابط دیپلماتیک دو کشور با حرکتی جرقه وار در صحنه یک مسابقه ورزشی دیده نمی‌شود.

اما سکوتی که در بیش از سه دهه اخیر در کانال ارتباطی رسمی میان ایران و آمریکا برقرار بوده، هر نجوایی از یک سوی این کانال را که به سمت دیگر آن هدف گرفته شده باشد به مسأله ای حساس تبدیل می کند.

دیدار دو تیم بسکتبال ایران و آمریکا نیز از این قاعده مستثنی نیست.

این دیدار که – اگر به جای تیم های بسکتبال، میان دو نماینده دولتی انجام می‌شد می‌توانست تا سال‌ها بعد با نامی همچون "دیدار استانبول" از آن یاد شود – در شرایطی رخ می‌دهد که فضای روابط سیاسی هرچند اندک و غیر رسمی و با واسطه دو کشور آکنده از بی اعتمادی است.

از سوی دیگر تنش میان دو کشور آنچنان طولانی شده که چه ایرانیان داخل و خارج کشور و چه بازیگران جهان سیاست بی صبرانه منتظر تحولی بنیادی در جهت دورتر شدن یا نزدیکتر شدن دو کشور هستند؛ تحولی که بتواند وضعیتی قابل اطمینان را جایگزین امید یا پیش‌بینی های غیرقابل اطمینان کند.

شاید نتوان انتظار داشت که این دیدار به سرمنشاء تحولی در روابط دو کشور تبدیل شود اما طبیعی است که نمی‌توان حساسیت‌های این مسابقه را نیز انکار کرد.

اما با توجه به شرایط مسابقه ایران و آمریکا بسیاری از کارشناسان حاضر در محل برگزاری مسابقات قهرمانی بسکتبال جهان معتقدند این حساسیت نمی تواند تأثیر چندانی بر جریان برگزاری آن بگذارد، به ویژه از آن رو که ورزشکاران ایران با تیمی روبرو هستند که نه تنها بسکتبال در کشور آنها ابداع شده بلکه قهرمان بالقوه مسابقات نیز شناخته می شوند.

مطالب مرتبط