ایران و نبرد‌های کلاسیک در آسیا

تیم فوتبال ایران
Image caption ایران در جام ملت های امسال با تیم های عراق، امارات متحده و کره شمالی هم گروه است

این رقابت‌هاست که فوتبال را جذاب می‌کند و وقتی‌ این رقابت‌ها در سطح بین المللی است، ملت‌ها و میلیون‌ها نفر را نسبت به یک مسابقه فوتبال حساس می‌کند. در آستانه بازی‌ ایران‌ - عراق و در پی رویارویی احتمالی‌ ایران با تیم های استرالیا یا کره جنوبی در مرحله حذفی مسابقات جام ملت‌های آسیا، به بررسی رقبای سنتی‌ ایران در قاره کهن می پردازیم.

ایران - عراق؛ آیا جنگ فراموش شده است؟

تیم فوتبال عراق، مدافع عنوان قهرمانی در این بازی‌ها است.

ایران هم قهرمانی سه دوره جام ملت‌ها و سه بار حضور در جام جهانی‌ را در کارنامه خود دارد.

با نگاهی‌ کلی‌ به دستاورد دو کشور در فوتبال، به سادگی‌ می‌توان گفت که ایران در جایگاه بالاتری قرار دارد.

اما آن چیزی که نبرد ایران و عراق را به یک بازی کلاسیک تبدیل می‌کند، پیشینه تاریخی‌ دو کشور همسایه است.

پیشینه‌ای که خاطرات یک جنگ هشت ساله از آن جدا نشدنی‌ است. جنگی که در پایان پیروزی نداشت.

در سالهای جنگ، عراق سه بار به بازی‌های المپیک رسید و یک بار هم به جام جهانی‌ ۱۹۸۶ در مکزیک راه یافت. در همین سالها سهم ایران از این مسابقات هیچ بود.

از نسل آن سالهای فوتبال عراق به عنوان "نسل طلایی" یاد می شود، در حالی که ایرانیان فوتبالیست‌های آن سالها را "نسل سوخته" می‌‌نامند.

در پایان جنگ و در جام صلح و دوستی‌ در کویت "نسل سوخته" با "نسل طلایی" روبرو شد که نتیجه‌ آن بازی یک مساوی صفر- صفر بود.

خیلی‌‌ها دوست داشتند بگویند این مسابقه با قرار قبلی‌ مساوی شد، مثل خیلی‌ چیزهای دیگر.

در بیست سال پس از این مسابقه، ایران و عراق بارها با هم بازی کردند که دیدارهای این دو تیم خیلی‌ کم به مساوی ختم شد.

در یکی از این دیدارها که در قطر (میزبان این دوره جام ملت‌های آسیا) و در دور مقدماتی جام جهانی‌ ۱۹۹۴ آمریکا، ایران و عراق به دیدار هم رفتند، عراق در یک بازی برتر ایران را دو بر یک شکست داد. هر چند پس از آن بازی، عراقی‌ها با بد شانسی از رفتن به جام جهانی‌ بازماندند.

در جام ملتهای ۱۹۹۶، ایران در نخستین بازی خود در مسابقه‌ها باز هم با نتیجه دو - یک از عراق شکست خورد ولی‌ در ادامه مسابقه‌ها ایرانی‌‌ها نتایج بهتری گرفتند و در پایان سوم شدند.

در واقع باخت آن سال برابر عراق را می‌توان نقطه عطفی برای فوتبال ایران دانست.

همان تیم ایران تبدیل به یکی‌ از ترسناک‌ترین تیم‌های فوتبال آسیا شد.

آن تیم در فاصله دو سال پس از کسب رتبه سوم در جام آسیایی، به جام جهانی‌ راه یافت. ایران در جام جهانی 1998 فرانسه، نماینده ای شایسته‌ای برای آسیا بود و در پایان همان سال، با اقتدار قهرمان بازی‌های آسیایی پکن شد. اما از تیم فوتبال عراق، بعد از ساله ۱۹۹۶ چیزی زیادی شنیده نشد. در دور مقدماتی جام جهانی‌ ۲۰۰۲، ایران در تهران و بغداد تیم عراق را شکست داد.

پیروزی ۲-۱ ایران در خاک عراق از بازی‌های به یاد ماندنی آن سالهاست.

با وجود تحریم‌های شدید بین المللی علیه عراق در آن دوران، محمد خاتمی رئیس جمهور وقت ایران، ترتیب یک پرواز مستقیم به بغداد را داد و تیم ملی‌ هم ایرانی‌‌ها را رو سفید کرد.

گل اول آن بازی را عراقی‌ها به ثمر رساندند. ولی‌ ایران با درخشش علی‌ کریمی‌ بازی را در نیمه اول مساوی کرد.

فقط هفت دقیقه به پایان بازی مانده بود که علی‌ دایی توپ را وارد دروازه عراق کرد و ایران پیروز شد.

تماشاگران عراقی علی‌ دایی را تشویق می کردند و شایعه شد که بعد از بازی تیم عراق کتک مفصلی از پسر صدام حسین خوردند.

در هفت سال گذشته هم دو تیم پنج بار با هم روبرو شده‌اند که به جز یک تساوی، ایران سایر مسابقه ها را با پیروزی پشت سر گذاشته است.

این روزها حدود نیمی از تیم عراق در لیگ ایران بازی می کنند. خاطره‌های جنگ هشت ساله هم کم کم به فراموشی سپرده می شود. ایران و عراق مدعیان گذشته نیستند و اگر یکی‌ از دو تیم قهرمان بازیها شود، بیشتر به معجزه شبیه خواهد بود، اما انگار هنوز بازی ایران - عراق کمی‌ بیشتر از سه امتیاز می‌ارزد.

ایران - عربستان سعودی؛ دوستانه در کار نیست

بازی ایران با هریک از تیم های عربی می تواند ساعت ها بحث به دنبال داشته باشد.

برای کشورهای حاشیه خلیج فارس، بازی با ایران همیشه اهمیت ویژه ای دارد؛ اما‌ وقتی‌ پای عربستان سعودی به میدان می‌‌آید، اوضاع پیچیده تر هم می شود.

ایران و عربستان در فوتبال با هم رقابتی کاملا جدی دارند. شاید جالب به نظر آید که این دو تیم تاکنون حتی‌ یک بار هم با هم مسابقه ای دوستانه برگزار نکرده اند.

تفاوت‌های مذهبی‌ دو ملت و جایگاه دو کشور در خاور میانه، رقابتی شدید را به وجود آورده که در میدان فوتبال هم به خوبی‌ دیده می شود.

ایران برای‌ رسیدن به جام جهانی‌ ۱۹۷۸ دو بار عربستان را شکست داد، ولی‌ پس از آن سه بار در مرحله نیمه نهایی جام ملت‌های آسیا عربستان توانسته ایران را حذف کند.

به نظر بسیاری از کارشناسان، تصمیمات داوران در این مسابقه‌ها اکثرا ‌نمکی بوده که به زخم ایرانی‌‌ها پاشیده شده است.

در مقدماتی جام جهانی‌ هم عربستان برای ایران کم دردسر درست نکرده است. مثل همین دوره قبل، که هر چند سعودی‌ها به جام جهانی‌ نرسیدند، ولی‌ راه ایران به آفریقای جنوبی را هم سد کردند.

در مجموع دو کشور ۱۳ بار با هم بازی کرده اند، سهم هر دو ۴ برد و ۵ مساوی است که البته با توجه به این که عربستان دو بار در ضربات پنالتی ایران را برده، کفه ترازو به نفع این تیم سنگین تر است.

در ایران، برای بازی با عربستان حضور صد هزار تماشاگر در ورزشگاه آزادی تهران تضمین شده است و وقتی‌ ایران هم در عربستان به میدان می‌‌رود، تماشاگران بیشتر از هر موقع دیگری برای حمایت از تیم خود به ورزشگاه می‌‌آیند.

حساسیت مسابقه میان این دو تیم در سطحی است که حتی محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران هم دوست دارد آن را از نزدیک ببیند.

مقدماتی جام جهانی‌ ۲۰۱۰ آخرین باری بود که دو تیم با هم روبرو شدند.

ایران برای نخستین بار در خاک خود از رقیب قدیمی‌ شکست خورد و علی‌ دایی بلافاصله بعد از این مسابقه از کار خود بر کنار شد. هر چند در پایان آن رقابتها هیچ کدام از دو تیم نتوانستند بلیط آفریقای جنوبی را بگیرند.

مساله این است که این روز‌ها نه علی‌ دایی خط حمله تیم ایران را رهبری می‌کند نه ماجد عبدالله برای سعودی بازی می‌کند.

خبری از احمدرضا عابدزاده و محمد الدعایه هم نیست. ایران و عربستان دیگر قدرت‌های مطلق آسیا نیستند ولی‌ با همه این همه، چیزی از حساسیت دیدار این دو کم نشده است.

ایران - کره جنوبی؛ فقط فوتبال

این یکی رقابتی کاملا ورزشی است.

قدرتهای سنتی‌ غرب و شرق آسیا معمولا بازی جذابی ارائه می‌‌کنند.

از ۶۲ سال پیش که‌ دو تیم ایران و کره جنوبی برای اولین بار با هم روبرو شدند، دیدار دو تیم همواره یک رقابت سالم بوده است.

در مقاطع مختلف یکی‌ به آن یکی‌ سر بوده، در تعداد برد، ایران یکی‌ بیشتر از کره جنوبی دارد.

ولی‌ شاید مسابقه‌های رو در رو معیار خوبی‌ برای مقایسه فوتبال دو کشور نباشد.

کره جنوبی با هفت بار حضور پی‌ در پی‌ در جام جهانی‌ به چهره ای شناخته شده در فوتبال دنیا تبدیل شده است.

در این میان کره جنوبی یک بار هم به صورت مشترک با ژاپن میزبان جام جهانی‌ هم بوده است.

به نظر می‌رسد کره جنوبی برای جام ملت‌ها آن قدر اهمیت قائل نیست و تمام اعتبار خود را برای جام جهانی‌ خرج می کند.

اما برای ایران شکست تیم کره همیشه شیرین است.

در همین مسابقه‌ها، پانزده سال پیش، ایران ۶ بر ۲ کره جنوبی را شکست داد؛ نمایشی استثنایی از خداداد عزیزی و علی‌ دایی (۴ گل) که با گریه مربی‌ کره جنوبی تکمیل شد.

در سال ۲۰۰۴، هم سه گل تماشایی از علی‌ کریمی‌ پیروزی ۴ بر ۳ ایران مقابل کره جنوبی را ثبت کرد.

البته کره ای ها هم بیکار نبودند و دو بار در سال ۲۰۰۰ و دوره پیش مسابقه ها ایران را به خانه فرستادند.

سال گذشته هم ایران و کره جنوبی دو بار با هم بازی کردند که حاصل هر دو مسابقه تساوی یک بر یک بود.

اگر ایران در مرحله بعدی بازی ها با کره جنوبی روبرو شود، بردن یا باختن مقابل حریف نامدارش، معیار موفقیت ایران در این مسابقه‌ها خواهد بود.

ولی‌ آنان که به فوتبال منطقی‌تر می‌‌نگرند، می دانند که حتی اگر ایران قهرمان شود باز هم در فوتبال از کره عقب افتاده است.

ایران - استرالیا؛ یک روز به یاد ماندنی

بیش از دوازده ساعت طول می کشد که پروازی از تهران به سیدنی برسد.

ایران و استرالیا در یک منطقه جغرافیایی نیستند.در یک قاره هم قرار ندارند.

دو کشور روابط خاص سیاسی، اجتماعی، و تجاری ندارند اما ایرانی‌‌ها با شنیدن نام استرالیا احساس خوبی‌ می‌‌کنند.

این یاد خوش، به خاطر بازی تاریخی هشت آذر سال ۱۳۷۶ دو تیم در آخرین بازی دور مقدماتی جام جهانی سال ۱۹۹۸ فرانسه است.

روزی که به نوشته بسیاری از روزنامه ها "بغض یک ملت ترکید". روزی که نشدنی‌ شدنی شد. تیم ملی‌ ایران بعد از بیست سال انتظار به جام جهانی‌ رسید و جشن‌های خیابانی آن روز از شیرین‌ترین خاطره‌هایی‌ است که ایرانیان به یاد می‌‌آورند.

آن طرف میدان حریف ایران، استرالیا بود. در یک مسابقه بی‌نظیر، ایران در فاصله ۳ دقیقه دو گل به استرالیا زد تا بازی دو - صفر باخته را به تساوی تبدیل کند و به خاطر کسب نتیجه تساوی در تهران و قانون گل زده بیشتر در خانه حریف، ایران با گل بیاد ماندنی مهاجم ریز نقش خود (خداداد عزیزی) راهی فرانسه شد.

از آن روز تاکنون ایران دیگر با استرالیا روبرو نشده است، هر چند که چند سالی‌ است استرالیا به کنفدراسیون فوتبال آسیا پیوسته است.

اگر ایران از گروه خود بالا برود شانس بازی با تیم استرالیا وجود دارد؛ مسابقه‌ای که می‌‌تواند در نوع خود بسیار خبرساز باشد.

استرالیا این روز‌ها بازیکنان قدری دارد که در لیگ‌های مطرح اروپا توپ می زنند. البته سیزده سال پیش هم همین طور بود.

مسابقه ایران و استرالیا در جام ملت‌های امسال مثل تکرار یک رویاست. قبل از اینکه دو تیم در ملبورن با هم بازی کنند هم احساس ایرانی‌‌ها مثل همین روز‌ها بود.

آن روزها هم کسی‌ امیدی به آن تیم ایران نداشت، ولی‌ فوتبال است دیگر، چه می‌‌شود کرد.