مدال‌‌آوران ایرانی المپیک؛ عبدالله مجتبوی

عبدالله مجتبوی
Image caption عبدالله مجتبوی در المپیک ۱۹۵۲ و در مسابقات جهانی هلسینکی ۱۹۵۱ برای ایران دو مدال برنز گرفت

"پیشکسوت واقعی"، لقبی بود که کشتی‌نویسان به او داده بودند. زیرا هیچ وقت حوالی ساختمان فدراسیون کشتی آفتابی نمی‌شد. نه درخواست اعزام به سفر خارجی در کنار تیم‌های ورزشی را داشت و نه به اعتبار پیشینه‌اش خواستار نقشی در کمیته‌های فنی صوری بود.

عبدالله مجتبوی ۸۷ سال قبل در خیابان بلورسازی به دنیا آمد. شصت سال پیش از سکوی المپیک بالا رفت و پایین که آمد، دوبنده تیم ملی را به جانشینش محمدعلی فردین داد. ۵۰ سال قبل ازدواج کرد و سال گذشته هم از دنیا رفت.

در کنار ضیاء و منصور میرقوامی‌ که اسم و رسمی در زورخانه‌های شهر داشتند، فنون کشتی پهلوانی را آموخت. سپس رفت زورخانه بازارچه نایب آقا. دوران جوانی‌اش داشت سپری می‌شد که حمید محمودپور، کشتی مدرن را به ایران آورد. در باشگاه آهن، زیر نظر حبیب الله بلور با این نوع از کشتی آشنا شد. آشنایی، شاگردی و رفاقتی که تا لحظه مرگ آقابلور ادامه داشت.

مجتبوی در باشگاه نیرو و راستی که منوچهر مهران و پس از مرگ او همسرش منیر مهران اداره اش می کردند هم تمرین می‌کرد. با همین تیم عازم عراق شد. این سفر که جمعه ۲۴ اسفند ۱۳۲۴ از تهران به سمت اهواز و سپس بغداد انجام شد، نخستین سفر خارجی در تاریخ کشتی ایران محسوب می‌شود.

رسول رئیسی، حبیب الله بلور، حسین جبار‌زادگان، حسین سروری، جمشید بزرگمهر، مرتضی بنایی و ضیاء شادمان در این سفر با مجتبوی همراه بودند. در همین سفر تاریخی بود که بلور در مبارزه‌ای پر هیجان توانست سلمان، پهلوان عراق را تسلیم کند.

سال ۱۳۲۶ در مسابقات آزاد قهرمانی کشور، مجتبوی با دوبنده تیم مشهد کشتی گرفت و در فینال به علی غفاری از تهران باخت. جالب آن که همین فینال با همین نتیجه سال بعد در فینال فرنگی تکرار شد. با این تفاوت که مجتبوی این بار با دوبنده اصفهان به روی تشک آمده بود.

Image caption مجتبوی یکی از پنج ورزشکار ایرانی است که با پرچم این کشور به صورت رسمی موفق به کسب مدال از رقابت‌های اروپایی شده است

در سال ۱۳۲۸ باز هم غفاری حرف اول ایران را زد اما مجتبوی در یک وزن پایین‌تر، بالاخره قهرمان ایران شد؛ با دوبنده تهران و پس از غلبه بر محمد سرحدی و عزیزالله گتمیری.

همان سال در حالیکه با پایان جنگ دوم بین الملل، اغلب رقابت‌های اروپایی هنوز نظم یا چفت و بست کامل و دقیقی نداشتند، در رقابت‌های این قاره تیم‌های ایران از آسیا و مصر از آفریقا به عنوان مهمان حضور پیدا کردند.

مجتبوی هم عضو تیم اعزامی بود. او در ۶۷ کیلو به ثروت مریچ از ترکیه باخت اما بالاتر از فیلایاماکی از فنلاند، گاریبالدو نیتزولا از ایتالیا، صیاد قندیل از مصر، یان کولز بلژیکی و رنه ژسنائو از فرانسه روی سکوی دوم ایستاد.

مجتبوی یکی از پنج ورزشکار ایرانی است که با پرچم این کشور به صورت رسمی موفق به کسب مدال از رقابت‌های اروپایی شده است. نتایج این رقابت‌ها با تایید مدال‌های ورزشکاران ایران و مصر در پایگاه خبری FILA که ارگان جهانی این رشته است به ثبت رسیده است.

ماجرای مدال المپیک

عبدالله مجتبوی و محمود ملاقاسمی به اتفاق تختی دو سال پیاپی، هرکدام یک مدال جهانی و یک مدال المپیک در هلسینکی گرفته‌اند.

مجتبوی در مسابقات جهانی ۱۹۵۱ هلسینکی روی سکوی سوم ایستاد. سال بعد برای این که مجددا به این شهر بازگردد، در رقابت های قهرمانی کشور کشتی نگرفت اما در انتخابی‌ها مقابل حسین عرب و امیر حمیدی، مردی که بعدا از عالیرتبه‌ترین اعضای فدراسیون جهانی نیز شد به پیروزی رسید.

در المپیک هلسینکی ابتدا بر الکسانتری کی­سالا از فنلاند غلبه کرد. این کشتی‌گیر سال قبل از آن مجتبوی را برده و خودش نایب قهرمان شده بود.

واسیلی ریبالکو از شوروی نیز با امتیاز به مجتبوی باخت اما در شب‌های دوم و سوم دو پیروزی راحت مقابل بیو اسکات از استرالیا و سوگو یامازاکی از ژاپن کسب کرد.

روز چهارم را در بهترین موقعیت جدول استراحت خورد تا بدون خستگی به مصاف پر برلین از سوئد برود که در این مرحله، نبرد سختی با بیل اسمیت آمریکایی از سرگذرانده بود.

مجتبوی با غلبه بر حریف سوئدی، مطابق مقررات آن زمان فقط یک مساوی دیگر نیاز داشت تا قهرمان المپیک شود. اما بی آن که امتیازی بگیرد به بیل اسمیت باخت تا با همین شکست سوم شود.

ویلیام توماس اسمیت با یک باخت به پربرلین، قهرمان شد و برای همیشه از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد. پربرلین هم با یک باخت مقابل مجتبوی، دوم شد.

یار بلور؛ کاشف حبیبی

Image caption پیکر عبدالله مجتبوی در بیست و ششم دی ۱۳۹۰ از ورزشگاه شیرودی تشییع شد

بعد از هلسینکی، مربی تیم ملی شد و این مشهورترین نقل قول به جا مانده از اوست: "من کاشف امامعلی حبیبی بودم".

در المپیک بعدی که از حیث مرغوبیت مدال، بهترین دوره تاریخی کشتی ایران است، دستیار اول حبیب الله بلور بود. مردی که او را موفق‌ترین سرمربی تاریخ کشتی آزاد ایران می‌نامند.

مجتبوی همراه با محمدعلی فردین، وفادارترین شاگردان بلور بودند. مجتبوی هرگز از بلور فاصله نگرفت و فردین نیز وقتی در سینما صاحب موقعیت شد، استادش را با نقش‌های ساده‌ای مثل "پدر پولدار دختران دم بخت"، وارد این عرصه کرد.

مجتبوی از مهم‌ترین حامیان بلور در احراز ریاست فدراسیون کشتی در سال ۱۳۴۱ بود. سمتی که به خاطر درگیری لفظی بلور با مقامات فیلا در مسابقات جهانی و متزلزل شدن جایگاه ایران، نه دوامی داشت نه فرجامی خوش یافت.

بلور از پشت میز ریاست فدراسیون کشتی، به اتفاق مجتبوی که سمت نایب رییسی او را برعهده داشت از تهران راهی قزوین شدند تا کلاس آموزش کشتی دایر کنند.

Image caption عبدالله مجتبوی کمتر در محافل ورزشی ظاهر می‌شد

مجتبوی هشت ماه نیز در پاکستان به سر برد تا در نقاط مختلف این کشور، کشتی آزاد را آموزش دهد. مدارک داوری‌اش را هم تکمیل کرد و قاضی رقابت‌های مهمی در دهه ۷۰ میلادی بود. پس از انقلاب، مدیر سازمان رفاه ورزش شهرداری تهران شد و پایه گذار باشگاه آتش‌نشانی.

سال ۱۹۹۸ در جریان مسابقات جهانی تهران، یکی از پیشکسوتان پرچمدار در مراسم افتتاحیه بود. پس از آن، کمتر در محیط های کشتی حاضر شد. دو سال قبل که به مراسم تشییع رحمت الله غفوریان از اساتید کشتی که خیلی دوستش داشت رفته بود وقتی نزدیک تابوتش رسید به شدت متاثر شد.

پیکر عبدالله مجتبوی دارنده دو مدال جهانی و المپیک از ورزشگاه هلسینکی، بیست و ششم دی ۱۳۹۰ از ورزشگاه شیرودی تشییع شد. محسن فرح‌وشی پیشاپیش سوگواران زیر تابوتش را گرفته بود. سایت فدراسیون جهانی خبر درگذشت او را در صفحه اول منتشر کرد.

مطالب مرتبط