'نقش کیسینجر' در برد آرژانتین مقابل پرو در جام جهانی ۱۹۷۸

ماریو کمپس حق نشر عکس AP
Image caption ماریو کمپس، بازیکن والنسیای اسپانیا بود و با شش گل، بهترین گلزن جام جهانی ۱۹۷۸ شد

هواداران فوتبال به تنها چیزی که اهمیت می‌دهند خود بازیست. آنها فقط ۲۲ بازیکن داخل زمین را می‌بینند و بدنبال تماشای گل‌های بیشتر و پیروزی تیمشان هستند.

اما مسابقاتی هستند که ذهن جمعی دنیای فوتبال را به خود مشغول کرده: آیا چیزی که ما دیدیم واقعی بود؟ یا تبانی برای تعیین نتیجه در کار بوده است؟

تبانی یا شبهه آن، پدیده‌ای است که در مسابقات فوتبال همواره وجود داشته و احتمال وجود آن گاه و بی‌گاه در رسانه‌ها و محافل ورزشی مطرح می‌شود. در سال‌های اخیر نمونه‌های زیادی در این باره دیده شده است. المپیک مارسی در فصل ۹۳-۱۹۹۲ که با غلبه بر میلان قهرمان اروپا شد، به جرم تبانی جام قهرمانی در لیگ فرانسه را از دست داد و به دسته پایین‌تر تنزل یافت.

یوونتوس ایتالیا به دلیل تبانی با داوران در سال ۲۰۰۶، با محکومیت سنگینی روبرو شد و فصل بعد را از دسته پایین‌تر آغاز کرد. در آخرین مورد در سطح بین‌المللی، برد ده بر صفر تیم ملی بحرین در مقابل اندونزی در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ در آسیا، این شبهه را بوجود آورد که این نتیجه محصول تبانی بوده و حتی فیفا هم در مورد آن تحقیق کرد اما این مسئله را بعد از بررسی منتفی دانست.

اخیرا شبکه چهارم انگلستان فیلم مستندی پخش کرده که در آن ضمن گفتگو با تعدادی از بازیکنان تیم پرو در جام جهانی ۱۹۷۸ و افراد مرتبط دیگر، اتهام دخالت و تبانی حکومت آرژانتین در آن مسابقات را مورد بررسی قرار داده است.

کمه زرم، گزارشگر شبکه چهارم انگلستان، می‌گوید فیفا هیچگاه از جنجال به دور نبوده و مدیریت بزرگترین ورزش دنیا اغلب با اخبار فساد، جنجال، تبانی توام بوده است: "این روزها هم تغییری در این روند ایجاد نشده بطوریکه گزارش‌هایی از درون خود فیفا هم منتشر شده که این سازمان قدرتمند را به اقدامات سیستماتیک غیرقابل قبول و "عدم شفافیت" متهم کرده است".

بزرگترین معمای تاریخ فوتبال

چگونگی رسیدن آرژانتین به فینال جام جهانی ۱۹۷۸، یکی از بزرگترین سوال‌هایی است که در تاریخ فوتبال مطرح شده اما هنوز پاسخی قطعی نیافته است. آنها در زمین خود جام را فتح کردند. آن اتفاق یکی از بزرگترین افتخارات تاریخ آرژانتین بود. اما آیا ژنرال خورخه ویدلا، دیکتاور نظامی وقت آرژانتین، با زد و بند راه رسیدن این تیم به فینال را هموار کرد؟

برد آرژانتین مقابل پرو در جام جهانی ۱۹۷۸ همواره با ابهام روبرو بوده است. در مستند شبکه چهار انگلستان تعدادی از بازیکنان وقت تیم پرو مدعی شده‌اند که مداخلات سیاسی در سطح بالا در نتیجه آن دیدار حساس نقش داشته است.

حق نشر عکس AFP
Image caption تعدادی از بازیکنان پرو مدعی هستند که پیش از بازی با آرژانتین، هنری کیسینجر به همراه دیکتاتور آرژانتین در رختکن پرو حاضر شده و با آنها صحبت کرده‌اند

بسیاری از نقش هنری کسینجر در این مسئله می‌گویند. خورخه ویدلا دیکتاتور آرژانتین، هنری کیسینجر را برای تماشای جام جهانی دعوت کرده بود. نقش هنری کسینجر، وزیر خارجه وقت آمریکا، در این معمای رازآلود چیست؟

تصاویر مشترک آن دو در آن تورنمنت در تمام دنیا پراکنده شد. دیده شدن در یک تصویر با سیاستمدار پرنفوذی چون هنری کسینجر برای حکومت دست راستی و خشن آرژانتین مهم بود.

این جام جهانی زمانی در آرژانتین برگزار شد که جنگ خونینی در این کشور در جریان بود و ده‌ها هزار نفر از فعالان سیاسی چپ ناپدید شده بودند. با این وجود می‌توان تصور کرد که تصاویر قهرمانی تیم فوتبال آرژانتین در جام جهانی در افکار عمومی جهان می‌توانست تا چه حد تاثیرگذار باشد.

گنارو لدزما، سناتور پیشین پرویی مدعی است می تواند ماجرای جام جهانی ۱۹۷۸ را توضیح می‌دهد.

او به شبکه چهارم انگلستان گفت: "پیشنهاد من ابطال جام جهانی ۱۹۷۸ است. آرژانتین باید جام را پس بدهد. این مسئله باید از سوی فیفا و دادگستری آرژانتین بررسی شود".

معامله پنهان سیاسی

لدزما مدعی است که زمانی که در اتحادیه بازرگانی در پرو فعالیت می‌کرد دولت پرو و او و چندین فعال چپ را برای شکنجه کردن در آرژانتین، ربوده بود. او این ماجرا را تنها با شبکه چهار مطرح نکرده، دادگاهی در آرژانتین نیز در حال بررسی موضوع عدم رعایت حقوق انسانی او است.

لدزما می‌گوید: "این قسمتی از یک معامله پنهان سیاسی بود که آرژانتین با پیروزی در بزرگترین رویداد ورزشی جهان، بتواند مشروعیت و تصویر جهانی خود را بهبود بخشد. توافق انجام شد و پیشنهاد پرو چیزی نبود که آرژانتین نادیده بگیرد: مورالس برمودس، رئیس جمهور پرو در قبال تحویل مخالفان حکومت به آرژانتین و سر به نیست شدن آنها، قول داد که در دیدار این دو تیم در جام جهانی، پرو با اختلاف گل زیاد به آرژانتین ببازد".

در یک مسابقه مهم که سرنوشت‌ تیم صعود کننده به فینال را تعیین می‌کرد، آرژانتین برای حذف نشدن از جام و رسیدن به فینال، باید پرو را با اختلاف ۴ گل شکست می‌داد. پرو که تیم بسیار خوبی را در آن جام داشت در آن بازی بطور غیرمنتظره‌ای بد عمل کرد.

آرژانتین که نیمه نخست را دو بر صفر پیش افتاده بود، در نیمه دوم ۴ گل دیگر هم زد و بازی را با نتیجه باور نکردنی ۶ بر صفر به سود خود خاتمه داد.

"ما تحت فشار بودیم"

خوزه ولاسکز، یکی از بهترین بازیکنان پرو در آن جام، به شبکه چهار انگلستان گفته به دلیل اینکه حکومت دستور داده بود پرو ببازد، او ده دقیقه بعد از نیمه دوم و در حالیکه نتیجه دو بر صفر بود تعویض شده: "آیا ما تحت فشار بودیم؟ بله قطعا اینطور بود. چه نوع فشاری؟ فشار از سوی حکومت. حکومت برمدیران و مسئولان فشارآورده بود و آنها نیز بر مربیان".

اما مورالس برمودس، رئیس جمهور نظامی وقت پرو، اصرار دارد که در زمان جام جهانی ۱۹۷۸ داشت کشور را بسوی دموکراسی سوق می‌داد: "قبلا شایعاتی درباره باخت تعمدی تیم ما در جام جهانی بود.سخن از ارسال غله و دریافت چمدان‌های پول از مافیا بود. اما زد و بند با حکومت نظامی آرژانتین؟" برمودس در گفتگوی اخیر خود با تلویزیون پرو این اتهامات را توهم و خیال دانسته است.

حضوردر رختکن حریف

اما در سوی دیگر روایتی متفاوت وجود دارد. ژنرال خورخه ویدلا، دیکتاتور نظامی وقت، به جرم جنایت علیه بشریت، دوران حبس ابد خود را می‌گذراند.اما نقش ویدلا در بدست آوردن جام جهانی ۱۹۷۸ چه بود؟

هیچ سند قطعی در این مورد وجود ندارد . در طول تورنمنت و در بازی‌های آرژانتین، ویدلا مدام در استادیوم دیده می‌شد. در جایگاه می‌نشست و برای بازیکنان دست تکان می‌داد.

البته چیزی که بر شبهه ها دامن می زند، حضور ویدلا در رختکن تیم حریف، لحظاتی پیش از شروع بازی حساس آرژانتین با پرو بود. تیمی که او امید داشت ببازد.

مهمان شگفت‌آور

حق نشر عکس AP
Image caption آرژانتین برای رسیدن به فینال می‌بایست پرو را با اختلاف چهار گل شکست دهد. اما نتیجه شش بر صفر حاصل شد و بسیاری را دچار تردید کرد

چندین بازیکن تیم پرو به شبکه چهار گفته‌اند که ویدلا وقتی وارد رختکن این تیم شده، یک مهمان بسیار مهم همراه داشته: هنری کسینجر، وزیر خارجه آمریکا.

آن نتیجه مقابل پرو، در دیداری که باید در آن پیروز می‌شد، یک اتفاق بسیار بزرگ بود اما برای بازیکنان تیم پرو قابل درک نبود.

هکتور شامپیتاز، کاپیتان پرو در جام جهانی ۷۸، می‌گوید: "به نظر می‌رسید که آنها (ویدلا و کسینجر) آمده بودند که فقط به ما خوش‌آمد بگویند. آنها اظهار امیدواری کردند که بازی خوبی انجام شود چراکه افکار عمومی آرژانتین پیش‌بینی‌های زیادی درباره این بازی کرده بودند. آنها برای ما آرزوی موفقیت کردند و همین".

بازیکنان آنچه می‌دیدند را نمی‌توانستند باور کنند: "ما با تعجب به هم نگاه می‌کردیم. می‌گفتیم چرا آنها به جای رختکن آرژانتین به اینجا آمده‌اند؟ چه خبر شده؟ آنها برای ما آرزوی موفقیت کردند، همه ما بهت‌زده بودیم".

بازی شروع شد و پرو در نیمه اول به آسانی دو گل عقب افتاد. آرژانتین هنوز دو گل دیگر لازم داشت. اما چرا یکی از بهترین بازیکنان پرو تعویض شد؟ خوزه ولاسکز هنوز از این بابت عصبانی است: "یک اتفاقی افتاده بود. من ده دقیقه بعد از نیمه دوم وقتی که دو گل عقب بودیم، تعویض شدم. هیچ دلیلی برای این کار وجود نداشت. من یکی از مهمترین بازیکنان تیم بودم. آدم چه فکری می‌تواند بکند؟".

کسینجر چیزی به یاد نمی‌آورد

مطبوعات آرژانتین جملگی "پیروزی درخشان" تیمشان را ستودند. اما آیا واقعا نتیجه بازی محصول تبانی حکومت بود؟

این مسئله از هنری کسینجر که یک هوادار باسابقه فوتبال نیز هست، پرسیده شد. کسی که فیفا هم برای بررسی فساد از او کمک خواسته بود.

سخنگوی هنری کسینجر به شبکه چهار گفته که او وارد رختکن پرو نشده.: "آقای کسینجر هیچ خاطره‌ای از حضور در رختکن پرو با حاکم آرژانتین یا بدون او به یاد نمی‌آورد".

دیکتاتوری که برای ابد در زندان خواهد بود، حالا متهم است که در قبال جواز باخت پرگل پرو مقابل آرژانتین، عهده‌دار شکنجه و سر به نیست کردن فعالان پرویی بوده است.

آیا دیکتاتور نظامی برای صعود آرژانتین به فینال تبانی کرده بود؟ اینکه دقیقا چه اتفاقی در بازی سرنوشت‌ساز آرژانتین با پرو رخ داده چیزیست که حتی فیفا هم علاقه‌ای به بررسی آن ندارد.