مدال‌آوران ایرانی المپیک؛ رحیم علی‌آبادی

رحیم علی‌آبادی
Image caption مدال نقره رحیم علی‌آبادی در رقابت‌های مونیخ 1972، آخرین مدال کشتی فرنگی ایران در المپیک است

رحیم علی آبادی برنده آخرین مدال کشتی فرنگی ایران از بازی‌های المپیک است. اگر کشتی فرنگی ایران در لندن مدال آور باشد، طلسمی ۴۰ ساله را خواهد شکست.

رحیم علی آبادی در اولین روز سال ۱۳۲۲ در علی آباد اردبیل به دنیا آمد و کشتی فرنگی را در سال 1346 در ۲۴ سالگی شروع کرد.

او هم مانند اغلب قهرمانان آن روزگار کشتی ایران، متعلق به خانواده‌ای پرجمعیت - ۹ نفره - بود و در خردسالی به همراه خانواده به تهران کوچ کرد.

کشتی فرنگی ایران ۵۲ سال است در رقابت های المپیک حضور دارد و طی این مدت فقط دو مدال گرفته: برنز محمد پذیرایی در بازی‌های ۱۹۶۰رم و نقره محمد علی‌آبادی در ۱۹۷۲ مونیخ.

علی‌آبادی چهار ساله بود که به محله صابون پزخانه تهران آمدند. پدرش سلمانی داشت. رحیم به دبستان طاهر تنکابنی می‌رفت اما شش کلاس بیشتر درس نخواند. گرچه همین مقدار هم آن موقع­ها خیلی کم نبود.

به دستور پدرش برای کاسبی و کارگری به مغازه تراشکاری یکی از بستگانشان رفت و آشنایی‌اش با کشتی نیز همان روزها شکل گرفت. رسول میرمالک، عضو تیم ملی کشتی فرنگی ایران در المپیک ۱۹۶۴ توکیو، در همسایگی­شان زندگی می کرد.

خانه‌شان به محل زندگی ناصر گیوه‌­چی نیز نزدیک بود. از آمد و شد همسایگان مشهور گوش شکسته و بروبیای آن ها بود که رحیم نیز ساک حاوی کفش و دوبنده را انداخت روی کولش.

برای اینکه به تمریناتش برسد در شیفت شب واحد تراشکاری شرکت واحد کار می‌کرد. شبی سه کاسه چرخ بنز می‌تراشید و صبح‌ها بعد از استراحت، راهی تمرین می‌شد. در طولانی‌ترین زمان استراحت فقط چهار ساعت می‌خوابید. روزی ۱۰ کیلومتر هم در پارک وی می‌دوید.

در باشگاه پولاد ثبت نام کرده بود؛ جایی که از حیث تعداد مدال‌ها مهم‌ترین باشگاه کشتی دنیا در دهه ۵۰ میلادی بود. اما زمانی که رحیم علی آبادی به آنجا پا گذاشت دیگر شکوه سال­های پیش را نداشت.

Image caption علی‌آبادی پس از دوره قهرمانی، سال‌ها در پست‌های مربیگری و سرپرستی تیم ملی کشتی خدمت کرد

گذشته از این، پا گذاشتن همان و شکسته شدن پا نیز همان. فیزیوتراپی و ارتوپدی هم که با تعریف و معنای امروزین وجود نداشت، ناگزیر دو سال خانه نشینی اختیار کرد تا پای شکسته، خودش جوش بخورد و خوب شود.

استاد حسینقلی به او توصیه کرد در بازگشت مجددش، کشتی فرنگی را انتخاب کند. ۲۴ ساله بود که برای نخستین بار در قامت فرنگی کارها ظاهر شد. سه سال بیشتر طول نکشید تا دوبنده تیم ملی را بپوشد.

در سال ۱۹۶۹ در ماردل پلاتا، ساختمان شش طبقه‌ای میزبان رقابت های جهانی بود و اوزان کشتی در طبقه‌های مختلف تقسیم شده بودند. رحیم علی آبادی هم مثل بقیه ۴۸ کیلوگرمی‌ها در طبقه سوم کشتی گرفت.

این اولین دوره‌ای بود که وزن ۴۸ کیلوگرم اعمال می‌شد. پس عجیب نبود که فقط ۸ نفر به آرژانتین آمده بودند.

آنتونیو از آرژانتین و سانو از ژاپن به رحیم باختند. او با ولادیسلاو کوستف از شوری مساوی شد و به گئورگی برچیانو از رومانی باخت. طلا به فرنگی کار رومانیایی رسید و علی آبادی روی سکوی نایب قهرمانی ایستاد.

سال بعد در کانادا، برچیانو از مدال طلایش دفاع کرد اما رحیم علی آبادی در رده پنجم مشترک قرار گرفت.

روند نزولی‌اش در مسابقات جهانی ۱۹۷۱ صوفیا نیز تداوم داشت و این بار جایی در رده بندی پیدا نکرد تا از دور رقابت ها حذف شود.

در تمام این سال ها در ایران بی رقیب بود. اولین بار در سال ۱۳۴۶ در کرمانشاه قهرمان ایران شد. آن موقع هنوز وزن ها تغییر نکرده بودند و علی‌آبادی ناگزیر بود در ۵۲ کیلوگرم با حریفان سنگین‌تر مبارزه کند.

در سال ۱۳۵۰ در وزن آرمانی‌اش روی سکوی نخست ایران ایستاد. پس از سه سال حضور پیاپی در رقابت های جهانی، مهیای شرکت در المپیک می شد. دو ماه قبل از المپیک، رقابت های قهرمانی کشور که حکم انتخابی ها را داشت برگزار شد و باز هم مبارزه برای کسب مدال طلا را با علی جعفری از مازندران انجام داد و مثل همیشه به برتری رسید.

ماجرای کسب مدال المپیک

پنجم سپتامبر در اولین کشتی با هیزیر ساری از ترکیه روبرو شد. سال قبلش که علی آبادی در صوفیا حذف شد، این فرنگی کار ترکیه‌ای روی سکوی دوم ایستاد. اما هیزیر ساری در مونیخ با ضربه فنی مغلوب نماینده ایران شد.

همان روز ماجرای گروگان گیری در دهکده المپیک مونیخ رخ داد. در جمع ورزشکاران اسراییلی که جان خود را در آن حادثه از دست دادند دو کشتی گیر، یک داور کشتی و موشه وینبرگ سرمربی کشتی نیز حضور داشتند.

گوری وینبرگ پسر موشه وینبرگ، در سال ۲۰۰۵ در فیلم مونیخ به کارگردانی استیون اسپیلبرگ که حادثه مونیخ را به تصویر کشید، نقش پدرش را ایفا کرد.

رقابت ها موقتا تعطیل شد و این مسئله برای کشتی گیرانی که وزن بیشتری کم کرده بودند فوق العاده سخت بود. حتی مسجل نبود که رقابت ها ادامه پیدا خواهد کرد یا نیمه تمام خواهد ماند.

حق نشر عکس bb
Image caption رحیم علی‌آبادی در 24 سالگی کشتی گرفتن را آغاز کرد اما خیلی زود رشد کرد و وارد تیم ملی شد

رحیم علی آبادی ناچار تمام شب را در سونا خوابید تا صبح سر وزن برسد.

ششم سپتامبر مسابقات تعطیل بود. روز بعد در پی بازگشایی مجدد رقابت ها، حبیب دیلمی از تونس را ضربه فنی کرد. سپس از سد گونتر ماس از آلمان غربی گذشت.

به این ترتیب در حالی که علی آبادی فقط سه کشتی گرفته بود، گام به روز پنجم رقابت‌ها گذاشت. کازوهارو ایشیدا از ژاپن توانست با اختلاف زیاد بر حریف تحلیل رفته ایرانی‌اش غلبه کند. در کشتی بعدی اما رایمو هیروونن فنلاندی با ۱۸ امتیاز مغلوب علی آبادی شد.

گئورگی برچیانو نیز توانست برای دومین بار مقابل علی آبادی به برتری برسد. اما علی‌آبادی در آخرین کشتی اشتفان آنگلوف بلغاری را شکست داد و روی سکوی نایب قهرمانی المپیک ایستاد.

ایشیدا اگرچه علی آبادی را برده بود اما با دو شکست مقابل بازنده های علی آبادی در رده پنجم ایستاد.

علی آبادی وقتی روی سکو رفت، ۵۰۰ مارک پاداش از رییس کمیته ملی المپیک گرفت. عبدالله موحد که میزان پاداش ها را ناچیز می دانست به شوخی گفت: خرجش نکن تبرک است.

علی آبادی اما مجبور شد زود آن مبلغ را به ریال تبدیل کرده و تا شاهی آخرش را خرج کند: "وقتی از المپیک برگشتم تا سه ماه قسط چراغانی محله را می دادم. توی محله برای استقبال از من چراغانی کرده بودند اما هزینه اش را هم پای خودم نوشته بودند".

طلسم مرا بشکنید

سال بعد از المپیک، ایران میزبان مسابقات جهانی شد. او که به ۵۲ کیلوگرم صعود کرده بود تک مدال میزبان در کشتی فرنگی را به گردن آویخت.

گونزالس اسپانیایی را ضربه فنی کرد اما مقابل یان میچالیک از لهستان ضربه فنی شد. سپس نماینده ترکیه را ضربه فنی کرد.

برتری مقابل حریف ژاپنی و شکست در برابر نیکو گینگا از رومانی پایان کار علی آبادی در استادیوم نصیری بود که به کسب مدال برنز منتج شد.

در بازی های آسیایی ۱۹۷۴ تهران با برتری کامل روی سکوی نخست ایستاد و انتقام شکست مقابل ایشیدا در المپیک مونیخ را هم گرفت.

همان سال در مسابقات جهانی کاتوویچ نیز شرکت کرد و وقتی از دور رقابت ها حذف شد، در ۳۲ سالگی از تیم ملی خداحافظی کرد و دوبنده این وزن را به خلیل رشید محمدزاده تحویل داد. دوبنده را در آورد تا این بار جامه مربیان را بپوشد.

Image caption علی‌آبادی امیدوار است طلسم چهل ساله کشتی فرنگی ایران در المپیک لندن شکسته شود

به استخدام شرکت واحد درآمد و بعدا شغل خیاطی را در پیش گرفت؛ از تولید لباس های زنانه گرفته تا البسه وزشی.

در سال ۱۹۸۱ در مسابقات جهانی نروژ، مربی تیم ملی بود. دو سال بعد به همراه محمد پذیرایی در تهران این تیم را به مقام نخست اولین دوره رقابت های کشتی فرنگی قهرمانی آسیا رساند. در سال ۱۹۹۱ در وارنا نیز مربی تیم ملی بود.

در اردوی المپیک بارسلون، در حین تمرین با احد پازاج به شدت مصدوم شد و مجبور به جراحی شد: "پنج ماه خوابیدم خانه. کسی نیامد حتی بگوید حالت چطور است؟ تو که به خاطر تیم ملی مصدوم شده ای و افتاده ای کنج خانه، آیا مشکلی نداری؟"

پس از آن بیشتر سرپرستی می کرد تا مربیگری. تیم ملی کشتی فرنگی ایران در مسابقه‌های جهانی ۲۰۰۳ فرانسه تحت مسئولیت او بود. غیر از این رقابت ها در تورنمنت های مختلف هم سرپرستی تیم ملی را برعهده داشت و در کمیته فنی رقابت های گوناگون عضویت داشت.

سرپرستی تیم ملی جوانان آخرین مسئولیت اجرایی علی آبادی بود. او اکنون یک تولیدی پوشاک ورزشی در خیابان انقلاب، چهار راه جمال زاده دارد و گاهی محصولاتش را به قهرمانان نوجوان و جوان هدیه می کند.

پیش از المپیک پکن از جمله منتقدان وضعیت تیم ملی کشتی فرنگی بود و نتایج ضعیف پکن، تاییدی بود بر انتقادات فنی او.

حالا آیا طلسم ۴۰ ساله کشتی فرنگی ایران در لندن شکسته می شود؟ علی آبادی آخرین مدال آور ایران در این رقابت هاست، برخلاف المپیک پیشین که نسبت به "عملکرد ضعیف سیم خواه و دلیریان" هشدار می داد، این بار کاملاً امیدوار است: "با آمدن خادم و رنگرز کارها تقسیم شد و هرکس برای المپیک وظایف خود را شناخته است. کادر فنی کشتی فرنگی نیز منحصر به فرد است. امید زیادی دارم که دورخیز تیم ملی به بار بنشیند و بعد از ۴۰ سال در المپیک مدال بگیریم."

مطالب مرتبط