مدال‌آوران ایرانی المپیک؛ ابراهیم جوادی

ابراهیم جوادی
Image caption ابراهیم جوادی علاوه بر کسب برنز المپیک 1972 مونیخ، چهار بار هم قهرمان جهان شد

ابراهیم جوادی در قزوین به دنیا آمد اما بیشترین سال­های عمرش را در کرج سپری کرده است. تا پیش از دهه ۸۰ میلادی، خانواده های قهرمانان سرشناس کشتی ایران اغلب پر جمعیت بودند. خانواده جوادی هم ۱۲ نفره بودند.

ابراهیم جوادی به همین دلیل ناچار شد مدرسه را نیمه‌تمام بگذارد و پی دخل و خرج خانه باشد. گرچه پدرش هم کارمند وزارت راه بود.

از هر پنج برادرش کوچک ‌اندام‌تر بود، اما زرنگ تر و پرتحرک تر از آنها بود. در بیست سالگی‌اش یک فاجعه در زندگی این خانواده رخ داد.

برادر ابراهیم در تمرینات کشتی دچار ضایعه نخاعی شد و از دنیا رفت. پس از این حادثه، مخالفت تمام اعضای خانواده با ادامه کشتی گرفتن ابراهیم طبیعی بود. او نیز مدتی دل و دماغ تمرین نداشت اما اصرار شادروان خجسته پور با این توجیه که برای گرامیداشت برادرت فقط با قهرمان شدن می توانی آرام بگیری، به تدریج رضایت او و خانواده اش جلب شد.

آنقدر ظریف و کوچک‌اندام بود که وزنش به وزن اولی‌های کشتی (۵۲ کیلو) نمی‌رسید. سال های جوانی اش سپری می شد و او در مبارزه با رقبای سنگین تر نصیبی جز ناکامی نمی برد. جوادی از معدود ستارگان تاریخ کشتی ایران است که هیچ وقت قهرمان ایران نشد.

اما از بیست و شش سالگی‌اش بخت به او رو کرد زیرا فیلا تصمیم گرفت وزن ۴۸ کیلوگرم را به اوزان کشتی بیافزاید.

Image caption ابراهیم جوادی از معدود ستارگان تاریخ کشتی ایران است که هیچ وقت قهرمان ایران نشده

حالا با انگیزه های بیشتری تمرین می کرد. ممارست زیر نظر محمدعلی خجسته پور، ابراهیم جوادی را گزینه بی رقیب ۴۸ کیلوگرم ایران کرد.

قهرمانی در تورنمنت‌های معتبر دان کلوف بلغارستان، جام تفلیس شوروی و جام تاتراس لهستان، در کنار مدال های جهانی، المپیک و قاره ای، او را به عنوان پرافتخارترین سبک‌وزن تاریخ کشتی آزاد ایران معرفی کرده است.

سه قهرمانی پیاپی جهانی

سه مدال طلای جهانی حاصل سه سال درخشان در کارنامه ابراهیم جوادی تا قبل از المپیک مونیخ بود.

در مسابقات جهانی سال ۱۹۶۹ در ماردل پلاتا برای اولین بار قهرمان دنیا شد. آنتونیو دالاچیو از آرژانتین که در کشتی فرنگی همان رقابت ها به رحیم علی آبادی باخته بود، در کشتی آزاد هم مقابل جوادی ضربه فنی شد.

جوادی سپس با رومان دیمیتریف سرشناس ترین رقیب دوران قهرمانی‌اش کشتی گرفت. قبل از مسابقات جهانی در جام تفلیس به او باخته بود اما این بار ۷-۲ برنده شد. جالب آن که پس از مسابقات جهانی، دوباره در جام تفلیس به دیمیتریف باخت.

در ادامه رقابت ها، دال کستل از آمریکا را با جشنواره ای از فنون ناب کشتی شکست داد و با برتری ۱۰-۰ مقابل اومه­دا از ژاپن روی سکوی نخست ایستاد. "ابراهیم جوادی بالای سکو تنها به برادر جوانمرگ شده اش می اندیشید".

سال بعد در ادمونتون، نمایندگان ترکیه، آمریکا، بلغارستان و یونان را یکی در پی دیگری مغلوب کرد.

سپس مقابل رقیب اصلی اش رومان دیمیتریف گارد گرفت. دیمیتریف کشتی گیر تند و تیز و بسیار خوش تکنیک، اهل یاکوتیا، از سردسیر ترین نقاط شوروی، بود.

جوادی درباره این مسابقه می گوید: در کشتی را بسته بود و کلیدش را هم قورت داده بود. اما حوصله کردم و بالاخره گیر انداختمش. فن "دست­تو" را زمانی زدم که دیگر فرصت جبران نداشت.

ابراهیم جوادی با پیروزی ۱-۰ ، مانند سال قبل به مصاف اومه­دا رفت و این بار ۱۸-۲ برنده شد تا دوباره قهرمان جهان شود.

در مسابقات جهانی ۱۹۷۱ صوفیه هت­تریک کرد و برای سومین بار سرود قهرمانی جهان را سر داد. آنجا مسابقات در زمین فوتبال استادیوم واسیلفسکی برگزار می شد. ۴۰ هزار تماشاچی، کشتی هایی را نگاه می کردند که به تناوب زیر آفتاب و باران یا رگبار و رعد و برق به انجام می رسید.

جوادی از دو سال قبلی هم آماده تر بود. کشتی‌گیران اسراییل و چکسلواکی را ضربه فنی کرد. بازارگچا جام­سرام از مغولستان و سرجیو گونزالس آمریکایی را با مرور فنون از پیش رو برداشت.

ماساهیکو اومه­دا از ژاپن را برای سومین سال پیای و با اختلاف فراوان (۱۱-۱) شکست داد و سومین طلای جهانی را به سینه زد.

ماجرای مدال المپیک ۱۹۷۲ مونیخ

جوادی ۲۹ ساله شده بود و کمی سنگین تر از سال های پیش. به سختی خودش را سر وزن می رساند. در رقابت های انتخابی برای المپیک مونیخ در شگفت انگیزترین نتیجه کشتی ایران در سال ۱۳۵۱ شمسی، مغلوب علی اصغر اسلامی شد.

کشتی گیر چابک مازندرانی در سال ۵۰ هم قهرمان ایران شده بود. فدراسیون کشتی به ریاست تیمسار محمد مولوی در بد مخمصه ای گرفتار شد. آیا می شود قهرمان سه سال اخیر جهان را کنار گذاشت و کشتی گیری بی تجربه را برد مونیخ؟

علی غفاری سرمربی تیم ملی نه جوادی را برگزید و نه اسلامی را و راه سوم را ترجیح داد: تکرار مسابقات انتخابی.

جوادی که وزن زیادی کم می کرد با انگشت مصدوم، کرامت زرنگ از استان فارس را شکست داد و سپس از حسین بیطرفان گذشت. جوادی در آخرین کشتی به دشواری از علی اصغر اسلامی انتقام گرفت و مسافر المپیک شد.

اما فدراسیون کشتی تصمیم گرفت اسلامی را هم به عنوان کشتی گیر ذخیره راهی مونیخ کند.

اسلامی پیش از مسابقات جهانی باکو در یادآوری آن روزها گفت آخرین مصاحبه اش سال ۵۶ انجام شد و تا قبل از این مصاحبه (سال ۱۳۸۶) سی سال کسی از او سراغ نگرفت: "پنج سال رقیب جوادی بودم و فقط یک بار مرا برد. حق من بود در مونیخ کشتی بگیرم. در اردوها هم با من مثل غریبه ها برخورد می کردند. حالا در شهر خودم هم غریبه هستم و اگر بخواهم کشتی ببینم باید بلیت بخرم تا راهم بدهند داخل."

جوادی در مونیخ فقط سایه‌ای بود از اعجوبه سال های پیشین. سرجیو گونزالس آمریکایی که سال قبلش با نتیجه‌ای تحقیرآمیز از تشک بیرون رفته بود، این بار خودش هم باور نمی کرد که با دارنده سه مدال طلای جهانی به تساوی ۳-۳ رسیده.

گونزالس در دو کشتی بعدی با آلمان غربی و آلمان شرقی هم به تساوی رسید تا از دور مسابقات حذف شود.

جوادی در روز دوم و مقابل بازارگچا از مغولستان بهترین کشتی اش را گرفت و نایب قهرمان سال پیش جهان را در چهار دقیقه و ۹ ثانیه ضربه فنی کرد.

صفر بایگین از ترکیه نیز مقابل جوادی تسلیم محض بود و نیم پوئنه شد.

جوادی در روز چهارم، مقابل ماساهیکو اومه­دا مغلوب همیشگی اش به دردسر افتاد و این بار ۱۰-۸ پیروز شد. در حالی که در سه نوبت قبلی با نتایج ۱۰-۰، ۱۸-۲ و ۱۱-۱ پیروز شده بود. یعنی او در سه دیدار قبلی با اومه­دا فقط سه امتیاز از دست داده بود. این بار اما تا آستانه شکست پیش رفت.

جوادی سپس توانست ۷-۳ رومان دیمیتریف از شوروی را شکست دهد اما در نهایت همین دیمیتریوف بود که قهرمان المپیک مونیخ شد.

نوبت رسید به آخرین کشتی برای کسب مدال طلا. در کاروان ورزش ایران کسی طلا نگرفته و جوادی می خواست طلسم را بشکند. رقیب او اوگناین نیکولف از بلغارستان بود و داور مسابقه هم باتی از رومانی.

جوادی دو سال قبل در ادمونتون مقابل نیکولف جوان پیروز شده بود. این بار اما دست نیکولف بالا رفت. این تنها شکست جوادی طی شش سال حضور در مسابقات قاره ای، جهانی و المپیک بود. گرچه خودش می گوید در این کشتی هم بازنده نبود: "سناریوی قربانی کردنم را قبل از کشتی نوشته بودند. ۴-۳ بودیم اما دو تا از این امتیازات مربوط به اخطارهای غلطی بود که به من دادند. بعدش هم وقتی زیر گرفتم کنده کشید و سپس خاک شد. فتیله پیچ توی دستم بود اما داور سوت زد و نگذاشت اجرا کنم."

نیکولف اما با این پیروزی هم قهرمان نشد، چون با صفر بایگین به تساوی رسیده بود و به رومان دیمیتریف نیز باخته بود. به این ترتیب دیمیتریف با هدیه ای نفیس از بلغارستان روی سکوی قهرمانی ایستاد. نیکولف دوم شد و جوادی به مدال برنز قناعت کرد. روی سکو چنان غمگین بود که گویی مدال نگرفته و از دور رقابت ها حذف شده است.

خداحافظی در اوج

یک سال بعد در مسابقات جهانی ۱۹۷۳ تهران، ابراهیم جوادی به وزن ۵۲ کیلوگرم صعود کرد و در ۳۰ سالگی برای چهارمین بار قهرمان جهان شد.

تمام حریفانش تغییر کرده بودند و فقط اوگناین نیکولف با او به این وزن آمده بود.

جوادی که دیگر ناگزیر نبود صبح تا شب توی سونا وزن کم کند، قبراق و سرپنجه در استادیوم نصیری روی تشک آمد تا هنریک گال از مجارستان را ضربه فنی کند. ولادیسلاو استه­جیک از لهستان نیز به سرنوشت حریف قبلی دچار شد.

جوادی سپس با حریف ژاپنی روبرو شد. این بار اما ماساهیکو اومه­دا نبود تا برای پنجمین سال پیاپی با جوادی کشتی بگیرد. بلکه یوجی تاکادا نابغه ۱۹ ساله بود که با جوادی سرشاخ شد و ۱۰-۵ باخت.

تاکادا در تهران برنز گرفت اما بعدا ۵ بار قهرمان جهان و المپیک شد. او با برنز المپیک لس آنجلس خداحافظی کرد اما در سال ۱۹۹۰ در مسابقات جهانی توکیو دوباره به روی تشک بازگشت. جایی که مجید ترکان طلا گرفت و تاکادا در جدال با رقبایی بسیار کم سن‌تر از خودش، در رده هشتم ایستاد.

Image caption جوادی سال‌ها ریاست هیات کشتی کرج را بر عهده داشت

نماینده وزن دوم ایران در ورزشگاه نصیری، پس از برتری مقابل ژاپن حالا باید با کابوس گذشته خود در المپیک مونیخ یعنی اوگناین نیکولف از بلغارستان روبرو می شد: "وقتی به روی تشک آمدم تلخی های مونیخ برایم زنده شد. با تمام قوا جنگیدم و نیکولف را ۷-۱ شکست دادم. خیلی به دلم چسبید. جگرم که در المپیک سوخته بود در تهران خنک شد. تماشاگران هم این بار با شدت بیشتری نسبت به بقیه پیروزی هایم تشویقم کردند."

جوادی سپس علیرضا آلان از ترکیه را با ضربه فنی پشت سر گذاشت. اعجوبه سبک وزن ایرانی در آخرین دیدار آرسن الله وردیف از شوروی را سه اخطاره کرد تا بدون شکست و تساوی، برای چهارمین بار سکوی نخست جهان را فتح کند.

همان روز پرسپولیس و تاج هم در ورزشگاه آزادی بازی داشتند. رقابتی که به برتری ۶-۰ سرخپوشان انجامید اما دوربین های تلویزیون ملی آن بازی را ضبط نکردند. زیرا به خاطر اهمیت مسابقات جهانی کشتی آزاد و فرنگی، در ورزشگاه نصیری مستقر شده بودند.

فیلم مستندی که با صدای عطا بهمنش از آن رقابت ها به جا مانده نشان می دهد پس از قهرمانی جوادی، او را قلمدوش کردند. در وسط تشک به گردنش تاج گل انداختند و خداحافظی رسمی برایش برپا شد.

صنعتکاران مربی تیم ملی نیز تاج گلی به گردنش انداخت. افتخارات او از بلندگوی استادیوم روخوانی شد و جمعیت با هیجان تشویقش کردند.

اما جوادی فقط از رقابت های جهانی خداحافظی کرد. او در بازی های آسیایی تهران نیز روی سکوی قهرمانی ایستاد و تاکادا که حالا ۲۰ ساله شده بود به مدال نقره رسید.

البته یوجی تاکادا این بار به شدت رقیب سرشناس ایرانی اش را آزار داد و رقابتی برابر را با او به نمایش گذاشت. جوادی برای همیشه خداحافظی کرد و پرچم قهرمانی در این وزن را به تاکادا سپرد.

جوادی دو پسر دارد و یک دختر. در زندگی اقتصادی اش مدتی کارگاه تعویض‌روغنی و فروشگاه لاستیک داشت. زمانی هم در کار اجاره چرثقیل بود. امروز اما فروشگاه های پوشاک و لوازم ‌ورزشی دارد؛ یکی در کرج و دیگری در میرداماد تهران.

در المپیک‌ مونترال مربی تیم‌ملی بود. در مسابقات جهانی سوئیس و توکیو هم مثل المپیک بارسلون از جمله دستیاران منصور برزگر بود.

او سال‌ها ریاست هیات کشتی کرج را برعهده داشت و در سه دهه اخیر بارها در کمیته های فنی ایفای نقش کرده است.

در دوران ریاست محمدرضا یزدانی خرم از جدی ترین منتقدان او بود و در مصاحبه هایش تاکید می کرد که رییس جدید، با فرهنگ کشتی بیگانه است. اما در ماه های آخر ریاست یزدانی خرم و با نتایج خوبی که کشتی ایران گرفت، جوادی نیز از سلک منتقدان یزدانی خرم خارج شد.

ابراهیم جوادی در رقابت های جهانی ۲۰۱۱ استانبول توسط رافائل مارتینتی رییس فدراسیون جهانی کشتی به عنوان عضو جدید تالار افتخارات فیلا معرفی شد.

مطالب مرتبط