مدال‌آوران ایرانی المپیک؛ حسین توکلی

حسین توکلی
Image caption حسین توکلی در سیدنی، بعد از 32 سال ایران را صاحب مدال طلای وزنه‌برداری المپیک کرد

حسین توکلی یک سال پیش از انقلاب در شهرستان محمودآباد متولد شد، و در ۲۲ سالگی توانست ایران را پس از ۳۲ سال در رقابت های وزنه برداری المپیک صاحب مدال طلا کند.

پیش از او محمد نصیری در المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی برای اولین و آخرین بار، روی سکوی نخست المپیک ایستاده بود.

در المپیک سیدنی شاهین نصیری‌نیا امید اول وزنه برداری ایران بود و وقتی ناگزیر شد از دور مسابقات کنار بکشد، به بقیه اوزان برای کسب مدال کمتر امیدی بود. حتی وقتی پیش از ظهر به وقت ایران، مجید وارث در رادیو خبر قهرمانی او را اعلام کرد، برای شنوندگانی که اکثر آنها حتی نام توکلی را هم نشنیده بودند باورش سخت بود.

توکلی پس از کسب طلا در ۱۰۵ کیلوگرم، از سکوی قهرمانی بالا نرفت. بلکه با پرواز و پرش جفت، روی آن ایستاد. روزنامه ای که در دهکده بازی ها توزیع می شد، تیتر زد: هرکول جدید از ایران ظهور کرد.

اولین عنوان مهم توکلی، قهرمانی جوانان آسیا بود که سال ۱۹۹۸ در چین رقم خورد. او یکی از درخشان ترین چهره ها در جمع نسل طلایی شاگردان یوردان گئورگی ایوانف بود.

ایوانف با از بین بردن رکود طولانی مدت وزنه برداری ایران، جمعی از جوانان نیرومند و جویای نام را به وزنه برداری جهان معرفی کرد.

توکلی پیش از المپیک، در مسابقات قهرمانی آسیا به میزبانی ووهان چین در دسته ۱۰۵ کیلو به روی تخته رفت. در یک ضرب با اختلاف ۱۲.۵ کیلوگرم از رقیب چینی عقب افتاد. جبران چنین فاصله ای در دوضرب بعید بود.

اما نماینده ۲۱ ساله ایران با مهار وزنه ۲۲۵.۵ کیلوگرمی، ضمن کسب مدال طلای دوضرب در مجموع نیز به رکورد ۴۰۰ کیلو و پانصد گرم رسید تا با پنج و نیم کیلو فاصله از رقیب چینی، طلای مجموع را نیز به گردن بیاویزد.

المپیک سیدنی – طلا

از آسیایی ۱۹۹۹ تا المپیک ۲۰۰۰، پیشرفت چشمگیری در عملکرد توکلی رخ داد. خصوصا در یک ضرب که در اردوی طاقت فرسای تیم ملی به میزان قابل ملاحظه ای بر رکورد شخصی اش افزوده بود.

Image caption حسین توکلی در 26 سالگی از وزنه‌ زدن کناره‌گیری کرد و وارد حرفه مربیگری شد

او در یک ضرب با ۱۹۰ کیلو آغاز کرد. وزنه درخواستی را با موفقیت بالای سر برد. اما ۱۹۵ کیلو را انداخت و بار سوم نیز مقابل این وزنه سنگین، ناموفق ماند.

۱۹۰ کیلو را سعید سیف اسد از قطر که اصلیت بلغاری داشت و قبلا آنگل پوپوف نامیده می شد نیز بالای سر برد. یوگنی چیگیشف از روسیه، آلکساندر براتان از مولداوی و دنیس گاتفرید اوکراینی نیز ۱۹۰ کیلوگرم را مهار کردند. وزن بدن همه اینها از چند گرم تا چندصد گرم، سبک تر از توکلی بود.

اما در حرکت یک ضرب این دسته ایگور رازورنف از اوکراین با ۱۹۲.۵ کیلوگرم بهترین حدنصاب را به جا گذاشت.

رکوردهای برابر در یکضرب باعث شد رقابت در دوضرب فوق العاده حساس تر از قبل و به همان نسبت غیر قابل پیش بینی باشد.

توکلی با ۲۳۰ کیلو آغاز کرد و باز هم انتخاب نخست خود را با موفقیت به انجام رساند. همین وزنه را آلن ساگایف از بلغارستان بالای سر برد. دنیس گاتفرید نیز انتخاب نخستش ۲۳۰ کیلو بود که سه بار پیاپی در برابر این وزنه ناموفق ماند تا از دور مسابقات حذف شود.

غیر از توکلی و ساگایف، فقط سیف اسد قطری بود که توانست در دومین حرکت این وزنه را بالای سر ببرد. انتخاب رازورنف ۲۳۲.۵ کیلوگرم بود که دوبار پیاپی انداخت تا او نیز از جمع مدعیان خارج شود.

توکلی برای بار دوم ۲۳۵ کیلو را درخواست کرد که آن را انداخت. او وقتی برای مرتبه سوم روی تخته آمد، طبق معمول منتظر ماند تا زنگ ۳۰ ثانیه به صدا دربیاید. سپس نگاهش را از روی تایمر برداشت و به نقطه ای تاریک در روبرو و پشت سر میز داوران دوخت. دست ها را دور هالتر گره کرد و چشم هایش را گرد، وزنه را به روی سینه‌اش کشید.

توکلی با موفقیت ایستاد. مدال المپیک روی شانه هایش بود. حالا باید آن را بر فراز دستانش بلند می کرد. قیچی بی نقصی زد و به نبردی سرسختانه با قانون جاذبه زمین شتافت. هالتر حالا با صفحه های قرمز رنگش روی دست های او بود.

فریاد شعف و بهت توکلی، احساسی مشترک در جمع کارشناسان این رشته ورزشی ایجاد کرد. کسی گمان نمی برد این جوان گمنام ایرانی در آستانه کسب مدال طلای المپیک قرار بگیرد.

شوک بزرگی به دو رقیب بلغاری وارد شد که یکی نماینده بلغارستان بود و دیگری عضو تیم قطر، هنوز اما زانو نزده بودند. نماینده قطر ۲۳۵ را انداخت. ساگایف گرچه ۲۳۵ را زد اما چون در یکضرب عقب افتاده بود، باید ۲۳۷.۵ را هم مهار می‌کرد. وزنه بزرگی که علامت نزدن بود.

مدال طلا با ۴۲۵ کیلوگرم نصیب حسین توکلی از ایران شد. ساگایف نقره گرفت و اسد سیف نیز روی سکوی سوم ایستاد تا تک مدال کاروان ورزش قطر در المپیک سیدنی را به گردن بیاویزد.

مدالی که "نادیده" گرفته شد

"نخستین مدال کاروان ایران در سیدنی را گرفتم. نمی‌دانم چرا با من این طور رفتار شد. به هر سه مدال‌آور دیگر (رضازاده و دبیر - طلا، ساعی- برنز) نشان شجاعت دادند، اما نفهمیدم که چرا این نشان به من تعلق نگرفت؟‌"

آیا عیار مدال‌ آنها بالا بود و عیار مدال من پایین‌؟ آیا باید حرف‌های خیلی جالب‌تر می‌زدم تا مورد توجه مدیران قرار بگیرم؟ مانورها بر روی رضازاده بود. جوایز به او تعلق می گرفت. فقط او بود که همه جا دعوت می‌شد."

این اعتراض حسین توکلی است که در مصاحبه هایش با رسانه ها مطرح می شود. این پرسش بسیاری از علاقمندان ورزش هم هست که چرا پس از سیدنی، از مسئولین عالیرتبه گرفته تا صداوسیما، رسانه های نوشتاری و حتی اقبال عمومی، گویی فقط آن یکی حسین را قهرمان المپیک می دانستند و طلای توکلی در سایه طلای رضازاده ماند.

سال ۲۰۰۲ در بازی های آسیایی بوسان، سیف اسد قطری روی سکوی نخست قرار گرفت. رقیب چینی که سه سال قبل در خانه به توکلی باخته بود، این بار هم نقره گرفت و مدال برنز نصیب قهرمان المپیک سیدنی شد.

توکلی در بوسان با ۱۸۰ کیلوگرم در یک ضرب و ۲۲۰ کیلوگرم در دوضرب به کار خود خاتمه داد. سیف اسد آنجا ۱۷.۵ کیلوگرم از رقیب مازندرانی‌اش پیش افتاد.

در مسابقات جهانی ۲۰۰۳ ونکوور وقتی مسئولین وقت فدراسیون و مربیان تیم ملی نام او را در گروه ب قرار دادند، تصمیم گرفت در رقابت ها شرکت نکند و مانند رقابت های جهانی ۲۰۰۱ آنتالیا، حاشیه های درون اردویی باعث شد یک مدال جهانی را از کف بدهد.

سال ۲۰۰۴ در قزاقستان و رقابت های قهرمانی آسیا، در یک ضرب با ۱۸۰ کیلوگرم از دیمیتری فلوروف پیشی گرفت و به مدال طلا رسید. اما در دوضرب و مجموع به ترتیب با حدنصاب های ۲۱۰ و ۳۹۰ کیلوگرم روی سکوی نایب قهرمانی ایستاد.

تشدید مصدومیت و از طرفی آغاز دوران افول وزنه برداری ایران، مانع از ادامه دوران قهرمانی اش شد. حسین توکلی در ۲۶ سالگی، ناگزیر از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد.

دوران مربیگری و جدایی از رضازاده

مدتی سرمربیگری تیم های نوجوانان و جوانان ایران را برعهده داشت و با این تیم ها به نتایج خوبی دست پیدا کرد. سال ۱۳۸۶ با تیم نوجوانان در رقابت های قهرمانی آسیا به میزبانی اردن با صندوقچه ای از طلا به عنوان قهرمانی رسید.

تیم اعزامی به اردن و سپس تیمی که با هدایت او در کلمبیا حضور داشت، پایه های تیم ملی کنونی ایران را شکل می دهند.

توکلی در این باره می گوید: "وقتی در اردن چندین طلا کسب کردیم، عده ای به طعنه گفتند اگر راننده تیمتان را هم می بردید طلا می گرفت. این بیشترین مدال در تاریخ وزنه برداری ایران بود که خوشبختانه زمان مربیگری من به دست آمد. خوشحالم بسیاری از ملی پوشان امروز از شاگردان من هستند و همین امر، راضی ام می کند."

پس از موفقیت نوجوانان در اردن، تیم جوانان هم یک سال بعد با مربیگری توکلی در رقابت های جوانان جهان در کلمبیا به عنوان سومی دست پیدا کرد. جورج زالای و قاسمی هم کنارش بودند.

در کلمبیا، تیمی که دو نفر را حذف شده می دید، با ۶ نفر عنوان سوم را کسب کرد و در چهار وزن مدال گرفت. همه وزنه‌بردارانش هم در گروه A وزنه ‌زدند.

گرچه بعدا اتفاقاتی رخ داد که مانع از تداوم مربیگری توکلی در تیم ملی شد.

او پیش از برگزاری رقابت های جهانی ۲۰۱۱ پاریس گفت: "چرا برخواه، فلاحتی نژاد، آذری، پانزوان و بقیه از وزنه برداری کنار هستند؟ در فدراسیون آنقدر اختلاف سلیقه بالاست که نمی شود کار کرد. البته مسئولان فدراسیون با پنهان شدن پشت مدال ها، عنوان می کنند که همه چیز آرام است."

اما چرا توکلی حاضر به ادامه همکاری با حسین رضازاده دوست و هم تیمی سابق خود نشد؟ او در این باره به خبرگزاری مهر گفت: "از رضازاده خواستم شرح وظایف مرا در تیم ملی مشخص کند. او نگفت قرار است در چه سمتی مشغول به کار شوم. اما در تلویزیون گفت از من تقاضای همکاری کرده و من نپذیرفته ام. فکر می کنم این گونه حرف زدن یعنی عوامفریبی."

او همزمان از فدراسیون های وزنه برداری کویت، عراق و استرالیا پیشنهاد همکاری داشت. سرانجام نیز مذاکرات او با عمان به نتیجه رسید و سرمربیگری تیم ملی بزرگسالان عمان را پذیرفت.

توکلی همواره با صراحت صحبت می کند. نه در تمجید و نه در انتقاد، ملاحظه کار نیست و آنچه به زعم او صحیح است را به زبان می آورد. حتی وقتی کشمکش لفظی بین رضازاده و او بالا گرفت، در سایت خبرآنلاین گفت: "رضازاده مواظب حرف زدنش باشد، نمی‌خواهم مسایل اتفاق افتاده در اردوها را بازگو کنم."

حق نشر عکس ISNA
Image caption حسین توکلی با وجود موفقیت در هدایت تیم‌های پایه‌ای وزنه‌برداری ایران، به دلیل اختلاف با رضازاده از مربیگری تیم‌های ملی کناره‌گیری کرد

رضازاده علت کنار گذاشتن توکلی از کادر فنی تیم‌های ملی را علاقمندی او به بازی‌های کامپیوتری در اردوی تیم‌ ملی عنوان کرده بود.

توکلی اما در پاسخ گفت در دوران قهرمانی مدالش زیر سایه مدال رضازاده قرار گرفت. حالا نیز رضازاده قصد دارد موفقیت هایی که او به عنوان سرمربی تیم های پایه ای کسب کرده را به نام خود مصادره کند.

توکلی با کودکانه دانستن بحث بازی های کامپیوتری، به سایت خبرآنلاین گفت: " در اردو در این سال‌ها اتفاق‌هایی می‌افتاد که گفتن آنها شرم‌آور است. اما نیازی به مطرح کردن آنها نیست. حالا چه فرقی می‌کند که من با شاگردانم پینگ پنگ بازی کنم یا پلی استیشن؟ این چه نقطه منفی برای من است؟"

حسین توکلی در ماجرای سعید علی حسینی نیز به حمایت از وزنه بردار جوان اردبیلی برخاست. توکلی می گفت: "چرا قزاقستان که به خاطر دوپینگ محروم بود، زود بخشیده شد ولی ما یک وزنه‌بردار که شانس مدال را دارد، هزار مشکل برایش به وجود می‌آوریم. من به علی حسینی گفته بودم که دنبال رکوردزنی نباش اما رکوردهای دنیا را زد. همه تبریک می‌گفتند اما من به او تسلیت گفتم. زیرا می دانستم مشکلات زیادی برایش به وجود خواهند آورد."

حسین توکلی بعدا با اعلام این که دیگر قصد ندارد فعالیتی به عنوان مربی در وزنه برداری ایران داشته باشد، نسبت به آنچه "خودمحوری رضازاده" عنوان می کرد، هشدار داد و گفت: "من و رضازاده که از آسمان نیامده‌ایم. ما هم زمینی بودیم و به این نتایج رسیدیم. دیگران هم می‌توانند. اگر قرار است همه کارها را رضازاده انجام دهد و همه جا بنویسند رضازاده، خب بقیه را بریزند بیرون دیگر. همین کاری که الان کرده‌اند!"

پیش بینی او درباره تداوم موفقیت ها درست بود. بهداد سلیمی توانست در مسابقات جهانی پاریس، ضمن دفاع از عنوان قهرمانی جهان، رکورد یک صرب جهان که در اختیار حسین رضازاده بود را فرو بریزد.

مطالب مرتبط