مدال آوران ایران در المپیک؛ حسین رضازاده

حسین رضازاده حق نشر عکس Getty
Image caption حسین رضازاده در المپیک آتن با ثبت رکورد262.5 در حرکت دو ضرب، رکورد این رشته را ارتقا داد.

متولد روستای حیدرآباد مشکین شهر از استان اردبیل است. پدرش راننده اتومبیل‌های سنگین بود. خانواده ای پر جمعیت هستند؛ دو برادر و پنج خواهر.

سال ۱۳۷۲ وقتی ۱۵ ساله بود و در کلاس سوم راهنمایی درس می خواند، استاد "کرامت اولاد وطن" معلم ورزش مدرسه که خودش نیز از قهرمانان وزنه برداری ایران بود، رشته وزنه‌برداری را به او معرفی کرد.

جالب آنکه در همین خطه نخستین کاشف استعداد علی دایی نیز کریم اسدی بقال، معلم ورزش و از قهرمانان کشتی فرنگی ایران بود.

پدر رضازاده در جوانی و در کشتی محلی، نیرومند بود و بی رقیب بود. حسین رضازاده تمریناتش در این رشته ورزشی را با لوله های آب آغاز کرد. همان سال در مسابقات استانی اول شد. فقط یک ماه بود وزنه‌برداری می کرد اما در یک ضرب ۵۰ کیلو و در دو ضرب ۷۰ کیلو را مهار کرد.

اولادوطن، حسین را برد سالن شهید اسماعیل اعلمی. بعد هم بلافاصله قهرمانی آموزشگاه ها، استان و کشور. در همان سال ۱۳۷۲ بود که در مسابقات آموزشگاه های ایران به میزبانی تبریز روی سکوی نخست ایستاد.

سال بعد در مسابقات جوانان ایران در شیراز اول شد. جهش او چنان شتاب خیره کننده ای داشت که سال ۱۳۷۴ به تیم ملی جوانان دعوت شود تا انتخابش کنند برای مسابقات جوانان آسیا و در چین نیز طلا بگیرد.

در ۱۸ سالگی وزنه هایی را بالای سر می برد که پیش از او در ایران فقط رمضانعلی تیموری مهار کرده بود. گرچه به زودی در نقطه ای قرار گرفت که پیش از او در جهان نظیر نداشت.

حضور یوردان گئورگی ایوانف در ایران، رضازاده را در مسیری رویایی قرار داد. پنج بامداد، پنجاه دقیقه تمرین می کردند. تمریناتی طاقت فرسا اما قهرمان پرور که بعد از صبحانه از ساعت ده و نیم تا دوازده و نیم تمرین ادامه داشت. بعداز ظهر دوباره از پنج تا هشت تمرین می کردند.

در ۲۰ سالگی و بازی های آسیایی بانکوک روی سکوی سوم ایستاد. سال بعد در مسابقات جهانی آتن و در حرکت یکضرب با ۲۰۵ کیلو به نیم کیلوگرمی رکورد جهان که در اختیار رونی ولر آلمانی بود رسید.

جابر سالم قطری (یانی مارچکوف سابق از بلغارستان) با همین وزنه و سبکی وزن، روی سکوی نخست ایستاد. رضازاده در یکضرب نقره گرفت و در مجموع نیز به مدال برنز دست یافت.

المپیک سیدنی - طلا

در المپیک سیدنی و در حرکت نخست یکضرب، او سنگین ترین انتخاب را داشت. ۲۰۵ کیلو را زد و برای بار دوم، ۲۱۰ کیلو را انتخاب کرد. اما در برابر این وزنه ناموفق بود.

در این بین رونی ولر ۳۱ ساله از آلمان که طلای المپیک بارسلون و نقره آتلانتا را در کارنامه داشت، ۲۱۰ کیلو را مهار کرد. رضازاده برای بار سوم ۲۱۲.۵ کیلو را درخواست کرد و در عین شگفتی رقبا، آن را به ثبت رساند.

در دو ضرب، هر سه انتخابش را بالای سر برد که آخرین وزنه درخواستی او ۲۶۰ کیلوگرم بود. به این ترتیب رکورد مجموع جهان را ترقی داد اما هنوز برای دریافت مدال طلای سیدنی باید صبر می کرد.

همین وزنه (۲۶۰ کیلو) را کیم تای هیون از کره جنوبی و آندره چمرکین از روسیه هم بالای سر بردند؛ اما آنها در یکضرب عقب افتاده بودند.

رونی ولر هم وقتی ۲۵۷.۵ کیلو را مهار کرد، برای کسب مدال طلا چاره ای نداشت جز جبران دو و نیم کیلویی که در یکضرب از رضازاده عقب افتاده بود. پس ناگزیر ۲۶۲.۵ کیلوگرم را انتخاب کرد.

اگر ولر این وزنه را می زد ضمن شکستن رکورد جهان به مدال طلا می رسید و رضازاده نقره می گرفت. نفس ایوانف در سینه اش حبس شده بود. زیرا فقط چند ثانیه تا بهره برداری از زحمات شبانه روزی اش فاصله داشت.

ولر روی تخته آمد و وزنه را با قدرت به روی سینه کشید، اما قیچی شکننده اش باعث شد نتواند آن را بالای سر ببرد.

سپس چمرکین به عنوان آخرین وزنه بردار، با درخواستی به اصطلاح فضایی به روی تخته آمد! او که برنز خود را مسجل کرده بود برای کسب مدال طلا ۲۷۲.۵ کیلو را پیش رو داشت. یعنی ۱۰ کیلو بالاتر از رکورد جهان!

چمرکین، سنگین ترین درخواست در تاریخ المپیک ها را فقط تا زانوهایش لیفت کرد و آن را انداخت. رضازاده پس از سیدنی در مسابقات جهانی آنتالیا شرکت نکرد. اما مدال طلای مسابقات ستاره‌های جهان ۲۰۰۱ در استرالیا را به گردن آویخت.

سال ۲۰۰۲ در بازی های آسیایی با حدنصاب ۴۴۰ کیلو قهرمان شد. او در دو ضرب به وزنه ۲۶۳ کیلوگرمی که می توانست رکورد جدید جهان باشد یورش برد اما موفق به ثبت آن نشد.

مدتی بعد در ورشو و رقابت های قهرمانی جهان، بار دیگر به ۲۶۳ کیلو حمله کرد و از پس آن برآمد. ۲۱۰ در یکضرب و ۲۶۳ در دوضرب که به معنای قهرمانی بی دغدغه در جهان بود. همان سال، رضازاده به طرزی خستگی ناپذیر، مدال طلای کاپ ستاره‌های جهان در روسیه و تورنمنت جایزه بزرگ نروژ را هم به گردن آویخت.

سال ۲۰۰۳ نیز هم قهرمان جهان شد و هم آسیا. دوران اوج او بود و این بار در یکضرب و رقابت های قاره ای به میزبانی چین توانست وزنه ۲۱۳ کیلوگرمی را بالای سر ببرد. دو نکته عجیب و حیرت انگیز در رقابت های فوق سنگین قاره آسیا در سال ۲۰۰۳ وجود داشت.

اول اینکه رکورد یکضرب رضازاده از رکورد دو ضرب تمام حریفانش بیشتر بود! دیگر آنکه رضازاده با مجموع ۴۶۲.۵ کیلوگرم قهرمان شد. نفر دوم دیمیتری خورسین از قزاقستان بود با ۳۷۷.۵ کیلوگرم. یعنی فاصله ای ۸۵ کیلوگرمی! اختلافی بعید و نادر در وزنه برداری جهان.

همان سال در ونکوور و مسابقات جهانی، طلای یکضرب را به جابر سالم قطری واگذار کرد. رقابت های یکضرب فوق العاده نزدیک و نفسگیر بود. نماینده قطر ۲۱۰ کیلو را مهار کرد. رضازاده ۲۰۷.۵ کیلو و یوگنی چیگیشف از روسیه هم با ۲۰۵ کیلو سوم شد.

در دوضرب اما اعجوبه فوق سنگین وزنه برداری جهان هماوردی نمی شناخت. رضازاده ۲۵۰ کیلو را بالای سر برد تا طلای دو ضرب و مجموع را به گردن بیاویزد.

محبوبیت رضازاده چنان افزایش یافته بود که حتی یک نفرتوانست با سوء استفاده از نام او۶۵۰ میلیون تومان کلاهبرداری کند. رضازاده هم در واکنش به این ماجرا گفت: "از مردم تقاضا دارم اگر کسی بگوید من فامیل، دوست و حتی برادر رضازاده هستم باور نکنند. حتی می‌گویم اگر کسی چاق بود و شباهت به من داشت باور نکنید!"

المپیک آتن - طلا

در حرکت یکضرب هم سه بار که روی تخته رفت موفق بود و در حرکت سوم ۲۱۰ کیلو را مهار کرد. در دوضرب نیز با ۲۶۲.۵ کیلوگرم رکورد المپیک را ترقی داد.

او با مجموع ۴۷۲.۵ کیلوگرم که با حدنصاب خودش در سیدنی برابری می کرد، بالاتر از ویکتور شرباتیس لیتوانیایی روی سکوی نخست المپبک ایستاد و از عنوان قهرمانی خود دفاع کرد.

خلیج فارس در سال ۲۰۰۵ عرصه درخشش و یکه تازی او بود. در دوحه و دبی، مجدداً هم قهرمان جهان شد و هم فاتح رقابت های قاره ای. ۲۰۰ + ۲۶۰ کیلوگرم رکوردهایش در دبی بود. جالب آنکه جابر سالم این بار با ۱۹۰ و ۲۳۲ کیلوگرم، اگرچه نقره گرفت اما داعیه رقابت با رضازاده را نداشت.

جابر در رقابت های جهانی که در قطر انجام شد آماده تر بود. در یکضرب بازهم نبردی تنگاتنگ به نمایش گذاشته شد و مدال طلا با ۲۱۱ کیلو به یوگنی چیگیشف از روسیه رسید. رضازاده با یک کیلو کمتر دوم شد و جابر سالم با ۲۰۱ کیلو در رده سوم ایستاد.

در دوضرب، رضازاده و حدنصاب ۲۵۱ کیلویی اش بقیه را از صرافت رقابت انداخت. چیگیشف هر چه زور زد از پس وزنه ای بیش از ۲۴۶ کیلو برنیامد. جابر سالم هم در مرز ۲۴۵ کیلو متوقف ماند. با این وصف رضازاده که دو مدال طلای المپیک داشت و دو بار فاتح رقابت های جهانی شده بود، برای سومین بار روی سکوی نخست جهان ایستاد.

حق نشر عکس Getty

از آن پس دوران افول رضازاده آغاز شد. او سال ۲۰۰۶ اگرچه باز هم به قهرمانی جهان رسید اما صرف نظر از رقابت های سال ۱۹۹۹ که ۲۱ ساله بود، پایین ترین حدنصاب خود در رقابت های جهانی را به جا گذاشت.

۲۰۲ + ۲۴۶ کیلوگرم و قهرمانی در شرایطی که در دوضرب، دونگ فنگ چینی در عین گمنامی به فاصله یک کیلوگرمی او رسید.

در بازی های آسیایی دوحه که آخرین قهرمانی رضازاده محسوب می شود، او گرچه بازهم با عبور از جابر سالم قطری روی سکوی نخست ایستاد اما حد نصابش نا امید کننده بود. فقط ۴۲۵ کیلوگرم!

با این حال آیت الله خامنه ای با صدور پیام تبریکی خطاب به رضازاده نوشت: " صحنه را دیدم، از اینکه ملت ایران را خوشحال کردید، صمیمانه از شما متشکرم.

رضازاده نیز در پاسخ گفت: "خوشحالم که بار دیگر توانستم برای ایران عزیز افتخارآفرینی کنم و مدال طلای خود را تقدیم رهبر عزیزم و مردم می کنم. بسیار خرسندم که توانستم دل رهبر و مردم ایران را شاد کنم."

دوران بعد از قهرمانی

رضازاده دیگر هیچ جا وزنه نزد اما اعلام بازنشستگی هم نکرد. در اردوها حضور داشت و خبرسازترین ورزشکار ایران برای رقابت های المپیک پکن بود.

طی آن مدت هم جوایز نفیس تشویقی برای درخشش در المپیک دریافت کرد اما هر بار با یک توضیح و دلیل اعم از مصدومیت، نا آمادگی یا ترجیحش برای پنهان ماندن از چشم رقبا، از حضور در رقابت های قاره ای، جهانی و تورنمنت های قبل از المپیک خودداری کرد.

در آستانه اعزام به پکن اما گفته می شد که رکوردهای او در تمرینات از بازی های آسیایی دوحه نیز نا امید کننده تر است و هرچه تلاش می کند نه تنها در حد قهرمانی، حتی به رکوردی که حضور او در جمع نفرات برتر را گواهی دهد نیز نزدیک نمی شود.

مرداد ۱۳۸۷ و در گرماگرم اعزام کاروان به پکن، به صورت ناگهانی از دنیای وزنه برداری خداحافظی کرد. شوک بزرگی به کاروان ورزش ایران وارد شده بود. گفته شد که او به دستور پزشکان از حضور در المپیک امتناع کرده است.

رضازاده سپس مدیر تیم های ملی وزنه برداری شد. پس از آن نیز با داغ شدن تنور تبلیغات انتخاباتی، به جمع حامیان محمود احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری پیوست و در سخنرانی مصلای تهران که در جمع حامیان احمدی نژاد برگزار شد، او را قوی ترین سیاستمدار جهان معرفی کرد.

بحث بر سر روابط رضازاده با مسئولین عالیرتبه حکومت بالا بود. موافقان او می گفتند که این مسئله بیانگر نزدیکی حاکمان با ملت و قهرمانانش است. اما مخالفان نیز کم نبودند و گستره آنها فراتر از ورزشی نویسان بود.

صادق زیباکلام در روزنامه اعتماد نوشت: "پهلوانی چیز دیگری است. رضازاده بدون تردید قهرمان بود و قهرمان است. اما تختی برای ما در سال ۱۳۴۰ فقط قهرمان نبود. قهرمان یعنی گرفتن طلا، یعنی بلند کردن وزنه ای که هیچ وزنه بردار دیگری نمی تواند آن را پرس کند، اما رضازاده توانست. تختی برای ما پهلوان بود."

مدتی بعد و در پی افزایش تعداد دوپینگی ها در رده های مختلف سنی، کمیته‌ فنی فدراسیون وزنه‌برداری با استناد به عملکرد اعضای کادرفنی تیم ملی، رضازاده را به صورت مادام‌العمر از مربیگری در وزنه‌برداری محروم کرد.

مهدی عطار اشرفی در این باره گفت: "علاوه بر تعطیلی کلیه‌ اردوهای تیم ملی، کادر فنی تیم ملی بزرگسالان را نیز مادام‌العمر از فعالیت در وزنه برداری محروم کرده ایم. این تصمیم، نهایی است و به امضای بهرام افشارزاده رییس فدراسیون هم رسیده است."

این محرومیت مادام العمر اما دو روز هم دوام نداشت و حسین رضازاده ترفیع گرفت و به جای بهرام افشارزاده، سرپرست فدراسیون وزنه برداری ایران شد.

در ماجرای محرومیت مادام العمر سعید علی حسینی نیز رضازاده از جانب رسانه های گروهی تحت فشار بود. منتقدان و از جمله خود علی حسینی بر این باور بودند که دست های داخلی برای این محرومیت در کار بوده است.

نبرد لفظی طرفین و هوادارنشان بالا گرفت. سعید علی حسینی که همشهری رضازاده هم هست، در این باره به ایسنا گفت: " آن زمانی که دوپینگ ۹ وزنه‌بردار مثبت شد و حسین رضازاده هم عضو آن تیم بود، چرا دوپینگش درنیامد؟ چون که مربی بلغاری تیم ملی آقای ساراندالیف به جای او نمونه داده بود. وگرنه رضازاده هم جزو این ده نفر بود. آن موقع شاهین نصیری‌نیا می‌خواست در این مورد صحبت کند، اما نگذاشتند."

رضازاده اما در پاسخ گفت: "سعید و پدرش تحت یک سری شایعات این حرف ها را می زنند. فکر می کنم به آنها خط می دهند. من در همه این سال ها نشان داده ام که هیچ وقت دوپینگ نکرده ام. هیچ وقت هم کسی جای من تست نداده. خیلی ها نمی خواهند رضا زاده نامش باقی بماند. خیلی ها که دشمن این ورزش هستند. من تمام حرف هایی که آنها زده اند را تکذیب می کنم."

وقتی به رضازاده گفته شد پدر علی حسینی دست روی قرآن گذاشته که این حرف ها حقیقت دارد، او نیز در پاسخ گفت: "من هم دست روی قرآن می گذارم که حقیقت ندارد"

مسئولیت رضازاده به عنوان عضو هیات مدیره باشگاه سایپا نیز خبرساز بود. پس از انتقادات رضازاده از مایلی کهن که هدایت تیم فوتبال این باشگاه را برعهده داشت، سرمربی سابق تیم ملی فوتبال ایران با صدور بیانیه ای خطاب به رضازاده نوشت: "در چنین روزهایی طرفدار حق و حقیقت بودن واقعاً سخت و جان‌فرساست. اما سعی کن همچون جهان پهلوان تختی همیشه از حق و حقیقت دفاع کنی و جانب عدالت را پیشه و یا اینکه اگر این امر برایت سخت است، حداقل سکوت نمایی تا با این کار نگذاری خاطرات خوش ما با تو به تلخی گراید."

رضازاده اما با "غیر حرفه ای، غیر اخلاقی و کم لطفی" دانستن اظهارات مایلی کهن گفت؛ این صحبت ها در شان سرمربى سایپا نیست.

پس از این حوادث و حاشیه های خبرساز، رضازاده با انتصاب کوروش باقری به عنوان سرمربی تیم ملی، زمینه صعود مجدد وزنه برداری ایران را فراهم کرد. تیم ملی ایران در رقابت های جهانی ۲۰۱۱ پاریس موفق شد روی سکوی سوم جهان بایستد. این تیم حالا با کسب عنوان قهرمانی آسیا که پس از ۹ سال رقم خورد، مدعی کسب چند مدال رنگارنگ در المپیک لندن هم هست.

رکورد جهانی یکضرب رضازاده را بهداد سلیمی در پاریس شکست. اما رکورد یکضرب، دوضرب و مجموع المپیک و رکوردهای دوضرب و مجموع جهان، همچنان به نام حسین رضازاده باقی مانده است.