آذرخش زئوس بر فراز لندن ابری

المپیک 1908 حق نشر عکس Getty
Image caption نفرات اول تا سوم پرتاب دیسک زنان در المپیک 1948 لندن

از اولین المپیک جهان که گفته می شود توسط هرکول پسر زئوس در یونان باستان برگزار شد، کسی به درستی خبر ندارد. نمی دانیم که در آن المپیک چه تعداد مدال تقسیم شد و چه کسانی روی سکوهای قهرمانی رفتند.

البته چیزهایی هست که می دانیم، مثلا اینکه آمریکا در آن مسابقات شرکت نکرده بود چون هنوز قاره آمریکا کشف نشده بود. چین هم بعید است که تمام مدال ها را درو کرده باشد چون مدت زیادی به پیدایش کمونیسم مانده بود. مدالی در رشته های فوتبال و والیبال و تنیس هم تقسیم نمی شد چون دون شان یک قهرمانان باستانی بود که به توپ ضربه بزند.

اما از سال ۷۷۶ قبل از میلاد به مدت ۱۲۰۰ سال هر چهار سال یکبار مسابقات المپیک برگزار می شد تا اینکه در سال ۳۹۳ بعد از میلاد امپراتور رم این مسابقات را به دلیل تاثیرات بد اخلاقی و گسترش کفر و گناه ممنوع اعلام کرد. بعضی ها در آن زمان اعتقاد داشتند که سر و صدای ناشی از بازی های المپیک که به آسمان می رود توجه شیاطین را جلب می کند و آنها به زمین سرازیر می شوند و همه را به گناه می کشند.

حکم امپراتور چنان جدی گرفته شد که ۱۵۰۰ سال طول کشید تا المپیک بعدی برگزار شود. این بار خوشبختانه المپیک مصادف شد با دوران دوربین عکاسی، روزنامه نگاری آزاد و رسانه های جهانی. در آن ایام روزنامه نگاران پا به پای تاریخ نویسان، وقایع را ثبت می کردند و احتمال اینکه نویسنده ای از شاه صله بگیرد و حقیقتی را تحریف کند و یا اینکه کتابخانه ای بسوزد و تاریخ یک ملت گم شود کمتر بود.

اولین المپیک دوران مدرن در سال ۱۸۹۶، به احترام هرکول و زئوس و سایر اساطیر در یونان جدید و شهر آتن برپا شد. اما دوازده سال بیشتر طول نکشید که بریتانیایی ها موفق شدند المپیک را مثل خیلی چیزهای دیگر به جزیره خودشان بیاورند.

ابتدا قرار بود که ایتالیا میزبان بازی های سال ۱۹۰۸ باشد، آنها گوی سبقت را از انگلیسی ها ربوده بودند و شهر رم برای بازی ها آماده می شد اما در سال ۱۹۰۶ آتشفشان معروف وزوو فوران کرد و به لطف طبیعت، یا به خشم طبیعت لندن جایگزین رم شد و بازی‌های المپیک برای اولین بار به این شهر آمد.

حق نشر عکس Getty
Image caption شارلوت گوپر تنیسور بریتانیایی در المپیک

بریتانیایی ها بلافاصله دست به کار شدند و استادیوم ۶۸۰۰۰ نفری وایت‌سیتی را در زمانی کوتاه ساختند. این استادیوم در زمان خودش شاهکار محسوب می شد و همین باعث شد که بریتانیایی ها با جایگاه ویژه ای که درمیان کشورهای دیگر پیدا کرده بودند بتوانند تغییرات کوچکی در بعضی رشته های ورزشی ایجاد کنند. به طور مثال مسافت دو ماراتون که ۲۵ مایل بود به ۲۶ مایل تغییر کرد که ورزشکاران بتوانند رقابت خود را از زیر پنجره اتاق خواب شاهزاده مری شروع کنند و از مقابل تمام مناطق مهم و استرتژیک شهر بگذرند.

در روز آغازین بازی ها بعضی از ورزشکاران فنلاندی حاضر نشدند زیر پرچم روسیه رژه بروند. در آن ایام فنلاند مستعمره روسیه بود. سوئدی ها هم اصلا رژه نرفتند چون مسئولین برپایی مسابقات ظاهرا فراموش کرده بودند پرچم آنها را هم بالای استادیوم نصب کنند. پرچم آمریکا هم بنا به اختلافات موجود میان انگلیس و آمریکا- در آن ایام- در روز آغازین بازی ها به اهتزاز درنیامد، ولی در روزهای بعد بالاخره کنار دیگر پرچم ها نصب شد.

ورزشکاران بریتانیایی از همان روز اول بازی ها تمام مدال ها را درو کردند. این سنتی بود که از اولین دوره المپیک در ایام جدید باب شد و کشور میزبان بیشترین مدال را از آن خود می کرد. فرانسه در سال ۱۹۰۰ توانسته بود ۱۰۱ مدال کسب کند. آمریکا چهار سال بعد ۲۳۹ مدال برد تا نشان دهد که برتری میزبانی چه معنایی دارد.( آنها تقریبا همه مدال های آن دوره را بین ورزشکاران خودشان تقسیم کردند و آلمان که در آن مسابقات دوم شد فقط ۱۳ مدال آورد که ۴ تای آن طلا بود) و حالا نوبت بریتانیا بود که از آمریکا و فرانسه کم نیاورد. ورزشکاران بریتانیایی در المپیک سال ۱۹۰۴ فقط توانسته بودند دو مدال، یکی طلا و دیگری نقره را از آن خود کنند و با همان دو مدال ششم شده بودند!

بازی ها آغاز شد و بریتانیایی‌ها از همان روز اول حتی در رشته هایی که هیچ ورزشکار سرشناسی نداشتند مدال بردند و در روزهای بعد به این روند ادامه دادند تا بلاخره در پایان بازی ها با ۱۴۷ مدال (۵۶ طلا، ۵۱ نقره و ۳۷ برنز) قهرمان مسابقات المپیک ۱۹۰۸ شدند و در استفاده از امتیاز میزبانی از رقیب دیرینشان فرانسه پیشی گرفتند.

این بهترین نتیجه ای است که بریتانیایی ها تا امروز در المپیک گرفته اند و بعد از ۱۰۴ سال کمتر کسی اهمیت می دهد که آن مدال ها چگونه تقسیم شدند.

حق نشر عکس AP
Image caption شهر لندن برای بار سوم در سال 2012 میزبان بازی های تابستانی المپیک شد.

بعد از آن تا سال ۱۹۴۴ المپیک در استکهلم، آمستردام، برلین و چند شهر دیگر برپا شد تا دوباره نوبت به پایتخت بریتانیا رسید.

لندن در سال ۱۹۳۹ در رقابت با شهرهایی مثل رم، بوداپست، هلسینکی و آتن پیروز شده بود و قرار بود که میزبان بازی ها شود. اما جنگ جهانی درگرفت و اروپا در آتش فرورفت. در نتیجه المپیک در آن سال برپا نشد و به جای آن لندن میزبان افتخاری بازی های سال ۱۹۴۸ شد.

مسابقات آن سال، روز ۲۹ ژوئیه در هوایی آفتابی آغاز شد. اینبار استادیوم ویمبلی میزبان مسابقات بود و ۸۵۰۰۰ نفر افتتاحیه را از نزدیک تماشا می کردند. ملکه مری و ملکه الیزابت هم در استادیوم حضور داشتند. و بعد از خوانده شدن خطابه ای درباره پایان جنگ و آغاز دوستی ها، بازی ها آغاز شد.

مراسم افتتاحیه این مسابقات در آن سال برای اولین بار توسط تلویزیون بی بی سی خریداری و پخش شد. بی بی سی بابت افتتاحیه و پخش ۶۰ ساعت برنامه زنده مبلغ ۱۰۰۰ پوند پرداخت کرد.

المپیک سال ۱۹۴۸ با دیگر المپیک ها فرق داشت. بریتانیایی ها بعد از تحمل خسارات جبران ناپذیر جنگ، تغییر کرده بودند و دیگر کسب مدال و افتخار آفرینی مهمترین هدفشان نبود. آنها داوری صحیح و انصاف را در صدر کارهای خود قرار دادند و سعی کردند که به روح ورزش بیشتر از هر چیز اهمیت بدهند در نتیجه از قهرمانی بی چون و چرای میزبان هم در آن رقابت ها خبری نبود. آمریکا در آن سال با کسب ۸۴ مدال اول شد. سوئد با ۴۴ مدال دوم و فرانسه با ۲۹ مدال سوم شد. بریتانیا فقط ۳ مدال طلا کسب کرد و با کمک ۱۴ نقره و ۶ برنز، در مجموع دوازدهم شد.

از آن سال مسابقات المپیک شکل دیگری به خود گرفت و با آنکه در سال‌های بعد بعضی از کشورها سعی کردند که از المپیک استفاده هایی برای تبلیغات سیاسی بکنند ولی ورزش همیشه برتری خود را حفظ کرد.

شهر لندن با میزبانی مسابقات المپیک ۲۰۱۲ اولین شهری در دنیا است که سه بار میزبان المپیک بوده است.