لندن ۲۰۱۲: المپیک بی سر و صدا

حق نشر عکس AFP

هر دوره از بازی های المپیک به دلیلی به غیر از درخشش ورزشکاران در یادها مانده است: برلین به خاطر دهن کجی جسی اونز به آلمان نازی، مکزیکوسیتی به خاطر مشت های گره کرده دو ورزشکار سیاهپوست آمریکائی، مونیخ به خاطر حمله تروریستی به دهکده المپیک و کشته شدن ورزشکاران اسرائیلی، سئول به خاطر دوپینگ و محروم شدن بن جانسون سریعترین مرد آن زمان، مسکو و لس آنجلس به خاطر تحریم های سیاسی، آتلانتا به خاطر دستان لرزان محمدعلی هنگام روشن کردن مشعل المپیک، سیدنی به خاطر نظم و ترتیبش، آتن به خاطر بی نظمی هایش و پکن به خاطر مراسم افتتاح و اختتام زیبایش.

در بازی های المپیک لندن ۲۰۱۲ نه کسی کشته شد، نه کشوری آن را تحریم کرد، نه ورزشکار سرشناسی دوپینگ کرد و نه هیچ رسوائی ای بازی ها را تحت الشعاع خود قرار داد. با وجود تمام نگرانی های پیش از بازی ها، المپیک لندن به آرامی و با نظم و ترتیب برگزار شد.

مراسم افتتاح و اختتامش مجلل نبود اما در آن نوآوری سبک بریتانیائی به چشم می خورد. مسابقات همه منظم و مرتب برگزار شدند. ایمنی و امنیت بازی ها به خوبی تأمین شد. از لحاظ ورزشی هم تمام انتظاراتی که از بزرگترین جشنواره ورزشی جهان می رود به تمام و کمال برآورده شد.

شهر لندن هم در طول این ۱۷ روز به خوبی بازی ها را تحمل کرد. خیابان های تنگ و ترش این شهر قدیمی شاهد راه بندان های پایان ناپذیر نشد. هتل ها، مراکز عمومی، و وسایط نقلیه عمومی پایتخت بریتانیا هم با تمام توان خود در پذیرائی از هزاران هزار نفری که به لندن هجوم آورده بودند سنگ تمام گذاشتند.

اتحادیه های کارگری دندان به جگر گذاشتند و در طول بازی ها با اعتصاب های اعتراض آمیز المپیک را لنگ نگذاشتند. از همه مهمتر سیاستمداران احزاب بریتانیا در این مدت لب به دندان گزیدند و با کنار گذاشتن موقت دعوا و اختلاف به تماشای بازی ها نشستند.

استقبال مردمی از بازی ها بی نظیر بود و مهم آنکه مردم انگلستان، اسکاتلند، ویلز و ایرلند شمالی یکپارچه در قالب یک ملت واحد از ورزشکاران "تیم جی بی" یا تیم بریتانیای کبیر پشتیبانی کردند. ورزشکاران هم همینطور. تصویر اندی ماری اسکاتلندی هنگام زمزمه کردن سرود ملی بریتانیا "خدا ملکه را حفظ کند" به خوبی اتحاد ملی در المپیک را به نمایش گذاشت.

تلاش های هیأت بریتانیائی در سال ۲۰۰۵ و در رأس آنها تونی بلر نخست وزیر وقت، برگزاری بازی ها را از حلقوم پاریس بیرون آورد و ظرف ۹ سال اول دولت کارگری و بعد دولت محافظه کار، ابندا شهردار چپ افراطی سپس جانشینش یک سیاستمدار دست راستی تندرو، بخش عمومی و بخش خصوصی دست به دست هم دادند و با وجود تمام انتقادهائی که به آنها وارد شد توانستند المپیک را به خوبی برگزار کنند.

در مجموع و بطور خلاصه این که در این بازی ها به جز درخشش ورزشکاران که در همه المپیک ها اتفاق می افتد اتفاقی خارق العاده نیفتاد. پس این بازی ها به چه دلیلی به خاطرها خواهد ماند؟

پاسخ به این سئوال در حالی که کمتر از یک روز از پایان بازی ها می گذرد و هنوز تب و تاب آن فروننشسته بسیار مشکل است. شاید فقط بتوان گفت که این دوره از بازی ها به عنوان معمولی ترین و عادی ترین و بی سر و صداترین بازی های المپیک در خاطرها خواهد ماند. درست همان چیزی که از "انگلیسی ها" انتظار می رفت.

بازگشت آمریکا به صدر

می گویند که المپیک بازنده ندارد و هر کس در آن شرکت کند برنده است اما بعضی از این برنده ها بیشتر از دیگران برنده هستند.

هیچ کشوری به عنوان قهرمان المپیک معرفی نمی شود و المپیک تنها در باره ورزشکاران به عنوان فرد یا عضو تیم یک رشته ورزشی است اما بالاخره هر کشوری که ورزشکارانش بیشتر مدال ببرند موفق تر از بقیه است و معیار هم جدول مدال ها است.

خود این جدول مدال ها هم داستانی است. از آنجائی که کمیته بین المللی المپیک جدول رده بندی رسمی ای ندارد هر کشوری آن را به نفع خود تنظیم می کند. به عنوان مثال در آمریکا جدول مدال ها بر حسب مجموع مدال ها تنظیم می شود و در بریتانیا بر حسب مدال های طلا.

اما این جدول به هر نحوی تنظیم شود ایالات متحده آمریکا با ۴۶ مدال طلا و مجموع ۱۰۴ مدال در صدر است یعنی در مجموع ۶ مدال کمتر اما ۱۰ طلا بیشتر از پکن ۴ سال پیش.

در مقابل چین که پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی به صورت رقیب اصلی آمریکا در المپیک درآمده و ۴ سال پیش در پکن با استفاده از امتیاز میزبانی ۱۰۰ مدال گرفت که ۵۱ مدال آن طلائی بود امسال با ۱۳ مدال کمتر که همه طلائی هستند به جای اصلی خود پس از آمریکا بازگشت.

اما امتیاز میزبانی این بار با بریتانیا بود که توانست با ۶۵ مدال از جمله ۲۹ طلا در ردیف سوم بایستد. پس از درخشش بی سابقه بریتانیا در پکن که با ۱۹ طلا و مجموع ۴۷ مدال پس از چین، آمریکا و روسیه در ردیف چهارم ایستاد، انتظار می رفت که بریتانیائی ها در لندن جهش بلند دیگری داشته باشند. البته اگر جدول مدال ها به مدل آمریکائی تنظیم شود بریتانیا پس از روسیه با مجموع ۱۷ مدال کمتر به ردیف چهارم می رود.

در نگاهی سریع به جدول مدال ها نتایج حیرت آوری هم دیده می شود. مثلا اسپانیا با تمام سروصداهائی که در چند سال اخیر در ورزش، نه تنها فوتبال، به پا کرده تنها ۳ طلا گرفته و از کشورهائی چون جامائیکا و کوبا عقب تر است.

در این میان ایران با ۴ طلا و مجموع ۱۲ مدال در ردیف هفدهم جدول مدل بریتانیائی قرار گرفته است که پرمدال ترین المپیک برای ایرانی ها است. این در حالی است که کشتی آزاد ایران که معمولا مدال آورترین رشته ورزشی ایران است برخلاف انتظارات ظاهر شد. اگر در این رشته هم ایران می توانست آنطور که انتظار می رفت مدال بگیرد المپیک لندن برای ایرانی ها بسیار به یاد ماندنی تر از این می شد.

توجه به ورزش های پایه

در تمام المپیک هائی که من به یاد دارم آمریکا اکثرا از لحاظ مدال جزو دو تیم اول، البته بیشتر تیم اول، بوده است. رمز این موفقیت آمریکا در چیست؟

۱۰۴ مدال که آمریکا در لندن گرفته شامل رشته های متعدد ورزشی است، از بسکتبال تا کشتی آزاد و از والیبال ساحلی تا جودو. اما از ۱۰۴ مدال که نصیب آمریکائی ها شده ۶۰ مدال آن در دو رشته دو و میدانی و شنا است، یعنی دو رشته ای که آنها را ورزش های پایه می نامند.

این موفقیت آمریکا در شنا و دو میدانی بر می گردد به برنامه های درسی مدارس آن کشور. البته تمام ورزشکاران آمریکائی ورزش مورد علاقه خود را در مدرسه آغاز می کنند، در دانشگاه ادامه می دهند و بعد به جرگه حرفه ای ها می پیوندند. اما شنا و دو و میدانی دو رشته ای است که بسیار در مدارس به آن توجه می شود و همگانی است.

دلیل دیگر موفقیت ورزشکاران آمریکائی حس فوق العاده رقابت و عشق به پیروزی در ورزش، مثل سایر زمینه ها، است که از کودکی به آنان آموزش داده می شود. در روحیه آمریکائی مهمترین چیز در زندگی پیروزی و موفقیت است و برای ورزشکاران آن کشور ورزش کردن تنها برای سلامت ماندن نیست بلکه برای بردن و قهرمان شدن است.

حالا کشورهای دیگر هم از این تجربه آمریکا که موفقیت آن به همه ثابت شده درس گرفته اند و در حد امکاناتشان سعی دارند به آن بپردازند. همین هفته دیوید کامرون نخست وزیر بریتانیا ضمن اعلام افزایش بودجه ورزش این کشور از طرح های جدید برای تغییر برنامه های ورزشی مدارس خبر داد که بر اساس آن پرداختن بیشتر به زمینه های رقابتی ورزش است.

از همین روست که وقتی در ایران که ورزش های مدال آورش همه مبارزات تن به تن و پهلوانی مثل کشتی و جودو و تکواندو یا ورزش های قدرتی مثل وزنه برداری است، یک احسان حدادی پیدا می شود و در یک رشته دو و میدانی مدال المپیک می گیرد، باید آن را به فال نیک گرفت.

برنده اصلی کیست؟

اگر بخواهیم در میان ورزشکاران المپیک به دنبال برنده اصلی المپیک لندن بگردیم کارمان بسیار دشوار و شاید غیر ممکن می شود:

مایکل فلپس اعجوبه شنای آمریکا با ۶ مدال (۴ طلا) مثل دو دوره قبلی در این دوره هم پرمدال ترین المپیکی است. در ضمن او با مجموع ۲۲ مدال (۱۸ طلا) پرمدال ترین ورزشکار تاریخ المپیک است.

یوسین بولت در لندن هم مثل پکن ۳ طلا گرفت و تنها دونده ای است که در دو دوره پیاپی هم در ۱۰۰ متر و هم در ۲۰۰ متر طلا گرفته. در ضمن او شاید شناخته شده ترین و محبوب ترین ورزشکار جهان باشد.

حق نشر عکس AP
Image caption بوریس جانسون، شهردار لندن حداکثر استفاده را از بازی های المپیک برای شناساندن بیشتر خود به مردم بریتانیا کرد

محمد فرح دونده سومالیائی تبار بریتانیا که در ۵۰۰۰ و ۱۰۰۰۰ متر طلا گرفت برنده دو رشته از سخت ترین رشته های دو و میدانی شد. او تنها چهارمین دونده در تاریخ المپیک است که به این مهم دست یافته است.

اضافه بر اینها تمام ورزشکارانی که در رشته های مختلف بخصوص در رشته های مشکلی چون ورزش های سه گانه و ماراتون طلا گرفته اند نیز هرکدام را می توان در این فهرست جای داد. از آن گذشته کمیته بین المللی المپیک، برگزارکنندگان المپیک لندن، دولت بریتانیا و تمام سازمان ها و افرادی که دستی در این بازی ها داشته اند هم جزو برندگان المپیک هستند.

اما برای خیلی از ناظران امور سیاسی بریتانیا برنده اصلی بازی های المپیک لندن کسی نیست جز بوریس جانسون شهردار ۴۸ ساله شوخ از حزب محافظه کار. او که به تازگی دوره چهار ساله دوم خود در شهرداری پایتخت بریتانیا را آغاز کرده موفق شد با هوشیاری فوق العاده اش که در پشت حجابی از شوخ طبعی و لطیفه گوئی پنهان است حداکثر استفاده را از بازی های المپیک برای شناساندن بیشتر خود به مردم بریتانیا بکند. و در هر حال مسئولیت مقدار زیادی از امور المپیک در بیرون ورزشگاه ها به عهده شهرداری لندن بوده و منظم پیش رفتن این امور به درست یا به غلط به خاطر مدیریت بوریس جانسون تلقی می شود.

از هم اکنون صحبت ها بر سر آن است که دیوید کامرون نخست وزیر بریتانیا اگر در انتخابات شکست نخورد بیش از دو دوره به عنوان نخست وزیر باقی نخواهد بود و در سال ۲۰۲۰ از رهبری حزب محافظه کار کنار خواهد رفت. بوریس جانسون هم در سال ۲۰۱۶ دوره دوم صدارتش در شهرداری پایان می پذیرد و به احتمال زیاد به مجلس عوام بازخواهد گشت تا خود را برای جانشینی آقای کامرون آماده کند.

اگر این سناریو درست پیش برود و در سال ۲۰۲۰ بوریس جانسون رهبر حزب محافظه کار شود، قسمت اعظم موفقیت خود را جدا از ذکاوت و کارآیی خودش، مدیون المپیک لندن خواهد بود. پس چه کسی مناسب تر از بوریس جانسون تا مدال طلای اصلی المپیک لندن را به گردن آویزد.

مطالب مرتبط