دار و ندار دنیای کشتی در کنگره بوئنوس‌آیرس

به روز شده:  15:41 گرينويچ - پنج شنبه 14 فوريه 2013 - 26 بهمن 1391
کشتی المپیک 1948

کشتی در بازی‌های تابستانی ۱۹۴۸ لندن، قدمت غیر رسمی این رشته ورزشی به درازای تاریخ بشریت است.

در المپیک ۱۹۱۲ استکهلم، جیم‌تورپ آمریکایی در دو ماده پنجگانه و دهگانه برنده مدال طلا شد. ستاره خبرساز کل رقابت‌ها بود و خانواده سلطنتی میزبان هم شیفته‌اش.گوستاو پنجم پادشاه سوئد به جیم تورپ گفت: تو بزرگترین ورزشکار جهان هستی.

اما پیروزی‌اش دوام چندانی نیافت، زیرا شش ماه بعد گفته شد زمانی برای بازی بیسبال، حقوق ۲۵ دلاری می‌گرفته! به این ترتیب در رده ورزشکاران حرفه‌ای قرار گرفت و به بهانه خدشه‌دار شدن روح المپیک، حکم قهرمانی‌ او را لغو کردند!

المپیک از پول بیزار بود و هویت خود را از همین انزجار می‌گرفت. به همین خاطر، سران نهضت المپیک هراسی نداشتند از پس گرفتن مدال‌های طلای ستاره مسابقات.

از آن المپیک اما صد سال گذشته. شعارها رنگ باخته، بازی‌های المپیک که منادی آماتوریسم بود و حرفه‌ای‌ها را راه نمی‌داد، حالا پاپتی‌های دوبنده‌پوش را بیرون می‌کند تا حرفه‌ای‌های وابسته به بازارهای پر رونق اقتصادی وارد شوند.

کشتی حتی زمانی که عصر طلایی‌اش را سپری می‌کرد هم استعداد اتصال به بازار را نداشت. زیرا کل البسه این رشته ورزشی خلاصه می‌شود در یک جفت کفش و یک دوبنده که مرغوب‌ترینش را می‌شود با صد دلار خرید. این سبد حقیر، انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذارها و تولیدکنندگان ورزشی ایجاد نمی‌کند.

تازه کدام نوآموز کشتی حاضر است حتی همین مبلغ را برای خریدن کفش و دوبنده بپردازد؟ کدام قهرمانان جهان، در سنین کودکی، کفش و دوبنده مارک دار خریده؟

به همین خاطر است که اکثر تولیدکنندگان کالاهی ورزشی در اروپا حتی کفش و دوبنده تولید خود را به دلیل فقدان مشتری، در قفسه‌های فروشگاه‌های خود نمی‌گذارند و فقط از طریق سایت‌های اینترنتی آن‌ها می توانید محصولات‌شان را بخرید.

کشتی ورزش محبوب طبقات محروم است و این قاعده مختص ایران نیست. ورزشی برآمده از طبقات فرودست، در سالن‌های کشتی و محل مسابقات بین‌المللی، جماعت عشق کشتی چه اهل آلمان باشند، چه آمریکا یا ژاپن، شباهت‌های غریبی با هم دارند.

حذف کشتی از فهرست ۲۶ رشته ورزشی بازی های المپیک ۲۰۲۰، در همان دو روز نخست، این شباهت‌ها را به معرض نمایش گذاشت. اعلام همبستگی خانواده کشتی جهان و تشکیل تیمی به نام تیم منتخب کشتی جهان.

فیس بوک کشتی

یکی از صفحه‌های فیس بوکی که طرفداران حفظ کشتی در المپیک در آن گرد هم آمده اند.

آن‌ها به رغم تنوع زبانی گسترده از روسی گرفته تا ژاپنی، فارسی، مغولی، ترکی و بلغاری، از سویی فقدان تحصیلات عالیه و تسلط به زبان انگلیسی، کمترین مشکلی برای برقراری ارتباط با هم ندارند و طی همین مدت کوتاه در دو صفحه مجزا در شبکه فیسبوک، بیش از یکصد هزار نفر گردهم آمده‌اند.

برعکس، در رشته‌های رقیب مانند بیسبال، با وجودی‌که اکثر کشورهای مطرح در این رشته، انگلیسی زبان هستند و طبیعتاً باید یک گام جلوتر باشند، چنین اتحادی شکل نگرفته.

کشتی، بخشی از این همبستگی را وامدار قدمت رسمی ۲۷۲۰ ساله است که‌ به المپیاد باستان پیوست. قدمت غیر رسمی کشتی هم به درازای تاریخ بشریت. بخشی از آن هم به ذات بی‌تکلف این رشته تعلق دارد. خاکی بودن خلق و خوی کشتی‌گیران، وجه عینی هم دارد، تمام ادوار المپیاد باستان و نخستین دوره المپیک نوین، بر روی خاک برگزار شد.

در این بین، بحث کم افت و خیز بودن برخی مسابقات کشتی، بیشتر در محافل کشتی ایران مطرح می‌شود و کمپین‌های حفظ کشتی المپیک که در اروپا و آمریکا تشکیل شده، چنین دیدگاهی ندارند. زیرا کمیته بین‌المللی المپیک نیز این موضوع را مطرح نکرده. از طرفی، تغییر قوانین کشتی و کاهش زمان مسابقه نیز حاصل اعمال فشار خود کمیته بین‌المللی المپیک بود.

عدم پخش تلویزیونی هم چندان ارتباطی به تحرک و فنون پرتعداد ندارد. با اجرای چند کول‌انداز و فتیله‌پیچ بیشتر توسط قهرمانان آیا دوربین‌های شبکه یورو اسپورت، تشک‌های کشتی را پوشش خواهند داد؟ آن‌چه باعث پخش تلویزیونی ورزش‌های کرلینگ یا دارت می‌شود، محبوبیت جهانی ورزشکاران و زیبایی فنون این رشته است یا اقتدار حامیان مالی و رقص نور در بازارهای جانبی؟

یک گزاره غلط، از فرط تکرار چنان به نظر می‌رسد که صحیح است. مانند گزاره «کاهش طرفداران کشتی در جهان» که ۲۵ سال روی میزهای IOC بود. اما حالا شاید اگر زمان، یک هفته به عقب برگردد، کمیته بین‌المللی المپیک تصمیم دیگری اتخاذ کند.

برای تماشای مسابقات انتخابی آمریکا، بیش از ۱۳ هزارنفر در لاس‌وگاس به سالن آمدند. در کراسنویارسک و خاساویورت روسیه، در باکو، تاشکند و بیشکک، در تفلیس، صوفیا و استانبول سالن‌های کشتی همواره مملو از جمعیت هستند.

جدا از کشورهایی مانند ایران، آذربایجان و مغولستان که کشتی ورزش اول‌شان است، حتی در قلب اروپا و کشوری مثل آلمان نیز مسابقات کشتی بوندس‌لیگا هر هفته با استقبال گسترده‌ای روبروست. نظرسنجی اینترنتی نشریه بیلد آلمان درباره حذف کشتی از بازی‌های المپیک نیز با رای منفی ۸۳ درصدی شهروندان آلمانی مواجه شد.

اما هجوم جمعیت برای تماشا نیز معیار پول ساز بودن یک رشته ورزشی نیست. تایگر وودز سال‌ها پردرآمدترین ورزشکار جهان بوده و هیچ فوتبالیست، تنیس باز، راننده یا بسکتبالیستی به گردپایش هم نرسیده. اما اغلب مسابقات تایگر وودز را فقط ۵۰۰ نفر از روی تپه تماشا کرده اند.

مردم برای تماشای مسابقات روئینگ، تیراندازی، تیر و کمان، بادبانی و کانو نیز سر و دست نمی‌شکنند و قهرمانان این رشته‌ها نیز شهرت عالمگیر ندارند، اما این ورزش ها همچنان در المپیک هستند و بعضاً پول‌ساز.

واضح است که کشتی در کنگره بوئنوس‌آیرس و در رقابت با رشته‌های تازه‌نفسی مانند بیسبال، موج سواری و رولر اسپورت، حریف جاذبه های تلویزیونی، حامیان مالی و بازارهای مدرن‌شان نخواهد شد.

روی تشک های بوئنوس آیرس، اتکای تیم منتخب کشتی جهان به همین اتحاد هوادارانش از سراسر دنیاست و به کتاب قطور تاریخچه‌اش. به اسطوره‌هایی مانند پهلوان میلو اهل کروتونا، بزرگترین قهرمان کشتی در المپیاد باستان که نامش در تاریخچه مسابقات به ثبت رسیده.

یا نخبگانی مانند غلامرضا تختی، جان اسمیت، بووایسا سایتی‌یف و الکساندر کارلین که آمریکایی‌ها قرار است در فیلم کوتاه تبلیغاتی، تصاویری از آن‌ها را بگنجانند و در «نبرد بوئنوس‌آیرس» به نمایش بگذارند.

پهلوان میلو، مشهورترین ورزشکار در تاریخ ۱۲۰۰ ساله المپیاد باستان هم هست. آیا در بوئنوس آیرس، رشته ورزشی پهلوان میلو از المپیاد باستان و جهان پهلوان تختی از المپیاد نوین، از حافظه بازی‌ها پاک خواهد شد؟

میلو سردار سپاه قدرتمند امپراتوری یونان بود. کروتونا در ایتالیای قدیم، همان شهری است که فیثاغورت آکادمی ریاضی داشت. میلو در نوجوانان و بزرگسالان شش دوره در المپیاد باستان قهرمان شد. قبل از شروع مسابقاتش، گوساله‌ای را یک‌دستی بلند می‌کرد و دور تا دور ورزشگاه قدم می‌زد تا هم بدنش را گرم کند و هم زهر چشم بگیرد از حریف. فیلم‌های تاریخی و داستانی فراوانی ساخته شده از او. میلو ۲۸ سال قوی ترین مرد المپیاد باستان بود.

درباره علل مرگش هم افسانه جالبی وجود دارد. میلو در جنگل، میان شکاف درختی تناور رفته و دیگر نتوانسته بیرون بیاید! شاید سرنوشت نهایی ورزش کشتی در کنگره بوئنوس آیرس، از آن‌چه بر سر این اسطوره یونانی‌اش آمد هم غم انگیزتر باشد.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.