نگاهی به والیبال ایران؛ شگفتی ساز سال ۲۰۱۳

سعید رضایی
Image caption سعید رضایی، بازیکن سابق تیم ملی ایران

تیم ملی والیبال مردان ایران، به عنوان قهرمان آسیا، مقابل مصر، قهرمان آفریقا قرار می‌گیرد، در دو بازی این تیم را با نتایج ۰-۳ و ۱-۳ شکست می‌دهد؛ در تهران میزبان ژاپن می‌شود و این تیم را در دو بازی با نتیجه ۰-۳ شکست می‌دهد و مجوز حضور در لیگ جهانی را می‌گیرد؛ لیگ جهانی والیبال بعد از بازی‌های المپیک معتبرترین رقابت‎ جهانی در این رشته است و ایران در اولین حضورش، از ۱۰ بازی موفق می‌شود‌ به ۵ پیروزی برسد.

پوریا ژافره، خبرنگار ورزشی بی‌بی‌سی فارسی به همین مناسبت با سعید رضایی، بازیکن سابق تیم ملی والیبال ایران و باشگاه‌های ایران و ایتالیا مصاحبه‌ای انجام داده و در مورد مسیر رسیدن به این پیروزی، نقاط ضعف و قوت و آینده والیبال ایران از او سوال کرده است. ویدئو این مصاحبه را اینجا ببینید.

برخلاف پوریا که موفقیت‌های ایران را اتفاقی باورنکردنی می‌داند، سعید رضایی منتظر چنین روزی بوده است؛ حتی معتقد است که اگر والیبال ایران در سال‌های گذشه با "افت و خیز" همراه نبود، پیش‌تر، چنین موفقیتی حاصل می‌شد.

بازیکن سابق تیم ملی بر این باور است که موفقیت‎های امروز والیبال در اتفاقات بیست سال پیش ریشه دارد، زمانی‌که ایوان بوگانیکف روسی در استعدادیابی فاکتور قد و قامت را در اولویت قرار داد؛ بازیکنانی که به گفته آقای رضایی در آن روزگار به رقم "فیزیک مناسب‌شان" برای والیبال به دلیل "تکنیک و تاکتیک ضعیفشان کسی جرات نداشت با آنها کار را شروع کند".

این موفقیت‌ها برای سعید رضایی که خود را "عضوی از خانواده والیبال ایران می‌داند" به "حسرت شیرین" تعبیر می‌شود، چرا که اگر برنامه‌ریزی دقیق‌تری وجود داشت و بازی‌های تدارکاتی بیشتری انجام می‌شد ممکن بود که ایران در زمان عضویت او در تیم ملی به این پیروزی‌ها دست پیدا کند.

لیگ جهانی والیبال

Image caption ایران در اولین حضورش، از ۱۰ بازی موفق شد به ۵ پیروزی برسد

اولین تجربه حضور ایران در لیگ، در روسیه و مقابل تیم ملی این کشور بود؛ بازی اول با نتیجه ۰-۳ یه نفع روسیه تمام شد؛ دومین بازی را ایران با کمی ترقی و با نتیجه ۱-۳ به میز‌بانش واگذار کرد. سعید رضایی در مورد این بازی می‌گوید که روسیه به یک سری از بازیکنان خوبش که از لیگ فشرده آمده بودند استراحت داده بود ولی ایران به دلیل نداشتن "اعتماد به خود" برای موفق شدن مقابل میزبان بازی را واگذار کرد اگر چه روال بازی خوب بود و باعث شد در بازی دوم ایران با روحیه جنگنده بازی کند و حتی می‌توانست ۲ گیم بازی را ببرد.

دومین حریف ایران در لیگ، صربستان، قهرمان اروپا، بود که در تهران مقابل ایران قرار می‌گرفت؛ نظر بازیکن سابق تیم ملی بر این است که در بازی با صربستان دچار "یک سری اشتباهات از طرف بازیکنان و کارد فنی" بوده‌اند. ترکیبی از تیم که می‌توانست قوی‌تر ظاهر شود، معلوم نبود در حالی که به گفته او برای موفقیت نیاز به بازیکنان متعدد هست تا تغییر ترکیب و تعویض‌های لازم برای تیم ممکن بشود، این مشکل تا حدی در بازی دوم با این تیم رفع شد. در بازی اول ایران با نتیجه ۳-۲ مغلوب صربستان شد، اما با پیدا کردن اعتماد به نفس، از شکست با فاصله کم و پیدا کردن ترکیب مناسب تیم، در بازی دوم ایران پیروز میدان شد.

بازی با ایتالیا در خاک این کشور به تعبیر سعید رضایی "نقطه عطف" والیبال ایران است؛ ایتالیا ۸ قهرمانی لیگ را در کارنامه خود دارد و مهد والیبال جهان به حساب می‌آید. با این‌همه ایران در اولین مسابقه این تیم را با نتیجه ۱-۳ شکست داد. بازیکن سابق تیم والیبال ایران می‌گوید که تیم ایتالیا بعد از شکست مقابل تیم ایران، در بازی دوم "با حالتی [بازی کرد] که برد ایران برایش آرزو شده بود؛ ایتالیا به هر دری زد که برنده شود" و در نهایت موفق شد ایران را با نتیجه ۲-۳ شکست دهد.

تیم ملی والیبال؛ تیمی از جنس مردم

اتفاقی که در میان پیروزی‌های تیم والیبال رخ داد، توجه بی‌سابقه مردم به این ورزش بود، مسابقات را دنبال می‌کردند، بعد از پیروزی‌ها جشن خیابانی می‌گرفتند و ملی‌پوشان والیبال را در حد فوتبالیست‌ها می‌شناختند.

سعید رضایی نوع رابطه مردم با والیبال را متفاوت می‌داند و معتقد است که "والیبال اخلاق و رفتار خود مردم جامعه را یدک می‌کشد" و مردم احساس نزدیکی بیشتری با این ورزش دارند.

موفقیت جهانی ایران و نقش ولاسکو

Image caption در اولین بازی ایران مقابل ایتالیا، در خاک این کشور، صدها ایرانی تیم ملی کشورشان را تشویق می‌کردند

ورود رضایی به عرصه والیبال هم‌زمان با روزگار موفقیت‌های خولیو ولاسکو، یکی از مربیان مورد علاقه او، با تیم‌ ایتالیاست؛ با این همه بازیکن سابق والیبال ایران معتقد است که زمانی ولاسکو برای هدایت تیم ملی به ایران آمد که "در اروپا تمام شده بود و با جمهوری چک و اسپانیا موفق نشد".

اما آماده بودن بستر کار در ایران و بالا بودن ظرفیت این کشور برای موفقیت در والیبال، چیزی نبود که از نگاه این مربی دور بماند. این بستر پیش‌تر توسط مربیان ایرانی مثل حسین معدنی آماده شده بود، کسی که موقعیت ایران را به عنوان دومین تیم برتر آسیا تثبیت کرد.

کار ویژه‌ ولاسکو، با شناخت خوبی که از والیبال جهان دارد، رساندن ایران به موفقیت در سطح جهانی است. اوست که می‌داند چطور می‌توان حریفان درجه یک را شکست داد.

سعید رضایی بر این باور است که نمی‌توان موفقیت را "درصدگذاری" کرد و نهایتا آن را منوط به "زحمتی" می‌داند که بر عهده بازیکنان است که با کار دیگر عوامل گروه به محوریت ولاسکو عملی می‌شود.

نقش فدراسیون والیبال ایران در پیشرفت والیبال

در ارتباط با نقش فدراسیون در موقعیت امروزی والیبال ایران در جهان، سعید رضایی با اشاره به چند سال گذشته و کار گروه‌های کارشناسی، موفقیت امروز را مرهون حمایت و پیگیری فدراسیون می‌داند.

او در ادامه می‌گوید که خیلی از مشکلات سخت‌افزاری با کمک‌های سازمان تربیت بدنی قابل حل است چرا که فدراسیون مسئول تامین تیم‌های ملی در رده‌های نوجوانان، جوانان و والیبال ساحلی است که نیازمند بودجه و امکانات سخت افزاری زیادی است.

حضور بازیکنان در باشگاه‌های خارجی

سعید رضایی و بهنام محمودی دو بازیکن تیم ملی والیبال ایران بودند که بازی در باشگاه‌های ایتالیا را هم در کارنامه خود دارند؛ تجربه‌ای که سعید رضایی در موردش می‌گوید: "حضور من و بهنام در ایتالیا نقطه عطفی، نه تنها در والیبال ایران، که در ورزش کشور شد."

او در ارتباط با حضور بازیکنان ایرانی در لیگ‌های خارجی می‌گوید: "حضور بازیکنان ما می‌تواند ۱۰۰% برای حرفه‌ای شدن والیبال ما کمک می‌کند".

او با اشاره به نبود تفاوت عمده در دستمزد بازی برای باشگاه‎های داخلی و خارجی بر این باور است که اختلاف کم دستمزد، انگیزه بازی برای این باشگاه‌ها را از بازیکنان ایرانی می‌گیرد؛ او معتقد است که باید مسائلی فراتر مسائل مالی را در نظر بگیرند.

طول دوران بازیگری، حرفه‌ای شدن خود ورزشکار و ورزش کشور در کل نمونه، نکات مثبتی است که تجربه بازی در باشگاه‌های خارجی برای بازیکنان مطرح والیبال به همراه خواهد آمد.

این عضو سابق لیگ والیبال ایتالیا می‌گوید: "حضور در لیگ‌‎های خارجی باعث بیشتر شناخته شدن ما [والیبال ایران] می‌شود"؛ مثل دوازده سال گذشته که ایتالیلایی‌ها که از وجود والیبال در ایران بی‌خبر بودند ولی امروز ایران در این ورزش یک پدیده به حساب می‌آید.

مقایسه لیگ ایران و تیم ملی

Image caption ولاسکو می‌داند چطور می‌توان حریفان درجه یک را شکست داد

در مقایسه لیگ والیبال با تیم ملی والیبال ایران، سعید رضایی، قوانینی که تیم‌ها را موظف به بازی گرفتن از بازیکنان جوان می‌کند را باعث ساختن بازیکنان تیم ملی می‌داند؛ اما در عین حال از فشرده و کوتاه بودن لیگ والیبال به عنوان یک نکته منفی یاد می‌کند؛ در عین حال می‌گوید: "ولاسکو بازیکنان تیم ملی را از دل لیگ ایران انتخاب می‌کند."

سعید رضایی موفقیت در میزبانی بازی‌های لیگ جهانی را نیازمند تجربه زیاد می‌داند که با حضور بیشتر ایران در این لیگ بهبود خواهد یافت و فراتر از توانایی فدراسیون والیبال نیست.

والیبال ایران و المپیک

او با اشاره به بالا رفتن توقعات می‌گوید که ایران باید به المپیک راه پیدا کند.

با اینحال راه رسیدن به المپیک را نیازمند داشتن برنامه‌ریزی خاصی می‌داند که شامل دوره‌ای چهارساله است که با مدیریت "دقیقه نودی" قابل حل نیست.

او با توجه به موفقیت‌های ایران در لیگ جهانی و با تجربه‌های به دست آمده از بازی‌های مقدماتی المپیک لندن، راهیابی به المپیک ریو دو ژانیرو را قطعی می‌داند.

آینده والیبال ایران در آسیا

دوره بعدی مسابقات قهرمانی آسیا قاعدتا باید دوره سختی باشد. ایران برای دفاع از عنوان قهرمانی می‌رود و تیم‌هایی مثل استرالیا، چین، ژاپن و کره جنوبی هم با هدف شکست دادن ایران خواهند آمد.

آقای رضایی در این باره با اشاره به فشار روانی حاکم بر تیم آلمان در بازی اول مقابل ایران و راحت‌تر بازی کردن در بازی دوم، می‌گوید که مسائل روحی و روانی در ورزش [حرفه‌ای] خیلی مهم است و ولاسکو از با توجه به این مساله از الان مشغول کار روی این مسائل است، او کسی بوده که روی مسائل روانی تیم خیلی کار کرده و توانسته روحیه جنگندگی را در بازیکنان تیم بوجود آورد.

او می‌گوید: بازیکنان ما نشان داده‌اند که از نظر روحی و روانی موفقند و یاد گرفته‌اند که برای هر امتیاز بیش از اندازه شادی نکنند و به فکر امتیاز بعدی باشند.

سعید رضایی چشم‌انداز و آینده والیبال ایران را خوب می‌بیند ولی فکر می‌کند که ایران هنوز در استعدادیابی نیاز به کار بیشتر دارد و باید با توجه به تجربیات گذشته و شرایط موجود بهترین استعدادیابی را انجام دهد و از کند کردن روند رو به پیشرفت والیبال پرهیز کند.

بازیکن تیم ملی ایران که سابقه مربیگری در لیگ ایران و مدرک بین‌المللی مربیگری را دارد، در ارتباط با پرداختن به کار مربیگری با شک حرف می‌زند و هنوز به عنوان یک تجربه به حرفه نگاه می‌کند.

او می‌گوید، معمولا همه بازیکنان تیم ملی می‌خواهند مربی بشوند، اما همه مربی تیم ملی نمی‌شوند، باید تجربه کرد و پله پله پیشرفت کرد و با طی سلسله مراتب به جایی رسید که بشود به والیبال کشور کمک کرد.

او ولاسکو را به عنوان یک نمونه مطرح می‌کند که بازیکن نخبه‌ای نبوده اما راهش را درست رفته و امروز مربی خیلی خوبی است.

سه سال تا المپیک ریو دو ژانیرو زمان باقیست، باید منتظر ماند و دید که آیا تیم ملی والیبال ایران می‌تواند به این ماسبقات راه پیدا کند. در صورت راهیابی به المپیک، آیا ایران قابلیت آن را دارد که همانگونه که موقیت خود را در آسیا تثبیت کرد، در جهان هم مطرح شود و برای خودش جایگاه خاصی بسازد؟!

مطالب مرتبط