مهم‌ترین حاشیه‌ها در ۴۴ دوره مسابقه کشتی آزاد قهرمانی جهان

Image caption ۱۹۵۹ تهران: دست نیافتنی‌ترین دوران ورزشی غلامرضا تختی و امامعلی حبیبی

۱۹۵۱ هلسینکی: مهدی یعقوبی به ناسوح آکار از ترکیه می‌بازد اما می‌گوید ناسوح برای من نه حریف، بلکه معلم و استاد راهنمایی بی نظیر بود و به شدت شیفته نمایش هنرمندانه‌اش شدم. یعقوبی در نخستین دوره مسابقات جهانی روی سکوی سوم ایستاد. ایرانیان که باستانی‌کار و زورخانه‌ای بودند، رموز کشتی مدرن را به همین ترتیب از تیم‌ها و رقبای باسابقه فرا گرفتند.

۱۹۵۴ توکیو: عباس زندی که سال ۱۹۴۹ به اکسل گرونبرگ سوئدی باخته بود، اینجا انتقام گرفت. کاتسوراموتو از ژاپن هم فقط ۲۰ روز قبل در غیاب ایران، طلای بازی‌های آسیایی گرفته بود. او و عصمت آتلی از ترکیه هم به زندی باختند تا بشود قهرمان جهان. اما اولین طلای تاریخ مسابقات جهانی برای ایران را در همین مسابقات، مرحوم جهانبخت توفیق گرفت.

۱۹۵۷ استانبول: ۳۰ هزار تماشاچی در استادیوم فوتبال مدحت پاشا، نظاره‌گر شکست هموطن‌شان حسن گونگور و گئورگی شرتلادزه مقابل نبی سروری بودند. مردی که وقتی سال ۱۳۸۱ درگذشت، جسدش تا چند روز در خانه بود و سرانجام همسایه‌ها متوجه شدند.

۱۹۵۹ تهران: دست نیافتنی‌ترین دوران ورزشی تختی و حبیبی. ببر مازندران در استادیوم ثریا با برات کلندون، پشت اسماعیل اوغان را به تشک دوخت. واختانگ بالاوادزه را هم ضربه کرد و هم اینکه ناخواسته دنده‌اش را شکست.

تختی جز بوریس کولایف همه را ضربه کرد. در فینال، پتکو سیراکوف بلغاری ترجیح داد مسابقه را نیمه تمام بگذارد.

۱۹۶۱ یوکوهاما: به خاطر ناکامی در المپیک رم، قرار نبود تیم اعزام شود. ناگهان منوچهر قره‌گوزلو به عنوان رییس فدراسیون انتخاب شد و هزینه اعزام تیمی را تامین کرد که با ۵ طلا، یک نقره و یک برنز بهترین تیم تاریخ کشتی ایران است.

۱۹۶۲ تولیدو: وقتی امامعلی حبیبی روی سکوی قهرمانی ایستاد و مدال را به گردنش انداختند، تماشاگران آمریکایی به احترام نواخته شدن سرود ملی ایستادند اما حبیبی که سرود به گوشش ناآشنا بود از روی سکو پرید پایین.

پس از اعتراض حبیب‌الله بلور و مسئولین تیم اعزامی، مشخص شد مسئولین ورزشگاه به اشتباه، صفحه مربوط به سرود عراق را پخش کرده‌اند. آنها عذرخواهی کردند، حبیبی دوباره روی سکو رفت تا این بار سرود ملی ایران پخش شود.

۱۹۶۳ صوفیا: حبیب‌الله بلور رییس فدراسیون شد اما در مدیریت، کارایی عرصه مربیگری را نداشت. فریادهای او بر سر روژه کولون رییس وقت فیلا در کنگره فدراسیون جهانی باعث شد داوری‌ها آشکارا به زیان ایران باشد. ایران بدون مدال طلا ماند و بلور هم از ریاست فدراسیون کناره گرفت. او به اتفاق عبدالله مجتبوی که سمت نایب رییسی‌اش را برعهده داشت، از تهران راهی قزوین شدند تا کلاس آموزش کشتی دایر کنند.

۱۹۶۵ منچستر: منوچهر قره‌گوزلو این بار رییس سازمان تربیت بدنی بود. او ابلاغ ریاست فدراسیون کشتی را به سیدمحمد خادم داد و ایران برای آخرین بار، خارج از خانه قهرمان جهان شد. قره‌گوزلو (آجودان محبوب و بعداً مغضوب شاه) پس از انقلاب، در بی خبری یا شاید بی اعتنایی ناگزیر رسانه‌های ورزشی در پاریس درگذشت.

۱۹۶۶ تولیدو: عبدالله موحد می‌گوید کشتی‌های صبح تمام شد و گفتند دیگر کشتی ندارید، بروید استراحت. وسایلم را جمع کردم و رفتم خوابگاه. بلافاصله وهبی امره نایب رییس ترکیه‌ای فیلا برنامه را تغییر داد و بلندگوی سالن، من را فراخواند روی تشک تا با احمت آگرالی کشتی بگیرم! خبر به من رسید. پا برهنه دویدم، کفش و دوبنده در دست. ثانیه‌ای قبل از آنکه دست آگرالی را بالا ببرند، خودم را انداختم روی تشک. بدون نرمش او را بردم و توطئه وهبی امره را خنثی کردم.

۱۹۶۷ دهلی: قدیر یعقوبی در ۷۸ کیلو موفق شد دانیل روبن اعجوبه فرانسوی را ببرد. اما با اعتراض فرانسه و موافقت روژه کولون رییس فرانسوی فیلا، رای برگشت! روبن طلا گرفت و قدیر هم ششم شد. البته وقتی داوران دست انیو ولچف بلغاری مقابل موحد را بالا بردند اما باز همین روژه کولون بود که زیر بار نرفت و رای برگشت تا نوار طلایی موحد قطع نشود.

Image caption ابراهیم جوادی علاوه بر کسب برنز المپیک 1972 مونیخ، چهار بار هم قهرمان جهان شد

۱۹۶۹ ماردل پلاتا: مجید عقیلی در ۸۲ کیلو پنجم شد اما با توجه به احراز تبانی ساگارادزه از شوروی با نماینده بلغارستان، عقیلی باید روی سکوی سوم می‌ایستاد. اما فدراسیون جهانی ترجیح داد پس از حذف آن دو نفر، در بولتن رسمی این وزن به جای برنده مدال برنز، نقطه‌چین بگذارد! عقیلی هنوز هم خواهان پیگیری حق‌اش از سوی فدراسیون کشتی است.

۱۹۷۰ ادمونتون: آخرین مسابقه شمس‌الدین سیدعباسی برای کسب مدال طلا مقابل مایک یانگ آمریکایی بود، یک دقیقه هم مهلت نداد. فن «یک دست و یک پا» و تمام، ضربه فنی.

۱۹۷۱ صوفیا: استادیوم فوتبال واسیلفسکی محل برگزاری مسابقات بود و به طور میانگین، جمعیتی حدود ۳۵ هزار نفر به خود دید. محمد فرهنگدوست هم دانیل روبن فرانسوی را ضربه کرد و هم پشت آدولف زیگر آلمانی را با فن چنگک سالتو به تشک دوخت.

در کشتی آخر با لودویچ آمبروش رومانیایی ۳-۳ مساوی شد. مطابق مقررات او دوم شد اما میزبان که عنوان نایب قهرمانی تیمی را در خطر می‌دید، نقره را به رومانی داد و برنز را به فرهنگدوست! امروز اما فیلا در سایت رسمی خود و بولتن‌هایی که منتشر می‌کند، مرحوم فرهنگدوست را در جایگاه واقعی‌اش می‌نشاند.

۱۹۷۳ تهران: شانزدهم شهریور ۱۳۵۲، دوربین‌های تلویزیون ملی در ورزشگاه نصیری مشغول پوشش این مسابقات و درخشش ابراهیم جوادی، محسن فرح‌وشی و منصور برزگر بودند. به همین خاطر، تاریخی‌ترین شهرآورد تهران که به برتری ۶-۰ پرسپولیس انجامید، ضبط نشد.

۱۹۷۴ استانبول: به دلیل حضور تیم اصلی در بازی‌های آسیایی تهران، تیم ذخیره راهی مسابقات جهانی شد اما باز هم دست خالی نماند و توسط رمضان خدر، به یک مدال نقره در ۵۷ کیلو رسید.

۱۹۷۵ مینسک: در دوران نزول کشتی ایران، فقط برزگر مدال می‌گرفت که او هم در فینال با سگگ روسلان آشورعلی‌یف ضربه فنی شد.

۱۹۷۷ لوزان: در آخرین سال عضویت برزگر در تیم ملی و کسب سومین مدال نقره‌اش، سه نفر اعضای تیم در آستانه کسب مدال، چهارم شدند. محمد بزم‌آور، علیرضا سلیمانی و رضا سوخته سرایی.

۱۹۷۸ مکزیکوسیتی: سیدمحمد خادم که با حکم سپهبد نادر جهانبانی برای سومین بار رییس فدراسیون کشتی شده. اعضای تیم در شب نخست، شکست‌های سنگینی متحمل شدند و حتی ستاره تیم رضا سوخته‌سرایی با ضربه فنی به سسلان آندیف باخت. خادم همه را دور هم جمع می‌کند و به خاطر اهمال و کم فروشی، سیلی می‌زند به گوش یکی از کشتی‌گیران سبک وزن. در ادامه اوضاع تغییر می‌کند و ایران چهار مدال می‌گیرد!

۱۹۷۹ سن دیگو: ایران برای نخستین بار در مسابقات جهانی کشتی آزاد غیبت کرد و دلیل این مسئله، همزمانی مسابقات با شدت گرفتن حوادث منجر به وقوع انقلاب اسلامی بود.

۱۹۸۱ اسکوپیه: محمدرضا طالقانی که سالها بعد رییس فدراسیون کشتی شد و الان هم رییس فدراسیون زورخانه‌ای است، در دور اول به اووه نئوپرت از آلمان شرقی باخت. سپس مغولستان را برد اما دلیل شکستگی استخوان ترقوه نتوانست مسابقات را ادامه دهد.

۱۹۸۲ ادمونتون: کشتی‌گیران تیم ملی، شب در هتل با نگرانی منتظر جبار مهدیون نماینده ۸۲ کیلوگرم بودند که ناگهان او را بر صفحه تلویزیون دیدند که علیه انقلاب اسلامی صحبت می‌کند! مهدیون نخستین پناهنده ورزشی در جریان مسابقات رسمی پس از انقلاب است.

صبح فردا برای جبران، امیر تهرانی روی تشک، چند مرتبه فریاد الله اکبر سر داد. ادمونتون تنها مسابقه جهانی در تاریخ کشتی آزاد ایران است که این تیم از دستیابی به مدال بازماند.

۱۹۸۳ کی‌یف: مجید ترکان مى‌گوید: نیمه شب وقتى مربیان بیدارم کردند، تصور کردم قرار است طبق معمول وزنم را کنترل کنند تا براى وزن کشى فردا خیال‌شان راحت شود. اما گفتند بلند شو زود وسایلت را جمع کن. باید برگردیم ایران!

اعضاى تیم به ایران بازگشتند و برخى از مسئولین اعزامى نیز توبیخ شدند. زیرا بیژن سیف‌خانی در ۷۴ کیلو با حریف اسراییلی کشتی گرفته بود. محمود کدخدایى آماده‌ترین کشتى گیر اعزامى از آن اتفاق به عنوان تلخ‌ترین خاطره عمرش یاد کرده و گفته سرنوشت من با از دست دادن مدال آن مسابقات به کلى تغییر کرد. مدالى که مى‌توانست مسیر دیگرى در زندگى پر حاشیه‌ام ایجاد کند.

۱۹۸۵ بوداپست: محمدحسن محبی در فینال ۹۰ کیلو به بیل شر از ایالات متحده باخت. او روی سکو مدال نقره را دریافت کرد اما پیش از نواخته شدن سرود ملی آمریکا پایین آمد. فدراسیون جهانی هم در بولتن رسمی، نام محبی را حذف کرد و رولاند دودزیاک از آلمان شرقی برنده مدال برنز این وزن را به عنوان نایب قهرمان معرفی کرد.

۱۹۸۶بوداپست: ایران در این دوره از مسابقات حضور پیدا نکرد.

۱۹۸۷ کلرمون فران: تنش در روابط ایران و فرانسه باعث شد کشتی ایران برای دومین سال متوالی و چهارمین بار در مجموع، فرصت حضور در مسابقات جهانی را از دست بدهد.

۱۹۸۹ مارتینی: کفش‌های ایرانی سلیمانی قبل از فینال پاره شدند. بوریس بومگارتنر دو جفت کفش داشت و یک جفت به سلیمانی داد. سلیمانی پا توی کفش بومگارتنر کرد و با غلبه بر او شگفتی بزرگ آن سال را رقم زد. در ویدئوی مسابقه هم مشخص است که هر دو کفش دارای رنگ و مارک یکسانی هستند.

اسماعیل فردین رفته بود سوئیس برادرش را ببیند و مسابقات را هم تماشا کند. اما مصدومیت نابهنگام محمدحسن محبی باعث شد تا او به طرزی عجیب و تاریخی، دوبنده ایران در مسابقات جهانی را بپوشد. فردین به دیسکولیدیس یونانی باخت.

۱۹۹۰ توکیو: ترکان برای قهرمانی، لاری جونز سرمربی فعلی تیم ملی آمریکا و والنتین یوردانف رییس فدراسیون فعلی بلغارستان را شکست داد.

۱۹۹۱ وارنا: وقتی والنتین یوردانف در نبرد انتقامی، پا را به حالت خطا در سگک مجید ترکان فرو برد و رکاب زد، داور واکنشی نشان نداد. منصور برزگر در صحنه‌ای بی سابقه، دوید وسط تشک، مچ پای یوردانف را گرفت و ترکان را رهانید! کارت قرمز به برزگر باعث شد تا پایان مسابقات روی سکوها بنشیند.

۱۹۹۳ تورنتو: عباس جدیدی قهرمان ۹۰ کیلو شد و پس از هفت سال، نوار قهرمانی ماخاربک خادارتسف را قطع کرد اما مدتی بعد با مثبت اعلام شدن آزمایش دوپینگ، مدال طلای او به ملوین داگلاس تعلق گرفت و خودش هم دو سال محروم شد.

۱۹۹۴ استانبول: امیررضا خادم ۵ امتیاز از صباح‌الدیم اوزترک پیش افتاد سپس دو تا فیتو خورد. درخواست وقت استراحت پزشکی کرد و رییس تشک اجازه نداد. تماشاگران درگیر شدند و سالن به هم ریخت. نیروهای پلیس دخالت کردند. با شکست خادم، اشیای گوناگون روی تشک فرود می‌آمد. پدر همسر خادم هم کفش خود را روی تشک انداخت.

۱۹۹۵آتلانتا: اکبر فلاح به دلیل مرگ مادرش، اردوی تیم ملی را ترک کرد و تمایلی به حضور در مسابقات جهانی نداشت. هوادارانش به او گفتند با چنین تصمیمی، روح مادرش هم آزرده خواهد شد. مربیان و پیشکسوتان با پیراهن سفید به خانه‌اش رفتند و رخت عزا را از تن فلاح در آوردند. فلاح با وجود قطع شدن تمرینات، موفق به کسب مدال نقره شد. این ماجرا را برای مهدی تقوی تعریف کرده‌اند. او مادرش را در آستانه مسابقات جهانی بوداپست از دست داده و قصد کشتی گرفتن نداشت.

۱۹۹۷ کراسنویارسک: ساک ورزشی حیدری در روز اول گم شد و با البسه قرضی، فنی‌ترین کشتی‌گیر مسابقات لقب گرفت. پاکت جایزه شش هزار دلاری محمد طلایی را هم دزدیدند و قهرمان جهان با ناراحتی به ایران بازگشت.

۱۹۹۸ تهران: در مراسم افتتاحیه که پرچم را به رسول خادم دادند، عباس جدیدی قهر کرد و گفت کشتی نمی‌گیرم، چند ساعتی هم کسی خبری از او نداشت. اما شب پایانی که رسول به صورت ناگهانی خداحافظی کرد، جدیدی اولین نفری بود که خودش را به او رساند.

۱۹۹۹ آنکارا: یکی از زییاترین فینال‌های دهه ۹۰ کشتی جهان را سعید مورتاز‌علی‌یف با علیرضا حیدری برگزار کردند. اجرای ناگهانی فن «یک دست و یک پا» مدال طلا را نصیب کشتی‌گیر روسیه کرد.

۲۰۰۱ صوفیا: مسابقات قرار بود در نیویورک برگزار شود اما وقوع ۱۱ سپتامبر باعث شد مسابقات جهانی با چند ماه تاخیر در بلغارستان برگزار شود.

۲۰۰۲ تهران: جنجال در مسابقه علیرضا دبیر مقابل زائور بوتایف باعث شد میخائیل مامیاشویلی رییس فدراسیون کشتی روسیه مقابل جمع به مارتینتی رییس وقت فیلا بگوید: می‌کشمت!

۲۰۰۳ نیویورک: دانیل کورمایر وقتی در حضور دونالد رامسفلد از حیدری شکست خورد، او را با خشونت از پشت هل داد که خود تماشاگران آمریکایی هم معترض شدند. کورمایر بعداً عذرخواهی کرد و مرگ دخترش در سانحه رانندگی سه ماه قبل را دلیل آشفتگی روحی‌اش عنوان کرد.

در فینال اگر حیدری بر کورتانیدزه غلبه می‌کرد، ایران بعد از ۳۸ سال، در خارج از خانه قهرمان می‌شد. اما پیچ‌پیچک خورد و باخت.

۲۰۰۵ بوداپست: ایران فقط یک مدال برنز گرفت. قضاوت جانبدارانه در دیدار فریدون قنبری با ساجیدوف از روسیه و مصدومیت شدید امیر گنجی، بر تلخی ناکامی‌های ایران افزود.

۲۰۰۶ گوانگجو: سال ۱۹۹۷ در کراسنویارسک، آخرین بار بود که ایران در مسابقات جهانی خارج از خانه، به طلای کشتی آزاد ‌رسیده بود. مراد محمدی در گوانگجو این طلسم را شکست.

۲۰۰۷ باکو: بهترین نتیجه را سعید ابراهیمی گرفت که سرمربی تیم ملی و مدیر این تیم، تمایلی به اعزامش نداشتند و با وجود دو سال قهرمانی پیاپی در مسابقات انتخابی، برایش تک کشتی درون اردویی هم گذاشتند.

۲۰۰۹ هرنینگ: تقوی و معصومی فینالیست شدند. فردین خیلی سریع مغلوب بلال ماخوف شد اما مهدی تقوی به مدال طلا رسید. او که در فینال با رسول ژوکائف از روسیه رویارو شده بود، می‌‌گوید: در لحظات پایانی تایم دوم احساس کردم اگر کار به خم‌گیری کشیده شود موفق نخواهم شد. بنابراین خاکش کردم.

۲۰۱۰ مسکو: رضا یزدانی در آستانه مسابقات به خاطر عدم همراهی اردوشینان برای تماشای تئاتر، از ترکیب تیم ملی خط خورد و اعتراض گسترده پیشکسوتان کشتی، کارشناسان و مسئولین ورزش استان مازندران بی تیجه ماند.

۲۰۱۱ استانبول: تقوی باز هم در سال فرد و خارج از خانه طلای جهانی گرفت. یزدانی هم کشتی‌گیر ترکیه‌ای را مقابل دیدگان تماشاگران خودی از پیش رو برداشت تا پس از چهارده سال، ایران در کشتی آزاد قهرمانی جهان، دو طلا در خارج از خانه بگیرد.

۲۰۱۳ بوداپست: قبل از اعزام به خاطر مشکلات مالی از پرحاشیه‌ترین دوران تاریخ کشتی ایران بود. خود مسابقات هم طبعاً آبستن اتفاقات بسیاری است.