میزبانی جام ملتهای آسیا ۲۰۱۹؛ از ادعا تا واقعیت

حق نشر عکس Getty
Image caption ورزشگاه خلیفه در سال ۲۰۱۱ محل برگزاری فینال جام آسیا بود

با نهایی شدن لیست نامزدهای میزبانی مسابقات جام ملتهای آسیا ۲۰۱۹، حالا دایره رقابت در این عرصه تنگ‌تر شده است. در سال گذشته یازده کشور از جمله ایران، بحرین، کویت، لبنان، چین، مالزی، میانمار، عمان، عربستان، تایلند و امارات برای میزبانی این مسابقات اعلام آمادگی کرده بودند اما ۸ کشور انصراف دادند و طبق اعلام کنفدراسیون فوتبال آسیا، سه کشور ایران، امارات متحده عربی و عربستان سعودی، سه نامزد نهایی هستند که برای کسب میزبانی مهم‌ترین تورنمنت فوتبالی قاره آسیا رقابت می‌کنند.

شانزدهمین دوره این رقابت‌ها در ژانویه ۲۰۱۵ در استرالیا برگزار می‌شود و چند هفته قبل از شروع این مسابقات، میزبان هفدهمین دوره مشخص خواهد شد. این یعنی اینکه سه نامزد نهایی باید در این مدت، آخرین تلاش‌های خود برای متقاعد کردن و جلب اعتماد کمیته مسابقات و مهم‌تر از آن کمیته اجرایی AFC را بکنند تا بتوانند میزبانی این تورنمنت مهم را به دست بیاورند.

الزامات کنفدراسیون برای اعطای میزبانی

کشورهایی که قرار است میزبان جام ملتهای آسیا شوند به غیر از استادیوم‌های استاندارد باید شرایط دیگری را هم داشته باشند. کنفدراسیون فوتبال آسیا برای اعطای میزبانی به کشورها، روی موارد خاصی حساسیت دارد و مصر است که میزبان، این خواسته ها را برآورده کند. مهم‌ترین این موارد که همه در حوزه اختیارات دولت‌ها هستند و برای برگزاری با کیفیت مسابقات، باید رعایت شوند، به قرار زیر هستند:

۱- اگر کشوری به عنوان میزان جام ملت‌ها انتخاب شد، باید از چند ماه قبل از مسابقات ویزای ورود و اجازه خروج افرادی نظیر نمایندگان AFC، تیم‌های شرکت کننده و مسئولین و دست اندرکاران آنها، نمایندگان شرکت‌های تبلیغاتی طرف قراداد با کنفدراسیون و دارندگان حق پخش تلویزیونی، خبرنگاران و اصحاب رسانه و در مجموع تمام افرادی که به نوعی با این مسابقات سروکار دارند را بدون هیچگونه محدودیتی صادر کرده و تسهیلات لازم برای صدور ویزای هواداران را نیز فراهم کند.

۲- کشور میزبان باید متعهد شود که تسهیلات لازم برای ورود و خروج هرگونه کالا و تجهیزات سخت افزاری و نرم افزاری مربوط به برگزاری جام ملت‌های آسیا، پخش تلویزیونی و تیم‌های شرکت کننده از طریق موسسات، نهادها و افراد مشخص را فراهم کند و همچنین مشکل گمرکی در این زمینه به وجود نیاورد.

۳- اگر کشوری به عنوان میزبان انتخاب شود، باید تعهد بدهد که در قبال مسائل مالیاتی مربوط به کالاها یا خدمات ارائه شده به اعضای تمام کشورهای شرکت کننده در رقابت‌ها و نمایندگان AFC، رفتاری منطبق با قوانین مورد نظر این کنفدراسیون انجام بدهد.

۴- اگر کشوری به عنوان میزبان انتخاب شود، تضمین می‌کند که تمام تلاشش را بکند تا بالاترین درجه امنیت و ایمنی برای تمام مهمانان از تیم ها و مقامات رسمی گرفته تا هواداران را فراهم کند.

۵- میزبان باید تضمین کند در صورت لزوم مسائل مربوط به تصویب قوانین جدید در کشورش به شکلی انجام شود که در فاصله حداقل یک سال مانده به آغاز جام ملتها، شرایط لازم وجود داشته باشد. به عنوان مثال درباره حقوق شرکت‌های تبلیغاتی و اسپانسرهای رسمی مسابقات، میزبان باید تضمین کند با وضع قوانین و مقررات لازم، از هرگونه تضییع حقوق آنها جلوگیری خواهد کرد.

۶- میزبان باید تعهد بدهد که تسهیلات لازم برای ورود هواداران تیم‌ها از جمله زنان به ورزشگاه‌ها را فراهم می‌کند و از این بابت مشکلی برای آنها به وجود نمی‌آید.

امکانات مورد نیاز

با توجه به تغییر تعداد تیم‌های حاضر در جام ملت‌های آسیا از ۱۶ به ۲۴ تیم، AFC هم شرایط و امکانات جدیدی را از میزبان‌ها می‌خواهد و براساس ملاک‌های جدید وضعیت این کشورها را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. یکی از شرایط تغییر یافته تعداد استادیوم‌های میزبان بازی‌هاست.

شاهین رحمانی عضو ایرانی کمیته مسابقات و رسانه های AFC در گفتگو با رسانه‌های ایران در این زمینه می گوید:" در گذشته برای میزبانی‌ این مسابقات، احتیاج به ۴ استادیوم استاندارد بود اما در حال حاضر به ۱+۶ ورزشگاه استاندارد نیاز است که البته یکی از آنها به عنوان رزرو معرفی خواهد شد. بنابراین برای اعطای میزبانی جام ملت‌های ۲۰۱۹ آسیا باید دید که کدام یک از کشورهای نامزد، شرایط بهتری دارند."

بر اساس تصمیم کنفدراسیون فوتبال آسیا، مسابقات جام ملتها از سال ۲۰۱۵ (استرالیا) به صورت چرخشی در شهرهای مختلف کشور میزبان برگزار می شود. پیش از این بازی‌های هر گروه در یک شهر به صورت متمرکز برگزار می شد اما از این دوره، تیم‌ها مثل جام جهانی باید بازی‌هایشان را در شهرهای مختلف برگزار کنند.

با توجه به افزایش تعداد تیم ها از سال ۲۰۱۹، شهرهای بیشتری باید میزبان باشند و این یعنی اینکه تعداد سفرها بیشتر می‌شود و امکانات لجستیکی بیشتری که مهم‌ترین آنها پروازهای هواپیمایی است، برای حمل و نقل تیم‌ها، هواداران،خبرنگاران و مقامات رسمی لازم است.

در این شرایط شهرها باید امکانات بهتری از قبیل هتل های لوکس و قابل قبول برای پذیرایی از مهمانان داشته باشند و مشکلات ترافیکی و حمل و نقل شان را به حداقل برسانند. از طرفی زمین‌های تمرینی مورد تایید به همراه امکانات مورد نیاز را در اختیار تیم‌ها بگذارند و از این نظر کمبودی نداشته باشند.

به این موارد باید امکاناتی از قبیل اینترنت پر سرعت و بدون مشکل را هم اضافه کرد که برای برگزاری هر تورنمنتی ضروری است و کشورها موظف به تامین آن هستند.

توانایی بالا برای سازماندهی و برگزاری مسابقات و همچنین امکان فروش اینترنتی بلیت بازی‌ها نیز جزو مواردی است که کنفدراسیون روی آنها حساس است و اغماض نمی‌کند.

شانس کدام کشور بیشتر است؟

وب سایت معروف گلف نیوز روز ۲۶ آگوست ۲۰۱۳ مصاحبه ای از یک مقام AFC را به نقل از روزنامه الشرق منتشر کرد که از شانس پایین عربستان برای دریافت امتیاز میزبانی این مسابقات خبر داده بود. این مقام رسمی که نامش فاش نشده، گفته بود:" عربستان توانایی زیادی در سازماندهی مسابقات و میزبانی تورنمنت ها دارد اما نه تنها در ورود زنان به استادیوم‌ها سخت‌گیری می‌کند بلکه قانونی دارد که اجازه ورود زنان مجرد و تنها را به این کشور نمی‌دهد. همین موضوع شانس این کشور را برای دریافت میزبانی کم می کند."

در بین سه نامزد نهایی، ایران نیز از نظر ورود زنان به استادیوم‌ها و محدودیت‌های موجود برای توریست‌ها به ویژه زنان، شبیه عربستان است با این تفاوت که ایران توانایی خود در برگزاری تورنمنتهای نسبتا بزرگ را هنوز ثابت نکرده است.

دومین دوره بازیهای مهم کشورهای اسلامی در سال ۲۰۰۹ که قرار بود با میزبانی ایران برگزار شود به سال ۲۰۱۰ موکول و سپس به خاطر حاضر نشدن امکانات کنسل شد اما اولین دوره این مسابقات به بهترین شکل ممکن در عربستان برگزار شده بود و دوره سوم را نیز اندونزی در سال ۲۰۱۳ میزبانی کرد.

در حقیقت ایران به غیر از مسابقات فوتسال قهرمانی آسیا، تورنمنت مهم دیگری را در سه دهه اخیر میزبانی نکرده اما عربستان یک بار در سال ۱۹۸۹ جام جهانی جوانان را برگزار کرده است.

شرایط امارات اما با این دو رقیب کاملا متفاوت است. آنها نه تنها جام ملتهای آسیا در سال ۱۹۹۶ را میزبانی کردند بلکه جام جهانی جوانان ۲۰۰۳ و جام جهانی نوجوانان ۲۰۱۳ نیز در این کشور برگزار شده است. امارات دو دوره در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ میزبان جام جهانی باشگاه‌ها هم بوده که همه این تورنمنت ها را در سطح بالا برگزار کرده است.

این کشور در طول سال میزبان بسیاری از تیم های اروپایی است که در زمستان ترجیح می دهند اردوی خود را در منطقه‌ای گرم برگزار کنند. در واقع امارات خود را در فوتبال به یک میزبان مطمئن و معتبر تبدیل کرده و این در شرایطی است که امکانات و زیرساخت‌های خوبی دارد و یک کشور کاملا بین المللی است.

دو فرودگاه دوبی و ابوظبی جزو پر رفت و آمدترین فرودگاه‌های منطقه خاورمیانه هستند و پروازهای امارات و الاتحاد نیز به معتبرترین پروازهای جهان تبدیل شده‌اند. قلب اقتصاد خاورمیانه در امارات می‌تپد و این کشور در طول سال میزبان میلیون‌ها توریست و تاجر از سراسر جهان است که بدون هیچ محدودیتی در آن تردد می کنند.

هتل‌ها و امکانات اقامتی و توریستی در امارات شرایط خیلی خوبی دارد و محدودیت های اجتماعی به ویژه برای زنان در این کشور نسبت به ایران و عربستان فوق العاده کمتر است. با توجه به اینکه در اغلب تورنمنت‌ها، یکی از اسپانسرهای AFC مشروبات الکلی است، امارات نسبت به دو رقیب دیگر مشکلی ندارد.

هر چند که حامد مومنی، نماینده ایران در کارگاه آموزشی میزبانی جام ملت‌های آسیا از تصمیم AFC برای ممنوع بودن فروش و تبلیغات مشروبات الکلی در دو کشور ایران و عربستان در صورت میزبانی آنها خبر داده و گفته است: « AFC بنا بر درخواست ایران و عربستان این تصمیم را صرفا برای این دو کشور گرفته و گفته اگر جام ملت‌ها در ایران یا عربستان باشد،AFC با هیچ اسپانسری درباره مشروبات الکلی قرارداد نمی‌بندد.»

طبق آمار و گزارشات موجود، اینترنت و امکانات ارتباطی نیز در امارات وضعیت بهتری دارد و استادیومهای این کشور هم جزو استاندارترین استادیوهای آسیا به شمار می‌روند. وضعیت بلیت فروشی آنلاین هم در این کشور به مراتب بهتر از دو کشور دیگر است.

البته میزان استقبال تماشاگران و شور و هیجان عمومی برای فوتبال در ایران و سپس عربستان به مراتب بیشتر از امارات است اما نزدیکی این کشور به سایر کشورهای عربی و سهولت ورود و خروج به این کشور باعث می شود که در طول تورنمنت، افراد زیادی از کشورهای همسایه به این کشور تردد کنند و تعداد تماشاگران را بالا ببرند.

کوچک بودن امارات به کوتاه کردن سفرها و خسته نشدن تیم‌ها کمک می‌کند و با توجه به اینکه تعداد تیم‌ها قرار است از سال ۲۰۱۹ زیاد شود شاید امتیاز مثبتی برای این کشور محسوب شود.

علی کفاشیان رئیس فدراسیون فوتبال ایران در گفتگو با رسانه‌های این کشور گفته شانس میزبانی ایران ۸۰ درصد و شانس میزبانی دو کشور دیگر، ۲۰ درصد است. از طرفی سپ بلاتر رییس فیفا نیز چند ماه قبل در ملاقات با حسن روحانی رییس جمهور ایران، حمایت ضمنی خود را از میزبانی ایران اعلام کرد.

مهدی محمد نبی دبیرکل فدارسیون فوتبال ایران هم در گفتگو با سایت این فدراسیون از ارسال مدارک نهایی درخواست میزبانی مسابقات جام ملتهای آسیا به AFC که شامل تعهد نامه‌های مربوط به شهرهای تهران، اصفهان، کرمان، مشهد، شیراز و تبریز است خبر داده و گفته:" برای هر شهر تعهد نامه مربوط به شهر میزبان توسط استاندار آن استان، توافق‌نامه استفاده از استادیوم میزبان توسط مدیر کل وزرش و جوانان استان و توافق نامه استفاده از زمین‌های تمرین توسط رئیس هیات فوتبال استان به امضا رسیده است." اما کمیته اجرایی AFC تصمیم نهایی را می‌گیرد که این اتفاق قرار است اواخر پاییز بیافتد.

باید دید آیا ایران می تواند بعد از دو ناکامی در از دست دادن میزبانی جام ملت‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۱ و بعد از دو میزبانی در سال‌های ۱۹۶۸ و ۱۹۷۲، برای سومین بار میزبان این بازی‌های معتبر شود.