فوتبال ایران در کمند یمن، ویتنام و قرقیزستان

حق نشر عکس FFIRI
Image caption تیم ملی جوانان ایران آخرین ناکامی تیم‌های پایه ایران را رقم زد؛ دو باخت مقابل تایلند و یمن در مسابقات قهرمانی آسیا

تیم ملی جوانان ایران با شکست مقابل یمن از رقابت‌های زیر ۱۹ سال آسیا حذف شد. به این ترتیب، فوتبال ایران در سه رده سنی نوجوانان، جوانان و امید، سالی پر از ناکامی را سپری کرد.

ماه قبل هم در بازی‌های آسیایی اینچئون، تیم امید ایران مقابل ویتنام شکست خورده و در برابر قرقیزستان به تساوی رسیده بود.

اگر جوانان ایران در دوره بعدی بازی‌ها به قهرمانی برسند، طلسمی ۴۰ ساله را خواهند شکست. اگر امیدهای ایران در المپیک ریو حضور یابند نیز دقیقاً ۴۰ سال از آخرین بازی‌شان در المپیک مونترال می‌گذرد!

نوجوانان ایران هم با ناکامی در برابر کره شمالی از راهیابی به جام جهانی شیلی بازماند. غیر از کره شمالی که قهرمان آسیا شد، حتی نوجوانان سوریه هم با وجود شرایط نامساعد حاکم بر این کشور، راهی جام جهانی شدند.

جوانان ایران پس از انجام دو بازی در گروهی که یمن، میانمار و تایلند حضور دارند بدون امتیاز در رده آخر قرار گرفت. ایران در برابر یمن فقط پنج دقیقه مقاومت کرد و سپس دروازه‌اش باز شد.

ترکیب تیم ملی جوانان ایران، حاکی از پتانسیل مطلوب این تیم برای حضور در این مسابقات است.

سعید عزت‌اللهی از آتلتیکو مادرید، سعید آقایی از تراکتورسازی تبریز تیم صدرنشین لیگ برتر به انضمام بازیکنانی مثل امیرمحمد مظلوم یا صادق محرمی که پارسال در جام جهانی نوجوانان پا به توپ شدند.

با این پیشینه، موقعیت فنی و تجربه بازیکنان ایرانی کمتر از یمن به نظر نمی‌رسد. برنامه‌های تدارکاتی و امکانات اردوهای آنها نیز به گواه کادر فنی، نامطلوب نبوده. پس دلیل این ناکامی کم سابقه چیست؟

علی دوستی مهر سرمربی تیم اعزامی می‌گوید: "برای دومین بار بود که شانس هدایت تیم جوانان به من داده شد اما باز هم موفق نشدم. از همه مردم ایران و فدراسیون فوتبال عذرخواهی می‌کنم. مشکل از مربیگری من بود و بازیکنان تقصیری نداشتند. نتوانستم برنامه‌های تاکتیکی درستی را پیاده کنم و عامل حذف تیم ملی شدم."

سرپرست کمیته جوانان فدراسیون فوتبال هم گفته: "تمام هزینه‌ها را برای موفقیت این تیم‌ها انجام دادیم و برنامه‌های تدارکاتی خوبی داشتیم که نزدیک دو میلیارد تومان هزینه شد. از نظر تدارکات و برنامه‌های اردویی هیچ کم و کاستی وجود نداشت، بنابراین تنها مشکلی که می‌ماند، مشکل فنی است."

رسول دانشجو یادآور شده: "به طور قطع، تغییرات اساسی در کادر فنی نوجوانان و جوانان صورت خواهد گرفت و از مربیانی با سبک‌های دیگر استفاده خواهیم کرد."

اگر مسائل تاکتیکی، یگانه عامل ناکامی تیم‌های ملی نوجوانان و جوانان بوده، چرا تیم ملی امید با سرمربی خارجی، ناکام‌ترین رشته در کاروان اعزامی ایران به بازی‌های آسیایی اینچئون لقب گرفت؟

آن تیم، ادواردو نلو وینگادا سرمربی سابق تیم ملی پرتغال را به عنوان سرمربی روی نیمکت داشت. کسی که هم سرمربی پرسپولیس بوده هم اف سی سئول. غیر از سابقه فعالیت در آفریقا، روی نیمکت تیم‌های ملی اردن و عربستان هم نشسته و فتح جام ملت‌های آسیا نیز جزو افتخاراتش است.

اما پسران منتخب او ۴-۱ به ویتنام باختند و در برابر قرقیزستان نیز نتوانستند از تک گلی که به ثمر رسانده بودند، محافظت کنند.

عدم همکاری کامل باشگاه‌ها با تیم امید از جمله دلایلی است که باعث شده ایران نتواند با تمام توان در اینچئون حضور یابد. اما این درد کهنه همواره در فوتبال ایران برقرار بوده.

تیمی که سن چند بازیکنش بیشتر از رده سنی اعلام شده برای مقدماتی المپیک است، دست کم باید از پس رقبای کم نشان آسیایی بر می‌آمد. نحوه مواجهه فدراسیون فوتبال با شکست‌ تیم امید، سه پرسش کلیدی را پدید می‌آورد.

۱- آیا مربی خارجی نیز توانایی حل معضل "مسائل تاکتیکی" در رده‌های سنی پایه را ندارد؟

۲- آیا قرقیزستان و ویتنام پیشرفتی حیرت‌انگیز را از سر گذرانده‌اند؟

۳- آیا بازیکنان ایران در حد و اندازه‌های غلبه بر حریفان نبوده‌اند؟

اگر پاسخ سوال اول مثبت باشد، جذب مربی خارجی را به چالش می‌کشد. چنانچه این روزها، مربیان سنتی فوتبال ایران با همین حربه، فدراسیون را به هدر دادن ارز متهم می‌کنند.

پاسخ سوال دوم هم مثبت نیست. هر دو تیم یاد شده در مرحله بعد با شکست در برابر امارات و اردن از دور مسابقات حذف شدند. حتی تیم‌های برنده آنها نیز از راهیابی به نیمه نهایی باز ماندند.

پاسخ سوال سوم نیز منفی است. علی کریمی در سپاهان و یعقوب کریمی در استقلال توپ می‌زنند. هر دو سابقه حضور در تیم ملی را هم دارند. مثل محسن مسلمان و مهدی شریفی که مهاجم اول سپاهان اصفهان است.

همین موقعیت را کاوه رضایی در سایپا دارد. محمدرضا خانزاده جزو ۲۴ بازیکنی بود که برای جام جهانی به برزیل اعزام شدند. مرتضی پورعلی گنجی نیز چنان کیفیتی از خود بروز داده که اینک با تیم ملی ایران در اردوی پرتغال حاضر است.

پاسخ‌های جامع‌تر به این سه سوال، می‌تواند تصویر دقیق‌تری از شرایط نامطلوب رده‌های سنی پایه در فوتبال ایران به دست بدهد. اوضاعی که به زعم مهدی مهدوی‌کیا "خراب است و با ادامه این وضع، در آینده بد‌تر هم خواهد شد."