سه‌گانه امجدیه، سوپاچالاسی، آریامهر

مهم‌ترین اتفاق قبل از جام ملت‌های آسیا در سال ۱۹۷۲ انصراف اسرائیل بود. تیمی که از چهار دوره قبلی به یک جام قهرمانی و دو عنوان نایب قهرمانی دست یافته و دوره پیشین در نبرد جنجالی امجدیه، با شکست مقابل ایران سوم شده بود.

خروج اسرائیل از جام ملت‌ها، موازنه قدرت در فوتبال آسیا را به هم ریخت اما از فشردگی و حساسیت جام پنجم نکاست. خصوصاً که قرار بود تیم قهرمان راهی جام جهانی کوچک در برزیل ‌شود.

تیم‌ها ابتدا در تک مسابقه مقابل هم قرار گرفتند تا گروه بندی‌ها را مشخص کنند. ایران که به عنوان قهرمان دوره گذشته در مرحله مقدماتی شرکت نکرده بود، با گل‌های حسین کلانی و صفر ایرانپاک بر کامبوج پیروز شد تا برود گروه A.

شاگردان محمد رنجبر در بازی نخست با هت تریک حسین کلانی بر عراق پیروز شدند و صعودشان قعطی شد. در بازی صدرنشینی، در ده دقیقه پایانی با هت تریک علی جباری توانستند باخت ۲ بر صفر از تایلند را با برتری ۳ - ۲ عوض کنند.

جعفر کاشانی درباره آن مسابقه به سایت خبرآنلاین گفته: " شب قبل از بازی تیمسار مکری رئیس فدراسیون گفت دستور از بالا رسیده که بازی را به تایلند واگذار کنیم تا این تیم به دور بعد راه پیدا کند. اما غیرت بازیکنان اجازه نداد این پیشنهاد را قبول کنیم. بردیم و تایلند از دور مسابقات حذف شد."

این خاطره کاشانی ابهاماتی دارد. مصطفی مکری درگذشته و نمی‌تواند درباره صحت و سقم اظهارات کاشانی صحبت کند، نکته دیگر این که تایلند حذف نشد و به عنوان تیم دوم به نیمه نهایی صعود کرد. ایران اگر به تایلند می‌باخت، در نیمه نهایی به جای کامبوج مقابل کره قرار می‌گرفت. چرا باید "مقامات بالا" چنین خواسته‌ای را طرح می‌کردند؟

در نیمه نهایی، ایران با گل‌های صفر ایرانپاک و پرویز قلیچ‌خانی مجدداً بر کامبوج پیروز شد. در فینال هم در حالی که مقابل کره‌جنوبی در وقت قانونی و با گل جباری به تساوی ۱-۱ رسیده بود، با گل حسین کلانی برای دومین مرتبه فاتح جام شد.

محمد رنجبر ملقب به رییس فقط ۳۸ سال داشت و احتمالاً جوانترین سرمربی قهرمان در تاریخ جام ملت‌های آسیاست. او بعد از جدایی پرویز دهداری هدایت تیم ملی را به عهده گرفت.

کره‌ای‌ها که فاتح دو دوره نخست جام ملت‌ها بودند، وقتی در استادیوم سوچاپالاسی به ایران باختند تصورش را هم نمی‌کردند که طلسم قهرمانی‌شان ۵۵ سال تداوم خواهد داشت.

ناصر حجازی، ابراهیم آشتیانی، اکبر کارگرجم، مجید حلوایی، مصطفی عرب (کاپیتان)، علی جباری (مهدی مناجاتی)، پرویز قلیچ‌خانی، جواد قراب، حسین کلانی، غلامحسین مظلومی (صفر ایرانپاک) و همایون بهزادی پسران ایران در فینال بودند که جام قهرمانی امجدیه را در بانکوک هم حفظ کردند.

ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ تهران هم اول شد. دو سال بعد هم مدال طلا دور گردن بازیکنان ایران ماند تا ایران تنها تیم تاریخ فوتبال آسیا باشد که سه بار متوالی فاتح این جام شده.

حشمت مهاجرانی تیمش را مقابل عراق به برتری ۲-۰ رساند. پیروزی ۸-۰ مقابل یمن جنوبی و سپس یک بازی سخت در برابر چین. ۹۰ دقیقه بدون گل، تا اینکه علیرضا خورشیدی در صدمین دقیقه گل زد و پس از او نوبت حسن روشن بود تا صعود به فینال را مسجل کند. کویت هم پای دیگر فینال شد.

مهاجرانی که جانشین فرانک اوفارل شده بود، درباره کیفیت آن روزهای فوتبال آسیا گفته: "عراق از تیم‌های مشکل‌آفرین بود. از نظر فیزیکی و تکنیکی به ما شبیه بودند. مهم این بود که در جام ملت‌ها بدون شکست ماندیم. فرق ما با سایر تیم‌ها در این بود که فوتبالیست‌های ایرانی خلاقیت داشتند."

مسابقه نهایی با حضور ۱۰۰ هزار تماشاگر در استادیوم آریامهر آن روز و آزادی کنونی برگزار شد. ضربه کاشته علی پروین، سومین قهرمانی متوالی ایران را رقم زد. تیمی که ۱۳ گل زد اما گل نخورد.

منصور رشیدی، آندرانیک اسکندریان، حسن نظری، بیژن ذوالفقارنسب، نصر‌الله عبداللهی، پرویز قلیچ‌خانی(کاپیتان)، علی پروین، ابراهیم قاسم پور، ناصر نورایی (غلامحسین مظلومی)‌، علیرضا خورشیدی و حسن روشن بازیکنان ایران بودند.

جامی که سپهد حجت کاشانی به کاپیتان قلیچ‌خانی داد، آخرین جام قهرمانی ایران در تاریخ جام ملت‌های آسیاست و سه‌گانه «امجدیه، سوپاچالاسی، آریامهر» طی چهار دهه اخیر به قوت خود باقی مانده.

در عکس دسته‌جمعی تیم ملی با جام قهرمانی، بازیکنان یکدست آبی پوش هستند و قلیچ‌خانی نیز با همین پیراهن جام را گرفت. اما ایران با پیراهن سفید بازی کرد که شماره‌های درشت سبز داشت. عکس‌های فوق بعد از تعویض پیراهن دو تیم در پایان مسابقه انداخته شده.