نخستین جام ملت‌های آسیا پس از انقلاب؛ دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۳۵۹

حق نشر عکس Khabaronlone
Image caption بسیاری از اعضای تیم ملی ایران در جام ملت‌های آسیا در کویت از بازیکنان تیم ملی المپیک بودند

در نخستین جام ملت‌های پس از انقلاب اسلامی که سال۱۹۸۰ برگزار شد، ایران مدافع عنوان قهرمانی بود و برای خلق رکورد چهارمین قهرمانی متوالی عازم کویت شد.

تیمی با کیفیت و جوان، متشکل از بازیکنانی که برخی سابقه حضور در جام جهانی یا قهرمانی دوره قبلی را داشتند.

بازی در جام جهانی به خاطر تک سهمیه‌ای بودن آسیا و اقیانوسیه، تجربه‌ای به مراتب کمیاب‌تر از امروز به شمار می‌رفت. برخی از بازیکنان اعزامی هم موفق‌شده بودند سهمیه المپیک مسکو را بگیرند. المپیکی که دولت انقلابی تحریمش کرد.

غیر از ناصر حجازی، ایرج دانایی‌فرد و نصرالله عبداللهی، حتی حسن روشن ۲۴ ساله جزو با تحربه‌ترین‌های تیم بود. حمید درخشان، احمد سنجری، رضا نعلچگر، عبدالرضا برزگری و حسین فرکی نیز هیچکدام بیش از ۲۳ سال نداشتند.

اما این مجموعه‌ دردسرهای فراوانی را از سر گذرانده بود. مثلاً انجمن انقلاب اسلامی بوشهر، اردوی این تیم برای مسابقات مقدماتی المپیک را خیانت به امت دانست و باعث شد تعطیل شود.

حسن حبیبی در این باره به روزنامه همشهری گفته: "برخی آمدند شعارهایی دادند و جو را به هم ریختند. دیدم خطرناک است. تیم را برداشتم و آمدم شیراز. با این وضعیت به المپیک مسکو صعود کردیم اما دولت تحریم کرد و نرفتیم."

تیمی که به المپیک صعود کرد اما نرفت، با دو بازی تدارکاتی مهیای حضور در جام ملت‌ها شد تا از سه قهرمانی پیاپی‌اش دفاع کند. برتری ۲-۰ مقابل امارات در العین و دو روز بعد، تکرار پیروزی با نتیجه ۳-۰ در ابوظبی.

همین امارات، کویت قهرمان را در خانه‌اش شکست داد. اما تیم ملی ایران بازی نخست را با سوریه به تساوی بدون گل دست یافت که از معدود ۰-۰ های فوتبال ایران در تاریخ جام ملت‌هاست. سپس بازی ۲-۰ برده از چین را با تساوی به پایان رساند.

شاگردان حسن حبیبی، دوشنبه ۳۱ شهریور ۵۹ در برابر بنگلادش قرار گرفتند. مسابقه‌ای که اگر بازی اول ایران بود، شاید آن دو تساوی قبلی رقم نمی‌خورد. بهتاش فریبا چهار گل زد تا حدنصابی برای بازیکنان ایرانی در جام ملت‌ها به جا بگذارد که تا ۱۶ سال بعد و چهار گل دایی به کره جنوبی پا بر جا بود.

عبدالرضا برزگری دو بار و حسن روشن هم بقیه گل‌های ایران را زدند تا برتری ۷-۰ رقم بخورد. ایران دروازه حریف را به رگبار بسته بود و همزمان، خاک ایران هدف حملات کشور همسایه. وقتی بازی تمام شد، جنگ آغاز شده بود.

بهتاش فریبا می‌گوید: "در سالن غذاخوری نشسته بودیم و تلویزیون نگاه می‌کردیم. یکدفعه برنامه قطع شد و گوینده اخبار کویت گفت عراق به ایران حمله کرده و شهرک اکباتان، فرودگاه مهرآباد، آبادان و اهواز با خاک یکسان شده. از جا پریدیم دنبال تلفن، اما خطوط ارتباطی به ایران مسدود بود.".

تردید، نگرانی، اضطراب و حجم سنگینی از خبرهای ضد و نقیض بر اردوی تیم ملی سایه انداخت. برخی بازیکنان خواستار بازگشت به ایران شدند اما سرانجام تصمیم گرفتند به خاطر تاثیر منفی نیمه تمام گذاشتن مسابقات بر روحیه مردم، به بازی‌ها ادامه دهند.

ناصر حجازی به مجید وارث گزارشگر اعزامی تلویزیون گفت: «برای افزایش روحیه مردم بازی خواهیم کرد.» در حالی که خودش مانند سایر بازیکنان، به وضوح غمگین بود و نیازمند روحیه.

دو روز بعد، ایران ۳-۰ از کره شمالی پیش افتاد اما در ادامه دو گل خورد. با این پیروزی به عنوان تیم صدرنشین، در نیمه نهایی مقابل میزبان قرار گرفت که در گروه دوم، دوم شده بود. ایران ۲-۱ به کویت باخت.

حسن حبیبی می‌گوید: "بازیکنان نگران خانواده‌های خود بودند. کویت با فتحی کمیل معروف، قوی‌ترین تیم تاریخش را داشت. با تمام این تفاسیر با برتری ۳-۰ بر کره شمالی سوم شدیم. "

بهتاش فریبا به عنوان آقای گلی رسید. ناصر حجازی بهترین سنگربان شناخته شد و به اتفاق مهدی دینورزاده در دفاع چپ و عبدالرضا برزگری (خط میانی) در تیم منتخب جام قرار گرفتند.

حالا تیم ملی با سراسیمگی قصد بازگشت به ایران را دارد اما فرودگاه‌های ایران در وضعیت جنگی هستند و پروازی برای مسافران وجود ندارد. ۱۵ روز در کویت منتظر می‌مانند و باز خبری از پرواز به ایران نیست.

به حسن روشن خبر دادند "برادرت شهید شده." او طاقت نمی‌آورد. با وجود ناامنی و هشدارها، تصمیم می‌گیرد تنهایی با لنج برگردد ایران.

تیم ملی راهی دمشق می‌شود. از آنجا هماهنگ شده تا با اتوبوسی که از ایران برای‌شان فرستاده‌اند، به ترکیه بیایند. تیمی که نه در قامت برنده مدال برنز آسیا، بلکه به سان گروهی عزادار، از مرز بازرگان به ایران بازگشت.

نخستین ماه از جنگی که هشت سال طول خواهد کشید. استقبالی در میان نبود. تیم ملی هم به طور کامل تعطیل شد تا ۱۷ ماه بعد که در جام قاعد اعظم پاکستان حضور یافت.