۱۰۰ زن؛ زنان ورزشی‌نویس در ایران٬ دخترخوانده‌های منیر اصفیا

حق نشر عکس Other
Image caption دومین نشست جلسه کمیته زنان در انجمن نویسندگان، خبرنگاران و عکاسان ورزشی ایران

بیست سال قبل تعداد زنانی که از ورزش می‌نوشتند انگشت‌شمار بود. نویسندگانی مثل مهین گرجی (که در سانحه رانندگی درگذشت) فرشته قاضی در تبریز یا نگین حسینی که در هفته نامه دنیای ورزش بود و مریم مجلسی در کیهان ورزشی.

اما تاریخ حضور زنان در رسانه‌های ورزشی ایران، با قدمت ورزشی نویسی‌اش برابر است. نیرو و راستی از سال ۱۳۲۲ منتشر شد. عطا بهمنش نماد گزارشگری ورزشی در ایران، کارش را ابتدای دهه ۳۰ در همین نشریه آغاز کرد که منیر اصفیا و همسرش منوچهر مهران اداره می‌کردند.

درباره پدر ورزشی نویسی در ایران، اختلاف نظرهایی وجود دارد اما زنانی که امروز از ورزش می‌نویسند را بی هیچ شبهه‌ای می‌توان دختران منیر اصفیا نامید. کسی که در دهه ۲۰ شمسی، آثاری از ادبیات داستانی فرانسه و روسیه را به فارسی برگردانده و منتشر کرده. او دهه ۸۰ شمسی در بی خبری کامل رسانه‌ای، در پاریس درگذشت.

۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دفتر و باشگاه نیرو و راستی به آتش کشیده شد. ابراهیم افشار تاریخ نگار ورزشی، علت این حادثه را رودررویی شاه‌دوستان و مصدقی‌ها می‌داند و ازآن به عنوان مهم‌ترین تقابل چپ و راست در تاریخ ورزش ایران یاد می‌کند. افشار در شماره ۲۵۷ مجله تماشاگران درباره منیر اصفیا که پس از ازدواج، نام خانوادگی مهران را برگزید، می‌نویسد: "جنازه گمنامی در پاریس تشییع شد که باید مجسمه‌اش را در امجدیه می‌گذاشتند."

عطا بهمنش درباره منیر مهران می‌نویسد: "نیرو و راستی را این بانوی خردمند پس از مرگ شوهرکاردان و روشن بین خود در آذر ۲۶، با شایستگی هرچه تمامتر اداره کرد . مهران در جوانی مرد و همسرش بانو منیر مهران راه روشن و صادقانه خدمت به جوانان وطنش را بر عهده گرفت."

حق نشر عکس isna

اما این راه روشن، دست اندازهای فراوانی داشت.غیر از تخریب و به آتش کشیدن نیرووراستی در کوچه آسیدهاشم خیابان شاه آباد، مصائب زنی که ۷۰ سال پیش از ورزش می‌نوشته، پرشمار بود.

نیرو و راستی اولین نشریه‌ای بود که خبرنگار به المپیک فرستاد. انتقادات نرم منیر بعد از بازگشت از المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی برای مدیران ورزش قابل تحمل نبود. حتی تمجیدش از امیل زاتوپک اسطوره دوومیدانی از چکسلواکی را هم بهانه‌ای قرار دادند برای اهانت و اَنگ زنی.

حالا اگر کسی بپرسد ورزشی نویس زن داریم، می‌توان بیش از ۵۰ نفر را اسم برد که در رسانه‌های مختلف از ورزش می‌گویند و می‌نویسند. گرچه بخشی از مشکلات، نسبت به هفت دهه قبل و دوران منیر اصفیا هم بیشتر شده است. مانند ورود به ورزشگاه‌ها یا اعزام به مسابقات بین‌المللی.

کمیته زنان در انجمن ورزشی نویسان را آزاده پیراکوه، افسون حضرتی، شکوه جیرودی، روزیکدر اوانسیان، سمیرا شیرمردی، آمنه سلیمانی و برخی دیگر از ورزشی نویسان زن تشکیل داده‌اند. "توانمندسازی زنان ورزشی نویس در مهارتهای ارتباطی، خبرنگاری و روزنامه نگاری، همچنین ارتقای دانش ورزشی" در اولویت برنامه‌های این تشکل زنانه است.

برخی ورزشی نویسان زن، در حوزه خود جایگاه و اعتباری دارند که همکاران مردشان از آن بی بهره‌اند. از طرفی، اتهاماتی از قبیل زد و بند با ورزشکاران، ایفای نقش در جابه جایی بازیکنان و همکاری مخفی با باشگاه‌ها که در خصوص برخی مردان ورزشی نویس مطرح است، درباره زنان ورزشی نویس به شدت ناچیز بوده است.

وقتی صحبت از دوومیدانی می‌شود لیلی خرسند جزو اولین نام‌هایی است که به ذهن ورزشی نویسان خطور می‌کند. سعیده فتحی چنین جایگاهی را در بسکتبال دارد. مهری رنجبر از دیگر ورزشی نویسان زن است که در المپیک لندن هم حضور داشت، سارا گودرزی در روزنامه شرق می‌نویسد. غزال زیاری در حوزه فوتبال خارجی از بهترین‌هاست.

دختران ورزشی نویس فقط از ورزش زنان نمی‌نویسند. در هر رشته‌ای می‌توان چند خبرنگار شاخص زن را نام برد. خبرگزاری‌ها نیز ورزشی نویسان مطرحی دارند که عمده خبرهای ورزشی که در مطبوعات می‌بینیم حاصل کار آنهاست. مثلاً مهستا اخباری در خبرگزاری فارس، زینب حاج‌حسینی درخبرگزاری مهر، شبنم روحی و آتنا خلیلی در خبرگزاری ایسنا.

در رسانه‌های نوشتاری، شنیداری و دیداری انسیه بحری، فروغ آسمانی، نیلوفر واشقانی، گلسا ساداتبحری، بهاره محمدی و یگانه عصاری از جمله خبرنگاران ورزشی هستند که فعالیت موفقی دارند.

مجله تماشاگر در گزارشی ویدئویی درباره دختران ورزشی نویس، تاکید می‌کند کیفیت کارشان کمتر از مردان نیست اما مشکلات و بی مهری‌های بیشتری را تحمل می‌کنند.

حق نشر عکس Other
Image caption مهین گرجی٬ از برجسته‌ترین ورزشی‌نویسان زن ایرانی بود که در سانحه‌ رانندگی درگذشت

در این گزارش آمده: "هنوز کسانی این حوزه را مردانه می‌دانند و برایشان سوال است که مگر خانمها هم خبرنگار ورزشی می‌شوند؟ خانمهایی که بارها به خاطر خانم بودن، پشت درهای ورزشگاه ماندند."

در همین ویدئو، آزاه پیراکوه می‌گوید حتی اگر کیفیت کار یک دختر ورزشی نویس بهتر از همکار مردش باشد، باز مردان در اولویت اعزام‌ها هستند. چون می‌گویند خانمبرود ممکن است مشکل پیش بیاید.

او در شرح مصائب کار، به فعالیتش در رادیو اشاره می‌کند: رییس فدراسیونی مهمان برنامه‌ام بود. رویش را کرده بود یکطرف و جواب دیگری می‌داد و برایش برخورنده بود که به یک خانم باید پاسخ بدهد."

پیراکوه به یکی از روسای سابق فدراسیون کشتی هم اشاره می‌کند که باعث شد تا دختری که در آن رشته تبحر داشت، دیگر ننویسد! اشاره او به مرضیه دارابی است که نقدها و یادداشت‌های تخصصی‌اش مورد توجه مربیان و قهرمانان این رشته ورزشی بوده.

آذر پارسال، انجمن نویسندگان ورزشی تصمیم گرفتسمیناری با عنوان "زن، ورزش و رسانه" برگزار کند. با این حال، ریاست همایش و دبیر اجرایی‌اش به عهده مردان بود. از هشت عضو شورای سیاستگذاری، فقط دو نفرشان زن بودند که آنها همروزنامه نگار نیستند.

شکوفه موسوی خبرنگار ورزشی رادیو درباره این سمینار نوشت: "منتظریم تا به روزی برسیم که برای کسی سوال نباشد قرار است در "زن، ورزش،رسانه" درباره چه چیز سخن بگوییم."

وقتی خبرنگاران زن از پوشش بازی والیبال تیم ملی ایران و ژاپن بازماندند، شکوفه موسوی با بیان اینکه هیچگاه حضور خانم‌های خبرنگار مشکلی برایبرگزاری مسابقات ایجاد نکرده، گفته بود: "همه ماورزشی‌نویسان خانم باید علت این تصمیم را جویاشویم و از مسئولان توضیح بخواهیم. این تصمیم ازنظر من بی‌احترامی به قشر خبرنگاران و به ویژهخانم‌های ورزشی‌نویس است."

دختران ورزشی نویس در رسانه‌ها حضور دارند. کیفیت کارشان خوب است اما به عنوان کارشناس، منتقد یا تحلیلگر به رسانه‌ها دعوت نمی‌شوند.

شبکه شبانه‌روزی ورزش در سازمان صداوسیما،چنان با کمبود نیروی متخصص مواجه است که از متهمین پرونده‌دار در ماجرای "فساد فوتبال" هم استفاده می‌کند اما فرصتی به بهترین دختران ورزشی نویس ایران نمی‌دهد که رو به دوربین، تجربیات خود را با "بینندگان عزیز و ارجمند" سهیم شوند.

مطالب مرتبط