شمشیربازی در المپیک؛ حرفه‌ای‌های کم ادعا

حق نشر عکس Getty

شمشیربازی از ورزش هایی است که از ابتدای المپیک همراه این رویداد ورزشی بود و جزو یکی از رشته‌های اولین دوره المپیک مدرن در سال ۱۸۹۶ آتن.

گفته می‌شود که اولین حضور ایران در المپیک به بیش از یک قرن پیش باز‌می‌گردد: یک ایرانی به نام فریدون ملکم که در زمان قاجار در خارج از کشور دانشجو بوده در المپیک ۱۹۰۰ پاریس در اسلحه اپه به عنوان تنها نماینده "پرشیا" مسابقه داد و با یک باخت نوزدهم شد.

اما اولین حضور رسمی ایران در المپیک به مسابقات سال ۱۹۶۴ توکیو باز‌می‌گردد. ایران با چهار شمشیرباز به صورت انفرادی و تیمی در مسابقات حاضر بود. تیم ایران در هر سه رشته شمشیربازی نماینده داشت و تیم ایران در اپه یازدهم و در فلوره و سابر نهم شد. ایران در المپکی ۱۹۷۲ مونیخ هم با دو نماینده حاضر بود، اما برجسته‌ترین حضور ایران در مسابقات المپیک تا کنون در المپیک ۱۹۷۶ مونترال است. در این مسابقات همچنین برای اولین‌بار زنان ایران در مسابقات حاضر شدند. ایران ۱۳ سهمیه المپیک گرفت اما هیچیک از ۹ مرد و ۴ زن شمشیرباز ایران نتوانستند مدال بگیرند.

پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران در شمشیربازی نماینده‌ای نداشت تا این که در المپیک لندن مجتبی عابدینی، بهترین شمشیرباز کنونی ایران، توانست پس از ۳۶ سال کشورش را وارد شمشیربازی المپیک کند.

مجتبی عابدینی شورمستی متولد سال ۱۳۶۳ است. علاقه او به شمشیربازی مثل بیشتر پسربچه‌ها از بازی‌های دوران کودکی آغاز شد. عابدینی به روزنامه جام جم گفت: "من عاشق شمشیربازی بودم. مثل خیلی از بچه‌ها، دوران کودکی من هم با شمشیر پلاستیکی گذشت، اما من به صورت جدی‌تر با شمشیر چوبی هم بازی کردم. نخستین شمشیر چوبی را پدرم برایم درست کرده بود که چشم‌نواز بود و دوست‌هایم را وسوسه می‌کرد."

حق نشر عکس Getty
Image caption شاهکار مجتبی عابدینی فروردین امسال و در مسابقات جایزه بزرگ سئول رقم خورد

مجتبی عابدینی از سیزده سالگی به طور حرفه‌ای وارد ورزش شمشیربازی شد. او اولین مدال طلای نوجوانان آسیا و نخستین طلای جوانان این قاره در بین شمشیربازان ایرانی، را به دست آورد.

عابدینی با شرکت در مسابقات انتخابی آسیا توانست سهمیه حضور درالمپیک لندن را بگیرد. عابدینی که قبل از المپیک یک دوره تمرینی را در بلاروس و در کنار شمشیربازهای مطرح جهان گذراند پیش از المپیک لندن به خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا، گفت: "نمی‌خواهم که در المپیک تنها یک شرکت کننده باشم. امیدوارم بتوانم در لندن عملکرد قابل قبولی به نمایش بگذارم و نام ایران را سربلند کنم."

اما او هنوز کم‌تجربه‌تر از آن بود که در المپیک موفق شود و در رشته سابر المپیک لندن نخستین مسابقه‌اش را با نتیجه ۷-۱۵ به فلورین زالومیر رومانیایی باخت و در رتبه ۳۶ قرار گرفت. او پس از آن توانست به همراه علی پاکدامن، محمد رهبری و فرزاد باهر نایب قهرمان مسابقات سابر تیمی بازی‌های آسیایی ۲۰۱۴ در اینچئون کره جنوبی شد.

اما شاهکار مجتبی عابدینی فروردین امسال و در مسابقات جایزه بزرگ سئول رقم خورد. در این مسابقات و در جدول ۶۴ نفری، عابدینی ابتدا تام سیتز از فرانسه را ١٧ بر ۱۵ برد و سپس وون وو یانگ شمشیر‌باز کشور میزبان را ۱۵ بر ١٣ شکست داد و به یک‌هشتم نهایی رسید. در این مرحله عابدینی برابر قهرمان المپیک لندن از مجارستان قرار گرفت و توانست آرون ژیلاگی را ۱۵ بر ۱۰ ببرد و راهی یک‌چهارم نهایی شود. با این نتیجه عابدینی سهمیه المپیک ریودوژانیروی خود و علی پاکدامن را در رشته سابر قطعی کرد.

علی پاکدامن، در مورد نمایش هم‌تیمی‌اش به ایسنا گفت: " من سهمیه المپیکم را کلا مدیون آقای عابدینی هستم. او خدمت بزرگی به جامعه شمشیربازی کرد و باید از او تشکر ‌کنم. سهمیه مجتبی از چند مسابقه قبل تقریبا صد درصد شده بود اما با تمام قوا جنگید و من واقعا شاهد تلاش‌هایش برای قرار گرفتن درمیان ۱۴ شمشیرباز برتر رنکینگ جهانی بودم."

در مرحله یک‌چهارم نهایی نیز عابدینی توانست شمشیرباز کره جنوبی را که در بخش تیمی المپیک لندن قهرمان شده بود، ۱۵ بر ۱۴ ببرد و راهی نیمه‌نهایی شود. او در نیمه‌نهایی هم دیه‌گو اوکیوتزی از ایتالیا را ۱۲-۱۵ شکست داد.

عابدینی گرچه در فینال نتیجه را با امتیاز ۹-۱۵ به الای درشویتز آمریکایی واگذار کرد و نایب قهرمان مسابقات جایزه بزرگ سئول شد. اما این اولین مدال تاریخ شمشیربازی ایران در مسابقه‌های جایزه بزرگ جهان و در چنین سطحی بود.

حق نشر عکس Getty
Image caption نایب قهرمانی تیم شمشیربازی ایران در رشته سابر بازی‌های آسیایی ۲۰۱۴: (از راست به چپ): مجتبی عابدینی، فرزاد باهر، علی پاکدامن و محمد رهبری

عابدینی دیگر آن شمشیر‌باز بی‌تجربه المپیک لندن نیست و نمایش‌های درخشان اخیر او می‌تواند با گرفتن مدال در برزیل تکمیل شود. او که باید ٢٠ مرداد و در روز تولدش در ریو مسابقه بدهد، به روزنامه شرق گفت: "المپیک میدان بزرگی است و هیچ ورزشکاری نمی‌تواند آن را پیش‌بینی کند. توقع مردم الان از شمشیربازی زیاد شده و من باید بهترین عملکردم را در آن روز داشته باشم. اگر آن روز، روز من باشد، مدال‌گرفتنم دور‌از‌دسترس نیست. همان‌طور که با شکست برترین‌های جهان مدال نقره را گرفتم. امیدوارم بتوانم در روز تولدم هدیه‌ای بزرگ به ورزش ایران و مردم بدهم."

علی پاکدامن، شمشیرباز ۲۶ ساله رشته سابر، دیگر نماینده ایران در المپیک ریو است. او با این که رتبه جهانی ندارد اما یک برنز انفرادی سابر مسابقات قهرمانی آسیا را به دست آورده و در سابر تیمی نیز یک نفره و یک برنز تیمی قهرمانی آسیا و یک نقره در سابر تیمی بازی‌های آسیایی را نیز در کارنامه دارد.

اما یکی از درخشان‌ترین نمایش‌های علی پاکدامن را اواخر اردیبهشت گذشته و در جام‌جهانی کلاس A مادرید دانست. او در دور گروهی حریفانی از آمریکا، مجارستان،‌ انگلیس، کلمبیا، اسپانیا و مجارستان را شکست داد و پس از آن‌هم واگنر، حریف آلمانی‌اش را برد تا در مرحله یک‌هشتم نهایی به مصاف نفر اول رده‌بندی جهانی برود.

پاکدامن در این مرحله آلکسی یاکیمنکو، بهترین شمشیر‌باز جهان که با ۲۲۸ امتیاز در صدر جدول رده‌بندی جهانی بود را برد. هرچند که در مرحله بعد به لوکا کوراتولی از ایتالیا باخت و حذف شد.

پاکدامن که می‌گوید مسئول تربیت بدنی استان محل زندگی‌اش (تهران) حتی او را به اتاقش راه نداده، سقف آرزوهایش را نمایشی آبرومند در المپیک ریو می‌داند.

او به ایسنا گفت: "تمرین‌هایم را انجام می‌دهم و دوست دارم نتیجه‌ای در خور شان نام کشورم بگیرم نه اینکه بروم و کتک بخورم. اگر قرار است ببازم باید با سربلندی باشد نه اینکه بگویند شمشیرباز ایرانی را زدیم و رفت. این رقابت‌ها میدان جنگ است و باید مثل یک سرباز برای کشورم بجنگم."