رنگین‌کمان زنان ایرانی در پایتخت آمریکا
پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

رنگین‌کمان زنان ایرانی در پایتخت آمریکا

قطر کره زمین ۱۲ هزار و ۷۰۰ کیلومتر است و محیط آن کمی بیش از ۴۰ هزار کیلومتر؛ این ارقام را وقتی کنار سه میلیون و ۵۰۰ هزار کیلومتر بگذارید، آن وقت باور این که کسی ادعا کند در طول عمرش بیش از ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار کیلومتر سفر کرده، کمی سخت می‌شود.

برای همین هم قبل از پخش تلویزیونی گزارش نخستین نمایشگاه آثار نصرالله کسراییان، عکاس ایرانی در دانشگاه مریلند آمریکا، باید یک بار ادعای او را به طوری که با "عقل جور در بیاید" چک می‌کردم.

کار سختی نبود. کافی است شخصی را فرض کنیم که خانه‌اش در مهرشهر کرج است و هر روز برای رفتن به محل کار خود در محدوده پل کریم‌خان تهران، ناچار به طی مسیری ۵۶ کیلومتری میان مهرشهر و میدان هفت‌تیر است.

جمع کل رفت و برگشت‌های روزانه این فرد در طول ۵۰ سال رقمی حدود ۲ میلیون کیلومتر خواهد بود و این تنها در صورتی است که در همه این سال‌ها این آقا یا خانم هیچ سفر داخل شهری یا میان شهری دیگری انجام نداده باشد.

حق نشر عکس N. Kasraian
Image caption این نمایشگاه با عنوان "زنان ایرانی" برگزار شده است و مجموعه است از چهره‌نگاری‌های نصرالله کسراییان از زنان اقوام مختلف در ایران

حالا گشتی در عکس‌های کسراییان بزنید و اگر فرصت کردید چند خطی از گفتگوها یا یادداشت‌هایش را درباره چگونگی شکل گرفتن این سفرها بخوانید.

کسراییان می‌گوید فقط برای عکاسی از عشایر و تنها در قالب یکی از پروژه‌ها، ۶ سال با کوچ آنها از دامنه‌های زاگرس در لرستان تا دشت‌های خوزستان و کرانه‌های بوشهر سفر کرده تا عشایر را در نقاط مختلف و هنگام ییلاق و قشلاق‌شان عکاسی کند. در جایی دیگر گفته برای تهیه مجموعه عکس‌هایش از دماوند، بیش از ۱۰۰ بار به دامنه‌ این کوه بلند رفته تا از زاویای مختلف دماوند را عکاسی کند.

۶ دستگاه خودروی پژو و ۴ دستگاه لادا (خودرو روسی) "اسقاط" کرده و آن طور که می‌گوید همین الان هم کیلومترشمار خودروی او رقم ۳۵۴ هزار کیلومتر را نشان می‌دهد که بخش مهمی از آن مربوط به سفرهای زمینی چند سال اخیر با همسرش - زیبا عرشی - به ترکیه و سن پترزبورگ است.

Image caption این نخستین نمایشگاه نصرالله کسراییان در آمریکا است

همه و همه برای ثبت تصاویری از دوردست‌های ایران. گوشه کنارهایی که وقتی چون قطعات یک پازل کنار هم می‌نشینند بازدیدکننده آمریکایی نمایشگاه کسراییان را با رنگین‌کمانی از زنان اقوام ایرانی روبرو می‌کند.

همان چیزی که جان لیمبرت، دیپلمات سابق آمریکا و از بازماندگان ماجرای اشغال سفارت آمریکا در تهران، پس از دیدن نمایشگاه نصرالله کسراییان برداشت کرده است: "برای یک آمریکایی دانستن درباره تنوع قومی و فرهنگی ایران می‌تواند موضوع تازه و جالبی باشد. این چیزی است که کاملا در این عکس‌ها می‌بینیم. به این چهره‌ها که نگاه می‌کنید، خیلی زود متوجه تنوع اقوام در جامعه ایرانی می‌شود، گوناگونی که از غنای این جامعه خبر می‌دهد."

این نخستین نمایشگاه نصرالله کسراییان در آمریکاست که به همت انجمن دوستی ایران و آمریکای‎شمالی و مرکز مطالعات ایرانی روشن در دانشگاه مریلند برگزار شده است.

نمایشگاهی که خود عکاس فرصت حضور در آن را پیدا نکرد. هرچند در سالن مجاور نمایشگاه، یک تلویزیون بزرگ گفتگوی مفصل او با آرته باکس را نشان می‌دهد؛ پروژه تاریخ شفاهی فرهنگ و هنر ایران، که به تازگی به ضبط و جمع‌آوری گفتگوها و آثار برجستگان فرهنگ و هنر ایران اقدام کرده است.

در قسمت چهارم این گفتگوی شش قسمتی و در حدود دقیقه یازدهم آن، نصرالله کسراییان می‌گوید: اگر (کسی) نخواهد بپذیرد که غنای فرهنگی ما، نه تصادفا، نتیجه همین تنوع فرهنگی است، آن وقت یک چیز بسیار جدی را نفهمیده‌ است."

برای آنها که عکس‌های بیشتری از کسراییان دیده‌اند و یا کتاب‌های او را ورق زده‌اند، این "ستایش از کثرت" قومی، فرهنگی و حتی اقلیمی ایران تمام آن چیزی است که عکاس در طول نیم قرن فعالیت تلاش کرده تا آن را "آویزه گوش" مخاطبانش کند.

در حقیقت نیم قرن عکاسی نصرالله کسراییان را می‌توان به تلاش برای تهیه اطلس مردم‌شناسی اقوام ایرانی خلاصه کرد.

اطلسی رنگی از مردمانی که با گسترش پرشتاب شهرنشینی در نیم قرن گذشته، اکنون کمتر "ایرانی" به نظر می‌آیند و بیشتر به نمادهایی از تاریخ کهن این کشور بدل شده‌اند. این روزها، آنها را گاه به گاه و تنها به هنگام وقوع سوانحی چون زلزله اخیر در سرپل ذهاب در تصاویر تلویزیونی "زنده و متحرک" می‌بینیم.

حق نشر عکس N. Kasraian
Image caption این عکس را نصرالله کسراییان پس از زلزله کرمانشاه در ستایش از کمک‌های مردمی به زلزله‌زدگان در فیسبوک منتشر کرده است