چمدان: 'مرد آلمانی گفت عاشق ننه‌قمر شده'

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

راشین خیریه در خانه‌اش سیبی برای خوردن ندارد. سیب‌های او یا نقاشی‌اند بر دیوار، یا فلزی‌اند و در قالب جایزه بروی میز کارش نشسته‌اند.

او برای طراحی شخصیت‌های انمیشین و آثار گرافیکی‌اش تا کنون ۵۰ جایزه داخلی و بین المللی دریافت کرده؛ از سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۸۸ تا جایزه ویژه جشنواره "نامی" در کره جنوبی که همین پارسال نصیب‌اش شد.

اما در ایران بیشتر او را با مجموعه انیمیشن شکرستان می‌شناسند.

تصویرسازی شخصیت‌های این مجموعه تلویزیونی برای راشین خیریه نه تنها در داخل ایران که در غرب هم طرفدارانی دست و پا کرده است.

"به آلمان رفته بودم برای مراسم معرفی و امضای یکی از کتابهایم که یکهو دیدم یک آقای آلمانی یک عروسک بزرگ ننه‌قمر رو گذاشت روی میز جلوی من. گفت وقتی ایران بوده شکرستان را دیده و عاشق شخصیت ننه‌قمر شده. می‌گفت از وقتی عروسک ننه‌قمر را خریده، او را با خودش به همه جا می‌برد و به مردم معرفی‌اش کند چرا که دلش می‌خواهد شکرستان روزی از تلویزیون آلمان هم پخش شود."

داستان‌ها و شخصیت‌های مجموعه شکرستان که تاکنون بیش از ۱۰۰ قسمت آن از تلویزیون ایران پخش شده، همگی برگرفته از قصه‌های قدیمی ایرانی و شرقی است. به عقیده راشین خیریه، داستان‌های کهن ایرانی و شرقی قابلیت فراوانی برای حضور در بازار انیمیشن جهانی دارد.

"از وقتی به آمریکا آمده‌ام، گویی چون از فرهنگ خودمان دور شده‌ام، داشته‌هایمان یک طور دیگر برایم جلوه می‌کنند. حالا بعد از سه سال زندگی در آمریکا، معتقدم که باید با کار و تلاش بیشتر، شخصیت‌های داستانی موجود در ضرب المثل‌ها و روایت‌های عامیانه خودمان را در سطح جهانی مطرح کرد."

راشین خیریه سه سال پیش به قصد تحصیل به آمریکا آمد؛ اگر چه خودش به خنده می‌گوید: "مثلا اومدم که از ازدواج فرار کنم، اما اولین کاری که کردم ازدواج بود."

او ابتدا به نیویورک رفت. همانجا هم عاشق شد و ازدواج کرد. از سال گذشته به واشنگتن دی‌سی کوچ کرده اما در همان نیویورک، مقدمات چاپ نخستین کتابش در آمریکا را فراهم کرد. کتاب دو طوطی که اخیرا به زبان انگلیسی منتشر شده و همان حکایتی است که ما بیشتر به نام "طوطی و بازرگان" می‌شناسیم.

راشین خیریه ۴۵ عنوان کتاب در ایران و خارج از ایران منتشر کرده است. با وجود این که آثارش پیش‌تر در کشورهایی چون آلمان، فرانسه، ایتالیا و کره‌جنوبی هم چاپ شده اما تجربه نشر کتاب در آمریکا را متفاوت از هر جای دیگری می‌داند.

حق نشر عکس Rashin Kheyrieh Nane Ghamar
Image caption عروسک ننه قمر - شخصیت مجموعه داستانی شکرستان

"آمریکایی‌ها عادت دارند همه چیز را بزرگ کنند و از هر چیزی یک سوپراستار بسازند. این فرهنگ اگر در بسیاری موارد ایراد داشته باشد، به نظر من در مورد نشر کتاب یک حسن محسوب می‌شود. برای مثال، ناشر من برای مرحله بعد از چاپ و توزیع کتاب اولم، از پیش یک برنامه مفصل ریخته بود. اولا، یک شرکت مجزا مسئولیت تبلیغ و معرفی کتاب را بر عهده گرفت و بعد هم در یک تور منظم مسافرتی، من را به نقاط مختلف می‌بردند تا در مراسم‌های رونمایی، امضاء و کتابخوانی شرکت کنم. این کار علاوه بر معرفی کتاب، به نویسنده فرصت آشنا شدن با مخاطبانش را می‌دهد و انرژی توصیف‌ناپذیری را در او به وجود می‌آورد."

تخصص اصلی راشین خلق شخصیت‌های داستانی و تصویرسازی آنهاست. او پس از آمدن به آمریکا از سوی یکی از طراحان شخصیت در موسسه پیکسار به این مرکز انیمیشن سازی پیشرو دعوت شد تا از این مجموعه که آثاری چون داستان اسباب بازی و شرکت هیولاها را تولید کرده، دیدن کند.

"بازدید از پیکسار یک تجربه آموزنده بود. آنجا همه در محیط کار شاداب و پرنشاط بودند. آقایی مسن با ریش‌های سفید رو دیدم که وسط کار آمد با همکارش پینگ پنگ بازی کرد و بعد سرحال بازگشت سر کار. یا یکی از کارمندان با اسکیت این طرف و آن طرف می‌رفت. همه از کار کردن در آن محیط لذت می‌بردند و نشاط در چهره‌شان موج می‌زد؛ چیزی که برای آنها که با کودک یا برای کودکان کار می‌کنند، ضروری است."

راشین خیریه نقاشی هم می‌کند. چند تابلوی او به تازگی در گالری شیرین نیویورک به نمایش گذاشته شده است. او در نقاشی بر خلاف انمیشین "شوخی ندارد". اگر چه تم نقاشیهای او هم طنز است اما مضمونی کاملا گزنده دارد؛ مثل تابلوی گربه‌های او که در آن دو سر گربه بر دو بدن انسان سوار‌ شده‌اند و عبارتی از موش و گربه عبید زاکانی کنار آن نوشته شده: "گربه شد زاهد و مسلمانا".

راشین خیریه می‌گوید یکی از دلایل "فرارش از ازدواج در ایران" این بوده که نمی‌خواسته از کارهایش عقب بماند اما حالا که به آمریکا آمده و ازدواج کرده دریافته که "همه زندگی کار نیست."

"در ایران گاهی فکر می کردم کاش شبانه روز بیشتر از ۲۴ ساعت بود تا من برای اجرای پروژه‌هایم وقت کم نمی‌آورم. همیشه چند کار در دستم داشتم و دائم در سفر بودم. اما از وقتی به آمریکا آمده‌ام فهمیده‌ام که نباید چنین می‌کردم. اینجا مردم از تعطیلات آخر هفته خود به معنای واقعی کلمه استفاده می‌کنند. تفریح می‌کنند. معاشرت می‌کنند. کارهای مورد علاقه‌شان را انجام می‌دهند و با انرژی مضاعفی هفته بعدی را آغاز می‌کنند. این چیزی است که در چمدانم به ایران خواهم برد. این که برای خوب کار کردن باید خوب هم استراحت کرد."

بشنوید: نسخه رادیویی چمدان راشین خیریه

قطعات موسیقی که در چمدان راشین خیریه به کار رفت به ترتیب عبارتند از: بخش آغازین مجموعه انیمیشن شکرستان که موسیقی آن را زنده یاد جلال ذوالفنون ساخته و با صدای مرتضی احمدی ماندگار شده است. موسیقی تیزر تبلیغاتی " کافه نُت" که انیمیشن آن ساخته راشین خیریه است و موسیقی آن کاری است از فردین خلعتبری و بخشی از موسیقی آرم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان.

ترانه پایانی هم "من نوشتم بارون" نام دارد ساخته فریبرز لاچینی با شعری از احمدرضا احمدی و با صدای سیمین قدیری، هنرمند ایرانی که در سالهای پیش از انقلاب اسلامی با همکاری کانون پرورش فکری کودکان ترانه‌هایی متعددی برای کودکان خلق کرده است.

سری جدید برنامه چمدان، هر پنجشنبه از برنامه چشم‌انداز بامدادی رادیوی فارسی بی‌بی‌سی پخش می‌شود.

لطفا برای تماس با چمدان به نشانی bamdadi@bbc.co.uk یا persian@bbc.co.uk ایمیل بفرستید.

برای پیدا کردن اطلاعات بیشتر درباره نام‌ها و موسیقی چمدان این هفته بر روی کلمات برجسته شده در متن کلیک کنید و برای یافتن قسمت‌های قبلی برنامه چمدان اینجا کلیک کنید.

حق نشر عکس Rashin Kheyrieh Paintings Exibition NYC
Image caption تابلو گربه شد زاهد و مسلمانا اثر راشین خیریه

مطالب مرتبط