چمدان: 'جدایی مرا به ژاپن کشاند'

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

ناز آفرین میرخلیلی پیش از مهاجرت از ایران، در روزنامه ایران کار می‌کرد.

زندگی با او مهربان بود تا روزی که تصمیم به جدایی گرفت. خودش معتقد است که مصائب طلاق برای او نه از لحظه بعد از خروج از 'محضر' که از ماه‌ها پیش و صبح روزی شروع شد که همکارانش در روزنامه 'خبردار' شدند.

"من شیفت صبح بودم آن روز، همکاران صبح‌کار که طبیعتا متوجه شدند، همکاران شیفت عصر هم فکر کنم پیش از رسیدن به اداره از طریق پیامک همگی از قصد من برای جدایی مطلع شده بودند. شاید باورتان نشود، همان روز دو نفر از همکارانم، من هنوز جدا نشده بودم، مسیج دادند که می‌خواهند با من رابطه داشته باشند."

"بعد از طلاق احساس کردم آقایان خیلی راحت به خودشان اجازه می‌دهند که به من پیشنهاد رابطه بدهند. گویی اصلا جایگاه کاری و اجتماعی من دیگر اهمیت نداشت، همین که یک زن مطلقه بودم و حضانت پسرم را بر عهده گرفته بودم مرا در ردیف 'بدبختان روزگار' قرار داده بود که نیازمند 'ترحم و لطف' آقایانم. جالب‌تر از همه این که بیشتر آقایانی که پیشنهاد می‌دادند متاهل بودند. این نوع برخورد مرا خیلی آزار می‌داد. احساس می‌کردم به من توهین می‌شود."

نازآفرین چهار سالی است که به توکیو مهاجرت کرده و اکنون در خبرگزاری رسمی ژاپن، ان‌اچ‌کی، مشغول به کار است.

"روزی که در هواپیما از تهران به سوی ابوظبی می‌رفتیم خانمی شیک‌پوش و جوان کنار من و پسرم نشسته بود. وقتی متوجه شد که برای زندگی به ژاپن می‌رویم پرسید آیا زبان ژاپنی می‌دانم؟ آیا هرگز ژاپن را دیده‌ام؟ وقتی پاسخ منفی من را شنید، گویی باقی حرفش را خورده باشد، رویش را با تعجب به سوی پنجره گرداند و دیگر حرفی نزد."

آن طور که نازآفرین می‌گوید او هم مانند بسیاری از مهاجران اجتماعی و فرهنگی، 'عرصه را آن قدر تنگ' دیده که تصمیم‌اش برای مهاجرت بیشتر بر 'باید بروم' متمرکز بود تا 'به کجا می‌روم'."

پسر نازآفرین بعد از مهاجرت به مدرسه رفته و مانند همه کودکان خیلی زود زبان جامعه میزبان را یاد گرفته است. امروز که داشتم عکس‌های او در فیسبوک را می‌دیدم، متوجه شدم برای سرودن یک هایکوی ژاپنی در مدرسه تقدیر نامه هم گرفته است.

"سختی‌های یادگیری زبان ژاپنی را که کنار بگذاریم، آمیختن با جامعه ژاپنی برای پسرم هرگز راحت نبود. او تنها غیر ژاپنی در کلاس محسوب می‌شد و همین کافی بود که گاه در مدرسه بچه‌ها متفاوت بودن او را برجسته کنند. در ژاپن خرده فرهنگی وجود دارد که 'اجیمه' نامیده می‌شود. اجیمه یعنی وضعیتی که در آن یک فرد تنها می‌ماند و جمع و گاه جامعه مقابل او می‌ایستند و برای آزار، اغلب روحی روانی او، از هیچ چیز فروگذار نیستند. اجیمه گاه عرصه را آن چنان بر فرد، حتی یک دانش آموز مدرسه‌ای تنگ می‌کند، که او دست به خودکشی می‌زند."

نازآفرین بیش‌تر از آن که مطمئن باشد چه از ژاپن در چمدانش می‌گذارد، یقین دارد که چه در آن نمی‌گذارد؛ اجیمه 'متاع ممنوعه' چمدان نازآفرین است.

در برابر، می‌گوید او میهن‌پرستی ژاپنی را حتما در چمدانش خواهد گذاشت؛ این که هر ژاپنی هر روز به این موضوع فکر می‌کند که چه طور نام ژاپن را پرآوازه کند؛ این که ژاپنی بودن را چه طور ارزنده کند و این که چه طور با دیگر ژاپنی‌ها برای رسیدن به این اهداف 'همکاری' کند.

"کار گروهی در میان ژاپنی‌ها بی‌مانند است. در حقیقت می گویند وقتی همه دنیا از انجام کاری عاجز می‌شوند، آن‌گاه این ژاپنی‌ها هستند که گرد هم می‌آیند تا برای انجام آن هم قسم شوند."

کلیک کنید و بشنوید: نسخه رادیویی چمدان نازآفرین میرزاخلیلی

قطعه نخست موسیقی چمدان این هفته اثری است از توشیکو یونیکاوا؛ قطعه دوم کاری است از براداران یوشیدا و قطعه پایانی هم 'شکوفه گیلاس' نام دارد که یکی از معروف‌ترین قطعات موسیقی فولکلوریک ژاپن است.

سری جدید برنامه چمدان، هر پنجشنبه از برنامه چشم‌انداز بامدادی رادیوی فارسی بی‌بی‌سی پخش می‌شود.

لطفا برای تماس با چمدان به نشانی bamdadi@bbc.co.uk یا persian@bbc.co.uk ایمیل بفرستید.

برای پیدا کردن اطلاعات بیشتر درباره نام‌ها و موسیقی چمدان این هفته بر روی کلمات برجسته شده در متن کلیک کنید و برای یافتن قسمت‌های قبلی برنامه چمدان اینجا کلیک کنید.

مطالب مرتبط