انتشار خاطرات فرانسوا اولاند: اسرار یک زندگی خصوصی در کاخ الیزه

Image caption فرانسوا اولاند، رئیس جمهوری پیشین فرانسه، به تازگی با چاپ خاطرات دوران پنج ساله ریاست جمهوری‌اش، بار دیگر خود را در صحنه سیاسی این کشور مطرح کرده است

فرانسوا اولاند، رئیس جمهوری پیشین فرانسه، به تازگی با چاپ خاطرات دوران پنج ساله ریاست جمهوری‌اش، بار دیگر خود را در صحنه سیاسی این کشور مطرح کرده است.

کتاب چهارصد صفحه‌ای "درس‌هایی از قدرت" که از سوی انتشارات استوک (Stock) در پاریس به چاپ رسیده، به این دلیل مهم است که فقط شامل خاطرات یک رئیس جمهوری بازنشسته نیست، بلکه نکاتی را درباره ساز و کار سیاست داخلی فرانسه و همچنین مسائل سیاست جهانی مطرح می‌کند.

اما پیش از هر چیز، اولاند در این کتاب تلاش دارد کارنامه‌ای از دوران ریاست جمهوری خود ارائه کند؛ هرچند می‌نویسد که این کتاب "نه برای توجیه کردن و نه برای دفاع از کارنامه‌ای است که با گذشت زمان، به تنهایی از خود دفاع خواهد کرد."

با این حال، پرداختن به این کارنامه گاهی همراه است با طعنه‌هایی به امانوئل مکرون، رئیس جمهوری کنونی فرانسه و وزیر اقتصاد در دولت خود اولاند. به عنوان نمونه، اولاند می‌نویسد: "دولت‌های من نابرابری‌ها را کم کردند، اما این دولت به آنها دامن می‌زند."

البته این اولین بار نیست که رئیس جمهوری پیشین فرانسه علیه اصلاحات دولت‌ بعد از خود سخن می‌گوید. او پیشتر نیز، از جمله در یک سخنرانی در سئول در ماه اکتبر گذشته، از دولت مکرون انتقاد کرده بود.

انتشار "درس‌هایی از قدرت" همراه بود با تبلیغات رسانه‌ای برنامه‌ریزی شده و اولاند در گفت‌وگوهایی به مناسبت چاپ این کتاب با برخی از شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی و همچنین هفته‌نامه‌ها، درباره مسائل بحث‌برانگیز روز، نظیر حمله شیمیایی سوریه و اصلاحات دولت فرانسه نظر داد.

انتقاد اولاند از سیاست‌های اقتصادی و مالیاتی دولت، مانع نشد که او از سیاست‌های بین‌المللی خلف خود دفاع نکند. مثلا در گفت‌وگو با شبکه دو تلویزیون فرانسه، اولاند درباره حمله شیمیایی دوما گفت که این "یک بکارگیری تازه سلاح شیمیایی" بود و "تنها واکنش ممکن، حمله" است.

این در حالی است که در سال ۲۰۱۳ رژیم بشار اسد با حمله شیمیایی علیه شورشیان، از خط قرمز ترسیم شده از سوی قدرت‌های غربی عبور کرد، اما فرانسه و بریتانیا به دنبال آمریکا، از حمله به این رژیم صرفنظر کردند.

اولاند در کتاب "درس‌هایی از قدرت" از عملکرد آن زمان باراک اوباما، رئیس جمهوری وقت آمریکا در زمینه بحران سوریه انتقاد می‌کند: "عقب‌نشینی باراک اوباما در زمان حمله شیمیایی انجام شده از سوی رژیم سوریه، برای ولادیمیر پوتین به معنی نشانه بی تعهدی آمریکا در منطقه ای بود که قبلا توسط جورج دبلیو بوش دچار آسیب‌های متعددی شده بود."

رئیس جمهوری پیشین فرانسه همچنین درباره ناکارآمدی سیاست غرب در قبال نقش ایران در سوریه می‌نویسد: "به ایرانی‌ها اجازه داده می‌شود که به طور مستقیم در سوریه عمل کنند، بدون آنکه از قطع مذاکرات درباره توافق آینده در زمینه پرونده هسته‌ای نگران باشند."

او تأکید می‌کند که "رژیم سوریه با ادامه دادن به کشتار، احساس موفقیت بیشتری می‌کند و اپوزیسیون میانه‌رو نیز که در این شرایط رها گذارده شده، تندروتر می‌شود."

رئیس جمهوری پیشین فرانسه با اشاره به ناکامی غرب در سوریه می‌نویسد که "این سکانس طولانی، یک درس دردناک برای دموکراسی‌هاست." اولاند اضافه می‌کند که پوتین در همین شرایط و "با شیوه یکسان" حضور خود در اوکراین را تقویت می‌کند.

یکی از خواندنی‌ترین بخش‌های کتاب "درس‌هایی از قدرت"، قسمت‌هایی است که اولاند دیدارهای خود با رهبران جهان را روایت می‌کند.

در این روایت‌ها، فقط دیدگاه‌های طرفین درباره مسائل بین‌المللی ارائه نمی‌شود، بلکه اولاند گاهی همچون یک نویسنده، جزئیاتی از ظاهر، رفتار و گفتار آدم‌ها از جمله خودش به دست می‌دهد که خواننده را به خوبی با روحیات و منش شخصیت‌های سیاسی آشنا می‌کند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption "موقع ناهار، غذا برای ما به ظرافت آشپزی فرانسوی سرو شده بود. ولادیمیر پوتین به روشنی نشان می‌داد از این که ما را در این کاخ وسیع پذیرایی می‌کند خوشحال است؛ کاخی که با آن سقف‌های بلند و دیوارهای ضخیم فرتوت، مجموعه‌ای از یادگارهای تزاریسم و استالینیسم است

در کرملین همراه با پوتین

مثلا در بخشی که اولاند سفر رسمی خود در سال ۲۰۱۳ به مسکو را شرح می‌دهد، او خواننده را به درون کرملین می‌برد: "موقع ناهار، غذا برای ما به ظرافت آشپزی فرانسوی سرو شده بود. ولادیمیر پوتین به روشنی نشان می‌داد از این که ما را در این کاخ وسیع پذیرایی می‌کند خوشحال است؛ کاخی که با آن سقف‌های بلند و دیوارهای ضخیم فرتوت، مجموعه‌ای از یادگارهای تزاریسم و استالینیسم است."

سپس اولاند تلاش دارد به خواننده نشان دهد که پوتین چگونه شخصیتی است: "ما درباره موضوعات مختلف حرف زدیم. زمانی که من به موضوع سوریه رسیدم، در این که خیلی بی‌پرده زیاده‌روی‌های رژیم را محکوم کنم، ابایی نداشتم. من از بن‌بستی که به واسطه حمایت روسیه از رژیم ایجاد شده بود، انتقاد کردم. من سدی را که روسیه در شورای امنیت با وتوی همه قطعنامه‌ها ایجاد کرد، به شدت محکوم کردم. پوتین با چهره گرفته، گذاشت من حرف بزنم. ناگهان، او با نقدی پرشور درباره سستی‌ای که برای غرب در زمینه مقابله با اسلامگرایی در نظر گرفته بود، جوابم را داد و در آخر به من گفت: 'شما فرانسوی‌ها همه اینها را تجربه کردید. جنگ الجزایر برای شما درس نشد؟'"

اولاند که در زمان ریاست جمهوری‌اش، نسبت به اسلاف خود موضعی نرم‌تر درباره جنگ الجزایر گرفته بود، بدون آنکه از این جنگ دفاع کند، ادامه می‌دهد: "وقتی پوتین جوابم را با همان لحن خودش شنید که جنگ الجزایر در وهله اول یک جنگ استقلال بود و هیچ ربطی به جنگ مذهبی نداشت و ما که یک قدرت استعماری بودیم مواجه شده بودیم با قیامی ملی، لبخندی تردیدآمیز زد و فهمید که با توجیه سیاستش درباره چچنی‌ها و دیگر اقلیت‌ها، از موضوع خیلی پرت شده."

اولاند در جاهای دیگر کتاب نیز شخصیت پوتین را توصیف می‌کند. مثلا زمانی که دیدار بعدی‌اش با رئیس جمهوری روسیه، این بار در کاخ الیزه، را شرح می‌دهد: "ولادیمیر پوتین چغر هم است. آن شب، او می‌خواست دوست‌داشتنی باشد و بدون شک به این هدفش رسید. وقتش شرایط برایش سخت شود، او می‌داند که چگونه رفتار کند و شگفتی بیافریند."

بیشتر بخوانید:

به غیر از روابط فرانسه و روسیه و نزاع دو کشور بر سر بحران‌های بین‌المللی، اولاند به دیگر مسائل و بحران‌های زمان خود نیز می‌پردازد: از مداخله نظامی فرانسه در کشور آفریقایی مالی، حملات تروریستی پی‌درپی در فرانسه و بحران پناهجویان، تا توافق آب‌وهوایی پاریس و بحران اقتصادی یونان در اتحادیه اروپا.

مسائل داخلی فرانسه نیز، مثل تصویب قانون بحث‌برانگیز ازدواج همجنس، اعتراضات به قانون جدید کار و منتقدان یا "کارشکنان" سرسخت اولاند در حزب سوسیالیست، بخش عمده کتاب "درس‌هایی از قدرت" را در بر گرفته. او در این بخش بیشتر سعی می‌کند چپ فرانسه را خطاب قرار دهد.

اولاند در این کتاب همچنین به لقب "رئیس جمهور معمولی" (نرمال) که به او داده بودند، می‌پردازد و تأکید می‌کند که معمولی بودن به معنی پیش پاافتاده بودن نیست: "من می‌خواستم 'رئیس جمهور معمولی' باشم تا بهتر وظایف غیرعادی خود را انجام دهم: رهبری کشور از میان صخره‌های یک جهان خطرناک. اتخاذ تصمیم‌ها، زمانی که مرگ هرگز دور نبود."

او در این بخش به رفتارهای پرشتاب سلف خود، نیکلا سارکوزی اشاره می‌کند و می‌نویسد: "رئیس جمهور قبلی، کارت 'هایپررئیس جمهور ' را بازی کرده بود. او درباره همه چیز و گاهی هیچ چیز تصمیم می‌گرفت."

اما شاید آنجایی که رئیس جمهوری پیشین فرانسه زندگی عادی خود در الیزه و همچنین روابط خود با زنان زندگی‌اش را شرح می‌دهد، برای مخاطب عام جالب‌تر است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption این آخرین روز من در الیزه است. از سر صبح، این خانه ساکت، به طرز عجیبی پرسروصداست: صدای قدم‌های عجول، خودروهای داخل حیاط، و ضربه‌های چکش که بین دیوارهای کاخ طنین‌انداز می‌شود. این، بریدن درختان بلوط برای انبار هیزم هرکول نیست، بلکه ساده‌تر از آن، فقط تعمیراتی با چوب سفید است برای اقامت امانوئل مکرون

تعمیراتی با چوب سفید است برای اقامت امانوئل مکرون

اولاند نیز این نکته را می‌داند و اساسا کتاب خود را با توصیف جزئیات آخرین روز زندگی خود در الیزه آغاز می‌کند: "این آخرین روز من در الیزه است. از سر صبح، این خانه ساکت، به طرز عجیبی پرسروصداست: صدای قدم‌های عجول، خودروهای داخل حیاط، و ضربه‌های چکش که بین دیوارهای کاخ طنین‌انداز می‌شود. این، بریدن درختان بلوط برای انبار هیزم هرکول نیست، بلکه ساده‌تر از آن، فقط تعمیراتی با چوب سفید است برای اقامت امانوئل مکرون."

"ازدواج برای همه، جز من"، این نام بخشی است که اولاند در آن به زنان زندگی‌اش می‌پردازد. اولاند که هرگز با زنی رسما ازدواج نکرده، با شعار "ازدواج برای همه" در حمایت از قانون ازدواج همجنس‌گرایان که در دوران او به تصویب رسید، بازی کرده است.

اولاند در این بخش به زندگی مشترک خود با سگولن رویال می‌پردازد و می‌نویسد که با وجود جدایی در سال ۲۰۰۷، او اولین نفری بود که در سال ۲۰۱۱ در حزب سوسیالیست به نفع نامزدی اولاند در انتخابات درون‌حزبی کناره‌گیری کرد. اولاند روحیات، مادرانگی و همچنین مدیریت سگولن رویال را که بعدا در دولت اولاند به وزارت رسید، تمجید می‌کند.

اما وقتی نوبت به جنجالی‌ترین شریک زندگی اولاند، یعنی والری تریرویلر می‌رسد، اولاند از "رنج والری" می‌نویسد و تأکید می‌کند گرچه با همراهی این زن بود که در انتخابات سال ۲۰۱۲ به پیروزی رسید، اما قانون فرانسه هیچ جایگاهی برای شریک زندگی رئیس جمهور تا زمانی که ازدواجی در کار نباشد، قائل نیست.

اولاند می‌نویسد که والری تریرویلر برای پیدا کردن جایگاه جدیدش در الیزه مشکل داشت و این امر به طبقات محافظه‌کار جامعه که مخالف قانون ازدواج همجنسگرایان بودند، موضوعی جنجالی هدیه داده بود.

والری تریرویلر که روزنامه‌نگار است، پس از جدایی از اولاند در زمان ریاست جمهوری‌اش، کتابی را درباره تجربه زندگی مشترک با او منتشر کرد که پرفروش نیز شد.

اما جنجال‌ روابط خصوصی رئیس جمهور ادامه داشت: "چند ماه بعد، ژولی گایه (هنرپیشه معروف) به زندگی من وارد شد. رابطه ما در بدترین شرایط زندگی شخصی و شرایط شغلی من افشا شد." با این حال اولاند می‌گوید که در کنار گایه "زندگی شیرین‌تر است."

فرانسوا اولاند می‌نویسد: "من آدم محجوبی هستم، این جزو شخصیت و همچنین اصول من است. از همان کودکی آموختم که احساساتم را برای خودم نگاه دارم. آنها گاهی در جسم فرورفته من خود را نشان می‌دهند."

با وجود این پنهانکاری احساسات، او از عیان شدن آنها در دوران ریاست جمهوری‌اش ضربه خورد: "دوره پنج ساله من، زیر سایه این روابط، پارادوکس وحشتناکی را رقم زد. منی که از نمایش زندگی خصوصی‌ام بیم دارم، باید در برابر مردم درباره آن توضیح دهم، از خودم دفاع کنم. قطعا اشتباه از من بود، اما نظامی که در مقابل کنجکاوی در حریم خصوصی معیوب است، نیز مقصر است."

حق نشر عکس AFP
Image caption فرانسوا اولاند می‌نویسد: "من آدم محجوبی هستم، این جزو شخصیت و همچنین اصول من است. از همان کودکی آموختم که احساساتم را برای خودم نگاه دارم. آنها گاهی در جسم فرورفته من خود را نشان می‌دهند."