دادگاه کیفری بین‌المللی امکان پیگیری جنایات جنگی در غزه را بررسی می‌کند

حق نشر عکس AP
Image caption برخی نهادهای بین‌المللی اسرائیل را به ارتکاب جنایات جنگی در جریان جنگ غزه متهم کرده‌اند

دادگاه کیفری بین المللی امکان رسیدگی به جنایات جنگی در جریان جنگ غزه را بررسی می‌کند.

دادستانی دادگاه کیفری بین‌المللی روز چهارشنبه ۱۵ مهر (۵ اکتبر) اعلام کرد که ماه آینده، یک هیئت کارشناسی را به منظور بررسی احتمال وقوع جنایات جنگی در جریان جنگ غزه به اسرائیل و سرزمین‌های فلسطینی اعزام می کند. مأموریت این هیئت پنج روز به طول خواهد انجامید.

دادستانی این دادگاه مأموریت هیئت را "آموزشی و تحقیقاتی" عنوان کرده و گفته است که در این مرحله، جمع آوردی شواهد در دستور کار آن نیست. هدف این هیئت "اطلاع‌رسانی و دادن آموزش محلی" در مورد نحوه کار دادگاه عنوان شده است.

درگیری سال ۲۰۱۴ غزه بین ارتش اسرائیل و شبه‌نظامیان فلسطینی وابسته به جنبش حماس و چند گروه فلسطینی دیگر در روز ۸ ماه ژوئیه آغاز شد و تا ۲۶ اوت به مدت پنجاه روز ادامه داشت.

این جنگ پس از ربودن و کشتن چند نوجوان اسرائیلی در کرانه باختری رود اردن و به تلافی آن، قتل یک نوجوان فلسطینی به دست تندروهای اسرائیلی آغاز شد. قتل نوجوان فلسطینی تظاهرات گسترده و درگیری فلسطینیان با نیروهای اسرائیلی در کرانه باختری و عملیات شبه‌نظامیان فلسطینی در داخل خاک اسرائیل در مرز با غزه را در پی داشت.

دولت اسرائیل ضمن وعده یافتن و مجازات قاتلان نوجوان فلسطینی، جنبش حماس را مسئول ربودن و قتل نوجوانان اسرائیلی معرفی کرد و در واکنش به عملیات شبه‌نظامیان فلسطینی در مرز غزه، حملات هوایی به این بخش از سرزمین های فلسطینی را آغاز کرد که بعدا، عملیات زمینی را نیز در پی داشت.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption اسرائیل گفته است که راسا اتهام ارتکاب جنایات جنگی در غزه را پیگیری می‌کند و در صورت اثبات وقوع جنایات جنگی، مرتکبان مجازات خواهند شد

ارتش اسرائیل هدف از این حملات را انهدام مراکز نظامی و تونل‌های مرزی مورد استفاده شبه‌نظامیان فلسطینی اعلام داشت و به تخریب گسترده ساختمان‌ها و تاسیسات فلسطینی واقع در مناطق مرزی مبادرت کرد.

در جریان جنگ غزه، دست کم دو هزار و یکصد فلسطینی که اکثر آنان را غیرنظامیان تشکیل می‌دادند کشته شدند. تلفات اسرائیل نیز شامل ۶ غیرنظامی و ۶۶ نظامی بود.

در طول جنگ، منابع فلسطینی و همچنین برخی سازمان‌های بین‌المللی اسرائیل را به "استفاده نامتناسب از قوه قهریه" و نادیده گرفتن امنیت غیرنظامیان و در نتیجه، ارتکاب جنایات جنگی متهم کردند و خواستار رسیدگی به این اتهام در دادگاه کیفری بین‌المللی شدند. برخی از سازمان‌ها هم دولت به رهبری حماس در غزه را به خاطر پرتاب عمدی موشک به سوی مناطق غیرنظامی اسرائیل و گزارش‌های حاکی از استفاده از تأسیسات و مراکز غیرنظامی برای مقاصد نظامی، مستحق ارجاع به همین دادگاه دانستند.

حق نشر عکس AFP
Image caption دادگاه کیفری بین‌المللی در مواردی ورود می‌کند که دولت مورد نظر امکانات یا تمایل رسیدگی به جنایات جنگی را نداشته باشد

صلاحیت دادگاه کیفری بین‌المللی شامل رسیدگی و محاکمه عاملان نسل کشی، جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی در کشورهایی است که به معاهده تشکیل این دادگاه پیوسته‌اند. در مورد سایر کشورها، این دادگاه تنها مجاز به رسیدگی به مواردی است که شورای امنیت سازمان ملل متحده به آن ارجاع می‌کند.

اسرائیل در ابتدا این معاهده را امضا کرده بود، اما پیش از تصویب قانونی آن، امضای خود را پس گرفت. دولت اسرائیل گفته است که از اهداف دادگاه حمایت می‌کند، اما نگران آن است که به تدریج، صلاحیت آن به موضوعاتی تسری یابد که از نظر دولت آن کشور قابل قبول نیست.

تشکیلات خودگردان فلسطینی این معاهده را امضا و تصویب کرده است. اسرائیل گفته است که تشکیلات خودگردان هنوز ماهیت یک دولت مستقر در یک کشور مستقل را ندارد و نمی‌بایست اجازه پیوستن به معاهده تشکیل دادگاه را داشته باشد. به همین علت، دولت اسرائیل گفته بود که دادگاه را "واجد صلاحیت قانونی" نمی‌داند. با اینهمه، به نقل از منابع قضایی اسرائیل گفته شده که آنان از همکاری با دادستانی دادگاه کیفری بین‌المللی جهت دستیابی به "حقایق" جنگ غزه خودداری نخواهند کرد.

در مورد اتهام وقوع جنایات جنگی در غزه، دولت اسرائیل گفته است که این موضوع را راسا پیگیری می‌کند و در صورت اثبات وقوع چنین جنایاتی، مرتکبین را مجازات خواهد کرد. طبق مقررات دادگاه کیفری بین‌المللی، این دادگاه تنها در صورتی به پرونده وقوع جنایات جنگی در یک کشور رسیدگی می‌کند که دولت آن کشور "صلاحیت، توانایی یا تمایل" لازم برای رسیدگی به چنین پرونده‌ای را نداشته باشد.

احتمالا بخشی از مأموریت هیئت اعزامی دادستانی دادگاه کیفری بین‌المللی تشخیص "توانایی و تمایل" دولت اسرائیل به رسیدگی قضایی منصفانه به اتهام وقوع جنایات جنگی در جنگ غزه است.