چرا با وجود نظرسنجی‌ها ترامپ هنوز شانس پیروزی در انتخابات آمریکا را دارد؟

حق نشر عکس Reuters
Image caption هیلاری کلینتون و دونالد ترامپ

متوسط نظر سنجی‌ها در آمریکا، تا پایان روز ۱۵ اکتبر حاکی از پیشتازی هیلاری کلینتون نامزد حزب دموکرات نسبت به رقیب جمهوری‌خواهش دونالد ترامپ است (تمام آمار این مقاله تا هفته منتهی به ۱۶ اکتبر است). متوسط نظر سنجی نشان می‌دهد که ۴۷ و هفت دهم درصد از کسانی که تصمیم به رای دادن گرفته‌اند به کلینتون و ۴۲ و نیم درصد به ترامپ رای خواهند داد.

اما این اعداد منعکس‌کننده واقعیت نیست. سیستم انتخابات آمریکا پیچیده است. به غیر از دو ایالت نه چندان بزرگ، در بقیه ۴۸ ایالت، هر کاندیدائی که رأی بیشتر داشته باشد (حتی یک رأی) تمام آراء الکترال آن ایالت را یکجا از آن خود می‌کند. تعداد آراء الکترال هر ایالت بستگی به جمعیت آن ایالت دارد. نامزدی که در کالیفرنیا پیروز شود ۵۵ رأی الکترال را از آن خود می‌کند و کسی که در آلاسکا پیروز شود ۳ ر‌ی را به سبد خود اضافه می‌کند. هر کاندیدا برای برنده شدن احتیاج به حداقل ۲۷۰ ر‌ی الکترال، از مجموع ۵۳۸ رای الکترال سراسری دارد.

در حالی که ۲۱ روز تا انتخابات باقی مانده، ترامپ ۱۵۷ رای الکترال و کلینتون ۲۵۶ رای الکترال را در نظر سنجی‌ها به خود جلب کرده است. تکلیف ۱۲۵ رأی الکترال هنوز روشن نیست که به کدام سو خواهد رفت. این اعداد نشان می‌دهد که خانم کلیتون برای پیروزی تنها به جلب ۱۴ رای الکترال دیگر نیازمند است در حالی که ترامپ به بیش از ۱۱۳ رای الکترال دیگر احتیاج دارد. از این رو سی ان ان شانس پیروزی کلینتون را ۹۰ درصد و پایگاه ۵۳۸ که نظرسنجی‌ها را تجزیه و تحلیل می‌کند ۸۶ درصد برآورد می‌کند.

اگر خاطرتان باشد در پی رفراندمی که تابستان امسال در مورد خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا برگزار شد، میلیون‌ها نفر در بریتانیا (از جمله نخست وزیر وقت دیوید کامرون که در پی رفراندوم از مقام خود کنار رفت) و نیز در اروپا و آمریکا از پیروزی حامیان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، بهت زده شدند.

حق نشر عکس AFP
Image caption جو کاکس

چند روز مانده به رای‌گیری، خانم جوانی بنام جو کاکس، نماینده پارلمان، به ضرب گلوله و چاقو کشته شد. وی از طرفداران پر و پاقرص ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا بود. متهم به قتل، در دادگاه نام خود را "مرگ بر خائنین، آزادی برای بریتانیا" اعلام کرد.

با مرگ خانم کاکس صدای طرفداران ماندن در اتحادیه اروپا بالاتر گرفت. مطبوعات هم که تحت تاثیر این وضعیت قرار گرفته بودند بیشتر منعکس کننده نظرات جناح "ماندن" بودند. تا روز قبل از رای‌گیری اکثریت قاطع نظرسنجی‌ها دلالت بر "ماندن" می‌کرد. در واقع همین امر باعث شد که وقتی بریتانیا و اروپا با رأی "خروج" روبرو شدند حالت ناباوری ایجاد شود.

جان کوهن، رئیس بخش تحقیقات یک موسسه نظرسنجی به شبکه سی ان بی سی گفت که بعد از سوء قصد به خانم کاکس صدای طرفداران ماندن بشدت بالا گرفت و "در آنچنان فضائی مشکل کسی می‌توانست ابراز عقیده (مخالف) کند." در چنان محیطی، طبیعتا افرادی بودند (و نتیجه رفراندوم نشان می‌دهد که تعدادشان هم کم نبوده) که نظر خود را در نظرسنجی پنهان می‌کردند چون فضای حاکم، پذیرای فکر "خروج" نبود و حتی ممکن بود به نوعی حمایت از تفکر قاتل خانم کاکس محسوب شود.

به داستان انتخابات آمریکا باز گردیم. پیشی گرفتن هیلاری کلینتون از دونالد ترامپ بعد از افشای نوار صحبت‌های شنیع ترامپ در تاریخ ۷ اکتبر درمورد خانم‌ها شدت گرفت.

واقعیت این است که وقتی فردی از یک کاندیدا، به دلیل نزدیکی بنیاد‌های فکری خودش با نامزد مورد نظرش (که اصلا هم دلیل ندارد که این بنیاد‌ها چندان عمیق باشد) از او حمایت می‌کند، با افشای برخی از کج‌ رفتاری‌های کاندیدا، در هنگام نظرسنجی، فرد نمی‌خواهد با توجه به جو رسانه‌ای که بر جامعه غلبه پیدا کرده خود را حامی آن رفتار غلط نشان دهد و لذا از ابراز نظر واقعی خودداری می‌کند. اما این دلیل نمی‌شود که نظرش لزوما نسبت به کاندیدای مورد علاقه کم شده باشد، مگر اینکه مدارکی افشاء شود که نشان دهد نامزد مورد نظر، در مورد بنیادهای فکری‌اش در خفا چیزهای دیگری گفته است.

به عبارت دیگر، تغییرات در نظرسنجی‌ها بر اثر اینگونه حوادث، الزاما به معنای تغییر آراء نیست، بلکه به دلیل خودداری از ابراز آراء توسط حامیان یکسوی ماجرا و تهاجمی شدن ابراز نظرها از سوی طرف مقابل است. دو محقق آمریکائی، پرفسور اندرو گلمن از دانشگاه کلمبیا، و دیوید راسچایلد از شرکت مایکروسافت نتایج تحقیقات خود را در تایید این پدیده منتشر کرده‌اند.

همانطور که در جریان رفراندوم مربوط به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا در روز‌های منتهی به رای‌گیری، و در پی قتل غم‌انگیز خانم کاکس، طرفداران "ماندن" با همراهی رسانه‌ها فضا را به دست گرفته بودند و نظرسنجی‌ها تحت تاثیر این فضا قرار گرفته بود، با توجه به صحبت‌های غیر‌اخلاقی ترامپ در مورد خانم‌ها عده‌ای از ترس فضای غالب، عقیده واقعی خودشان را پنهان می‌کنند. ضمن اینکه رسانه‌های پرنفوذ آمریکایی، از نیویورک تایمز گرفته تا واشنگتن پست و سی ان ان مخالف ترامپ هستند و بطور روزمره علیه او مطلب منتشر می‌کنند، حتی اگر هم نبودند با این صحبت‌های ترامپ حمایت رسانه‌ای مستقیم از او تقریبا غیرممکن شده بود.

حق نشر عکس Reuters

می‌توان چنین نتیجه گرفت که در مواقعی که جو علیه یک فکر و یا یک فرد شدیدا منفی می‌شود، نتیجه نظرسنجی‌ها منعکس کننده نظر افرادی است که "حاضر به ابراز عقیده" مخالف جو حاکم هستند نه همه افرادی که در آن اردوگاه حضور دارند چون در میان آنها ممکن است کم نباشند کسانی که نظر واقعی خود را پنهان می کنند.

این افراد تنها وقتی نظر واقعی خود را ابراز می‌کنند که در اطاقک اخذ رأی تنها هستند و می‌دانند که کسی از محتوای نظرشان مطلع نخواهد شد. اینکه وزن این گروه در تعیین سرنوشت انتخابات آمریکا چقدر است، تنها بعد از رای‌گیری مشخص خواهد شد. ممکن است این وزن آنقدر نباشد که برای ترامپ سرنوشت‌ساز باشد و ممکن است مانند رفراندوم بریتانیا، آنقدر باشد که آمریکا و دنیا را شوکه کند.