ترامپ به روایت من

Image caption سیاوش اردلان

دیدم در شبکه‌های اجتماعی نوشته‌اند سیاوش اردلان موقع ترجمه زنده سخنرانی پیروزی دونالد ترامپ ذوق زده شده بود. یا اینکه گفته‌اند معلوم بود خوشحال است. یادم می‌آید وقتی در اوج خصومت ایران و اسرائیل سخنرانی بنیامین نتانیاهو در سازمان ملل را ترجمه زنده می‌کردم از همین دست حرف‌ها زده شد.

لازم است توضیح دهم. یکی از کاربردهای ترجمه باید انتقال حس گوینده به مخاطب باشد. لحن مترجم در اینجا خیلی به انتقال حس گوینده کمک می‌کند. همانطور که انتخاب کلمات برای انتقال مفهوم و مقصود گوینده باید سنجیده و دقیق باشد، لحن هم باید سنجیده و دقیق باشد. شاید هم گاهی اوقات دقیق بودن کلمات مترجم آنقدر مهم نباشد که لحن او اینجاست که وارد وادی دوبله می‌شویم.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.
سخرانی اعلام پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات

خیلی از مترجم‌های حرفه‌ای معتقدند کار آنها باید ترجمه دقیق و حتی تحت الفظی کلمات گوینده باشد و دوبله و انتقال لحن کار دیگری است و در باید در جای دیگری بکار آید. مثلا در فیلم‌ها. من چنین نظری ندارم ولو اینکه گاهی باعث شده ام مخاطب دچار سوتفاهم شود .

شاید وقتی گوینده یک دیپلمات یا سخنگوی رسمی است، نیازی هم به دوبله نباشد. اما وقتی شما قرار است صحبت‌های سیاستمداران یا چهره‌هایی را ترجمه همزمان کنید که بر لحن و اصطلاحات بومی زبان خودشان برای برقراری ارتباط با مخاطب تکیه می‌کنند، ترکیبی از ترجمه و دوبله بهترین راه برای دادن همین ابزار برقراری ارتباط به مخاطبانی است که حرفهای او را به زبانی دیگر گوش می‌دهند.

حق نشر عکس Getty Images

شیوه ترجمه/دوبله برای سیاستمدارانی مثل محمود احمدی نژاد یا دونالد ترامپ بهتر جواب می‌دهد. دیده‌ام که در شبکه‌های اجتماعی، هم در زمان پخش مستقیم مناظره‌های ریاست جمهوری آمریکا و هم در زمان سخنرانی پیروزی دونالد ترامپ، به شوخی نوشته‌اند ترامپ باید برای جلب نظر مساعد ایرانیان، سیاوش اردلان را مترجم رسمی خود قرار دهد. از این حرف خوشم آمد چون نشان می‌دهد همان حسی را که مخاطب آمریکایی از شنیدن صحبت‌های ترامپ می‌گیرد در مخاطب فارسی زبان نیز بوجود آورده‌ام. آنها هم مثل امریکایی‌ها یا خیلی از ترامپ خوششان آمده یا بدشان می‌آید. من حتی سعی کرده‌ام آنجا که دونالد ترامپ رشته افکارش گسسته می‌شود و وسط یک جمله، جمله‌ای دیگر را شروع می‌کند دقیقا همان کار را انجام دهم. این هم باعث شد بعضی‌ها بنویسند یا سیاوش اردلان مترجم بدی است یا ترامپ زیاد پریشان گویی می‌کند.

لازم است این را هم بگویم که من نه درس مترجمی خوانده‌ام و نه تابحال این شغلم بوده. ترجمه مهارتی است که از کودکی تمرین می‌کردم. گمان کنم از بس برای دل خودم و زیر لب صحبت‌های دیگران را همزمان ترجمه می‌کردم که قسمت مربوط به توانایی ترجمه همزمان در مغزم ورزیده‌تر شد. سالها پیش که در رادیو فردا مشغول به کار بودم سخنرانی‌های جرج بوش را هم زنده ترجمه می‌کردم. آنجا بود که به اهمیت دوبله در ترجمه صحبت‌های یک گوینده پی‌بردم.

شغل و حرفه اول من البته خبرنگاری است هر چند خوشبختانه یا بدبختانه گاهی وجه مترجم بودن من در ذهن بعضی مخاطبان از وجه خبرنگاری من پررنگ‌تر می‌شود. اما خود را با این ایده دلگرم می‌کنم که هم خبرنگاری و هم ترجمه دو شیوه اطلاع رسانی هستند و اطلاع رسانی به هر حال همان جوهر خبرنگاری است. اصلا شاید اگر ده گزارش درباره دونالد ترامپ تهیه می‌کردم، قادر نمی‌بودم ذهنیت و خلق و خوی او را مثل ترجمه / دوبله صحبت‌هایش به مخاطب نشان دهم. از این بابت راضی هستم و امیدوارم بتوانم در هر دو کار رضایت مخاطب را فراهم کنم.