همه‌پرسی برای بستن نیروگاه‌های هسته‌ای در سوئیس

نیروگاه اتمی گسگن در ایالت سولوتهورن سوئیس حق نشر عکس FABRICE COFFRINI
Image caption نیروگاه اتمی گسگن در ایالت سولوتهورن سوئیس

سوئیس روز یکشنبه پیشگامی شهروندان برای خروج این کشور از انرژی هسته‌ای را به همه‌پرسی می‌گذارد. حق بردن این لایحه به پارلمان توسط حزب سبزهای سوئیس پیشنهاد شد و با جمع آوری پنجاه هزار امضا در طول صد روز، به رأی‌گیری گذاشته می‌شود.

انرژی هسته‌ای که در این کشور از سال ۱۹۶۹ تا کنون مورد بهره‌برداری بوده‌است، پس از حادثه چرنوبیل نگرانی مردم را برانگیخت. این نگرانی در سال ۲۰۱۱ با تکرار حادثه در فوکوشیما و با پیام رئیس وقت کنفدراسیون سوئیس قوت گرفت.

اما دوریس لویتهارد که در آن زمان طی پیامی تلویزیونی مردم را به خروج از انرژی هسته‌ای فراخوانده بود، پس از مدتی تغییر عقیده داد و به مخالفان این طرح پیوست.

از نظر علمی طول عمر یک نیروگاه اتمی نامحدود است و میتوانند تا زمانیکه کارکرد آنها اطمینان بخش است مورد بهره‌برداری قرار گیرند.

اما پنج پایگاه اتمی سوئیس بیش از چهل سال قدمت دارند؛ در حالیکه تا کنون حدود صد و پنجاه نیروگاه اتمی در دنیا با میانگین عمر بیست و شش سال به کار خود پایان داده‌اند. بنابراین نیروگاههای سوئیس از کهنه‌ترین پایگاههای اتمی در دنیا محسوب می‌شوند که با نزدیکی زیادی به مناطق مسکونی انبوه بزرگی خطر را چند برابر می‌کنند. پی‌آمد بروز یک رخداد هسته‌ای در این شرایط فاجعه‌آمیز خواهد بود.

این در حالی است که سوئیس تنها کشور دنیاست که می‌تواند در صورت بروز یک سانحه صنعتی هسته‌ای و یا جنگ اتمی به هر شهروند خود تختی در یک پناهگاه استاندارد بدهد. سیستم هشدار ویژه این کشور که از جنگ جهانی دوم تا کنون بطور جدی مورد مراقبت قرار می‌گیرد هر سال در اولین چهارشنبه ماه فوریه آژیرها را از ساعت ۱۳:۳۰ تا ساعت ۱۵ برای آزمایش بصدا در‌میاورد.

در عین حال هر ده سال نیز بسته‌های قرص ید پتاسیم برای هر شهروند ارسال می‌شود. در هنگام بروز حادثه هسته‌ای و گذر ابر اتمی برای اجتناب از پیامدهای بسیار مهم بر سلامت انسان، بهترین راه، اشباع غده تیروئید با ید پایدار است تا از برداشت ید رادیواکتیو موجود در فضا جلوگیری شود.

دوریس لویتهارد و دیگر اعضای احزاب مخالف استدلال می‌کنند که این نیروگاهها همواره در طول عمر چهل ساله شان مورد بازبینی قرار گرفته‌اند و برای نوسازی آنها هزینه شده‌است. به اعتقاد این دسته خروج از

حق نشر عکس GENIA SAVILOV
Image caption نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل که به دلیل نشت رادیواکتیو تعطیل و به شعاع ۳۰ کیلومتر خالی از سکنه شد

انرژی هسته‌ای به معنی نادیده گرفتن مخارج انجام شده و بی اعتمادی نسبت به توانایی متخصصین در کنترل ایمنی نیروگاهاست.

این در حالی است که مخالفان احتمال رخداد تصادفات و بروز سانحه ناشی از خطا و بی‌دقتی را تکذیب نمی‌کنند. آنها به نتیجه مثبت تست استرس اروپایی تاکید دارند و معتقدند باید نیروگاه تا زمانیکه دچار نقص فنی نشده‌است به کار خود ادامه دهد. خانم دوریس لویتهارد اظهار داشت که سرمایه‌گذاری بر تعمیر پایگاههای هسته‌ای بهتر از متوقف کردن آنها است.

انرژی هسته‌ای در این کشور کمتر از چهل درصد از مصرف برق سوئیس را تامین می‌کند. حزب سبزها مصمم است که هر نیروگاهی را پس از چهل و پنج سال کار تعطیل کند و به این ترتیب در صورت برد این همه‌پرسی دو نیروگاه در سال جدید و دو نیروگاه دیگر تا حدود ده سال دیگر متوقف خواهند شد. در حال حاضر رآکتورهای دو نیروگاه بطور موقف بدلایل فنی متوقف شده‌اند و شورای فدرال ساخت نیروگاههای جدید هسته‌ای را ممنوع اعلام کرده است.

برای جایگزین کردن انرژي تولیدی در این نیروگاهها، سبزها به تولید انرژی تجدید پذیر و اعمال قوانینی برای مصرف کمتر برق در کشور امید دارند.

نمونه موفق این کشور در این زمینه کانتون ژنو است که از سال ۱۹۸۶ استفاده از انرژی هسته‌ای را متوقف کرده و از ژانویه سال جدید همه برق شهری را بطور کامل از انرژی تجدید پذیر فراهم خواهد کرد.

در این کانتون حتی از انرژی گرمایی زمین هم برای گرمایش منازل و ساختمان‌ها استفاده می‌شود.

در واقع اروپا امروزه به وفور برق تولید می‌کند. آلمان با مصرف بالای سوخت فسیلی برق تولیدی خود را به کشورهای همسایه میفروشد و همین امر صنعت هسته‌ای سوئیس را در سالهای اخیر با ضرر فراوانی مواجه کرده‌است. ضمن اینکه استفاده از انرژی هسته‌ای، با وجود فوایدی چون تولید کم گازکربنیک و حجم زیاد تولید برق، اما روشی بسیار گران است. گفته می‌شود که به همین دلیل شرکای پایگاهای هسته‌ای در مرز ورشکستگی قرار گرفته‌اند.

همچنین نبود سرمایه کافی برای این نیروگاهها به معنی تولید زباله‌های هرچه خطرناک‌تر هسته‌ای است. زباله‌های هسته‌ای حتی اگر به عبارتی تصفیه هم شوند همچنان تا مدت ۳۰۰ سال فعالیت رادیواکتیوی خواهند داشت. در همین رابطه آژانس حفاظت محیط زیست امریکا روش هایی از بازفرآوری سوخت هسته‌ای را مورد تائید قرار داده است تا پس از گذشت ده هزار سال دیگر هیچ تهدید زیست محیطی برای انسان و دیگر موجودات زنده نداشته باشند.

تاکنون نظرسنجی‌های انجام شده در سوئیس برای بردن این لایحه به پارلمان نشان میداد که احزاب راستی و چپ این کشور با حدود ۵۷درصد آرا متفق الرای بوده‌اند که به استفاده از انرژی هسته‌ای مهر پایان بزنند. اما در نظرسنجی دومی که در شانزدهم نوامبر انجام شده این درصد به کمتر از پنجاه کاهش یافته است.

به هر ترتیب این اکثریت آرا است که در کمتر از دو روز حق خود را به پارلمان خواهد برد.