نخست وزیر بریتانیا از موضع وزیر خارجه در انتقاد از عربستان 'فاصله گرفت'

حق نشر عکس Getty Images
Image caption سخنگوی ترزا می تلویحا گفته است که بوریس جانسون در مقام وزیر خارجه ملزم به تبعیت از خط مشی رسمی دولت در سیاست خارجی است

نخست وزیر بریتانیا از گفته‌های وزیر خارجه این کشور در انتقاد از عربستان سعودی فاصله گرفته است.

روز پنجشنبه، ١٨ آذر (٨ دسامبر)، روزنامه گاردین، فیلمی حاوی اظهارات بوریس جانسون، وزیر امور خارجه بریتانیا، در مورد شرایط منطقه خاورمیانه را منتشر کرد که در آن، آقای جانسون از "سوء استفاده از دین" برای اهداف سیاسی انتقاد و حکومت‌های عربستان سعودی و ایران به راه اندازی "جنگ مذهبی سیاسی" متهم کرده بود.

در واکنش به انتشار این فیلم، سخنگوی دفتر ترزا می، نخست وزیر، سخنان آقای جانسون را نظرات شخصی او دانسته و گفته است: "این اظهارات، شامل دیدگاه‌های شخص وزیر خارجه است و موضع دولت، از جمله در قبال عربستان سعودی و نقش آن کشور در منطقه را منعکس نمی‌کند."

سخنگوی خانم می همچنین مشخص کرد که وزیر خارجه باید از خط مشی دولت در مورد روابط با عربستان پیروی کند و گفت: "وزیر خارجه روز یکشنبه در عربستان سعودی خواهد بود و این فرصت را دارد تا نظر خود را در مورد روابط بریتانیا و عربستان ابراز دارد." به نظر می‌رسد که نخست وزیر انتظار دارد بوریس جانسون در ملاقات با مقامات سعودی به نحوی سخنان خود در مورد آنان را پس بگیرد.

فیلمی که در روز پنجشنبه منتشر شد حاوی سخنان بوریس جانسون در یک نشست بین‌المللی برای بررسی شرایط منطقه خاورمیانه و حوزه دریای مدیترانه بود که در اوایل ماه جاری برگزار شد. آقای جانسون ضمن ابراز این نظر که یک رهبر نیرومند و روشن‌بین در کشورهای منطقه خاورمیانه وجود ندارد، نسبت به سوء استفاده حکومت‌ها از دین برای پیشبرد اهداف خود انتقاد کرد و آن را عامل بروز درگیری فرقه‌ای و "فاجعه" دانست.

حق نشر عکس Reuters
Image caption می و ملک سلمان پادشاه سعودی - نخست وزیر بریتانیا از عربستان به عنوان متحد بریتانیا طی یکصد سال گذشته نام برد

وزیر خارجه بریتانیا به خصوص حکومت‌های عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران را هدف انتقاد قرار داد و گفت: "شما می‌بینید که سعودی‌ها و ایران، عروسک‌های خیمه شب بازی خودشان را وارد بازی می‌کنند و جنگ نیابتی به راه می‌اندازند و مشاهده چنین وضعیتی، دردناک است." اشاره آقای جانسون به جنگ بین حوثی‌های زیدی مذهب تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران و دولت یمن است که از حمایت و کمک ائتلاف به رهبری عربستان سعودی برخوردار است.

یمن یکی از فقیرترین کشورهای عرب است و جنگ داخلی فشار اقتصادی توانفرسایی را بر مردم آن کشور تحمیل کرده است. به گفته برخی منابع، از آغاز عملیات ائتلاف به رهبری عربستان در ماه مارس سال گذشته تا کنون، بیش از شش هزار و هشتصد غیرنظامی عمدتا در اثر حملات هوایی عربستان کشته شده‌اند. همچنین، گفته می‌شود که در نتیجه این جنگ، بخش بزرگی از جمعیت یمن نیازمند خدمات نهادهای امدادرسانی هستند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption منطقه تحت تسلط حوثی‌ها و باقیمانده بمبی که به گفته افراد محلی هواپیماهای سعودی پرتاب کردند- خسارات و تلفات غیرنظامی درگیری عربستان در یمن باعث انتقاداتی در بریتانیا شده است

سخنگوی ترزا می در مورد جنگ یمن هم گفت که دولت بریتانیا اقدامات عربستان سعودی در حمایت از دولت مشروع، قانونی و منتخب یمن در برابر شورشیان حوثی را ارج می‌گذارد.

قبل از اظهارات سخنگوی دفتر نخست وزیر، برخی از نزدیکان آقای جانسون گفته بودند از اظهارات وزیر خارجه "برداشت نادرست" شده است. سخنگوی وزارت خارجه بریتانیا نیز گفته بود که "همانطور که وزیر خارجه در اظهارات خود در روز یکشنبه گذشته تصریح کرد، ما متحد عربستان سعودی هستیم و بریتانیا از تلاش دولت آن کشور برای حفظ امنیت مرزها و حفاظت از شهروندان خود حمایت می‌کند و هر نوع اظهار نظری برخلاف این واقعیت، نادرست است."

سخنان بوریس جانسون یک روز پس از شرکت ترزا می در نشست رهبران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در منامه، پایتخت بحرین منتشر شد. خانم می در سخنانی در آن نشست خواستار همکاری این کشورها و بریتانیا برای "مقابله با سیاست تهاجمی ایران" و حفظ امنیت و پیشبرد رفاه در منطقه شد. وی به خصوص از یک قرن روابط نزدیک بریتانیا و عربستان سعودی به عنوان دو کشور متحد سخن گفت و از "رهبری دوراندیش" خاندان سلطنتی آن کشور ستایش به عمل آورد.

بوریس جانسون، شهردار سابق لندن و از رهبران جنبش هوادار خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، پس از همه‌پرسی برگزیت به سمت وزیر خارجه در دولت ترزا می منصوب شد اما در مواردی به نادیده گرفتن اصول دیپلماتیک و رازداری در اظهارات خود متهم شده است