در حلب 'آتش‌بس برقرار شد'؛ ایران جلوگیری از آتش‌بس در روز گذشته را تکذیب کرد

حق نشر عکس EPA
Image caption جنگ حلب همراه با تلفات سنگین غیرنظامی، خسارات گسترده‌ای را به خصوص به بخش شرقی شهر وارد کرده است

به گزارش منابع خبری، در جنگ حلب آتش‌بس برقرار شده است. همزمان، وزارت‌خارجه ایران این گزارش‌ را تکذیب کرده که جمهوری اسلامی عامل شکست آتش‌بس حلب در روز گذشته بوده است.

صبح پنجشنبه، ٢٥ آذر (١٥ دسامبر)، گزارش شد که سرانجام در شرق حلب آتش‌بس برقرار شده و روند انتقال زخمی‌ها از این منطقه به جریان افتاده است. با آغاز آتش‌بس، مقدمات تخلیه حدود دوازده هزار نفر شامل شبه‌نظامیان مخالف حکومت سوریه و اعضای خانواده‌های آنان نیز فراهم می‌شود. توافق آتش‌بس همچنین شامل تخلیه زخمی‌ها و نیروهای طرفدار حکومت سوریه، از جمله جمعی از نظامیان ایرانی است که در دو روستای فوعه و کفریا، واقع در شمال غرب سوریه در محاصره نیروهای مخالف دولت قرار داشته‌اند.

قرار بود آتش‌بس در حلب بامداد روز گذشته برقرار شود اما در ساعات پیش از ظهر، آتشباری سنگین نیروهای دولتی به سوی منطقه تحت تسلط شورشیان و تبادل آتش بین دو طرف آغاز شد. در مورد دلیل عدم اجرای توافق آتش‌بس در روز گذشته گفته شد که ایران خواسته است که همزمان با تخلیه شرق حلب، زخمی‌ها و افراد محاصره شده در فوعه و کفریا نیز همزمان تخلیه شوند.

طی روز و شب گذشته، درگیری در شرق حلب ادامه داشت اما در ساعات بامداد روز پنجشنبه، رویترز به نقل از یک رسانه وابسته به گروه حزب‌الله لبنان گزارش کرد که تماس‌هایی که طی شب گذشته بین طرف‌های مختلف درگیری یرقرار شده به حصول توافق آتش بس انجامیده و "ظرف چند ساعت دیگر" آتش‌بس در این شهر برقرار خواهد شد. در پی انتشار این خبر، خبرگزاری فرانسه هم "به نقل از یک منبع دولتی سوریه" برقراری آتش‌بس در روز پنجشنبه را گزارش کرد.

شامگاه سه‌شنبه، دولت‌های روسیه و ترکیه بر سر برقراری آتش‌بس در حلب و پایان درگیری در این شهر به توافق رسیدند. روسیه یکی از طرف‌های درگیر در جنگ سوریه است و ترکیه از برخی گروه‌های مخالف دولت سوریه حمایت می‌کند و مسئولین تصمیم‌گیری این گروه‌ها در ترکیه اقامت دارند. قرار بود این آتش‌بس از بامداد روز چهارشنبه آغاز شود اما ساعاتی بعد، گزارش شد که نیروهای دولتی سوریه از ورود آمبولانس‌ها به شهر برای انتقال زخمی‌‌ها جلوگیری می‌کنند و به اتوبوس‌هایی که قرار بود شبه‌نظامیان و خانواده‌هایشان را از حلب خارج کند دستور داده شده به مراکز خود بازگردند.

حق نشر عکس AFP
Image caption روز گذشته شرق حلب همچنان شاهد آتشباری سنگین بود

در پی انتشار این گزارش، اخباری از آتشباری سنگین منطقه شرق حلب توسط نیروهای دولتی و درگیری بین دو طرف مخابره شد. دولت ترکیه و برخی منابع خبری گفتند که دلیل برهم خوردن توافق آتش‌بس، مداخله مقامات ایرانی و شبه‌نظامیان وابسته به آنان بوده که تاکید داشتند که همزمان با خروج شبه‌نظامیان مخالف از شرق حلب باید تخلیه زخمی‌ها از دو روستای شیعه نشین تحت محاصره مخالفان حکومت سوریه هم آغاز شود. وزارت خارجه ترکیه رسما ایران و روسیه را مسئول برهم خوردن آتش‌بس و ادامه خونریزی معرفی کرد و گفت که هدف آنها، از میان بردن شبه‌نظامیان مخالفت و ساکنان مناطق تحت تسلط آنهاست.

روز پنجشنبه، بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران نقش جمهوری اسلامی در جلوگیری از برقراری آتش‌بس در روز گذشته را تکذیب کرد و گفت چنین موضوعی صحت ندارد و "فضاسازی تبلیغاتی علیه ایران ارزیابی می‌شود." آقای قاسمی افزوده است که ایران همواره خواستار صلح در سوریه بوده است.

طی روز گذشته تلاش برای آتش‌بس در حلب ادامه داشت و درحالیکه در ساعات پایانی روز، خبرهایی از توافق برای آتش‌بس انتشار یافته بود، شب گذشته، گروه حزب‌الله لبنان گفت که برقراری آتش‌بس با "موانع عمده‌ای" مواجه است.

در مورد آغاز درگیری در روز گذشته هم گزارش‌های متفاوتی منتشر شده است. مخالفان حکومت سوریه و دولت ترکیه مشخصا نیروهای دولتی سوریه و متحدان آنان شامل ایران، حزب الله لبنان و روسیه را مسئول قلمداد کرده‌اند در حالیکه مقامات سوری گفته‌اند که شورشیان با تیراندازی به سوی مواضع نیروهای دولتی در غرب حلب، آتش‌بس را نقض کردند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption پناهجویان سوری با تجمع در برابر کنسولگری ایران در استانبول به مداخله جمهوری اسلامی در جنگ سوریه اعتراض کردند

برخی منابع هم گفته‌اند که وجود رویکردهای مختلف هم در میان نیروهای دولتی و هم در میان شبه‌نظامیان حاضر در شرق حلب عامل شکست توافق آتش‌بس بوده است. با اتکای هرچه بیشتر حکومت سوریه به نیروهای خارجی، این احتمال مطرح شده که دولت این کشور تنها تصمیم‌گیرنده در مورد اداره جنگ نیست در حالیکه شبه‌نظامیان مخالف حکومت سوریه در شرق حلب نیز به یک گروه واحد تعلق ندارند بلکه شماری از آنان از گروه‌های "میانه رو" و تعدادی دیگر از گروه اسلامگرای جبهه نصرت هستند. از قول بعضی منابع دولتی سوریه نقل شده که درگیری روز و شب گذشته عمدتا بین شبه‌نظامیان جبهه نصرت و نیروهای دولتی روی داده است.

با از سرگیری آتشباری به سوی شرق حلب، مقامات سازمان ملل و برخی نهادهای بین‌المللی از احتمال وقوع "جنایات جنگی" توسط دولت سوریه و متحدان آن علیه غیرنظامیان در این شهر خبر دادند و گفته شده که جمع آوری اطلاعات و مدارک برای پیگیری این موضوع در جریان است. پیشتر نیز گزارش‌هایی منتشر شده بود حاکی از اینکه نیروهای دولتی پس از تصرف بخش‌هایی از حلب که پیشتر در اختیار مخالفان بود، ظاهرا به تلافی تلفات خود در جنگ سوریه، به "کشتار" غیرنظامیان دست زده‌اند. در بعضی از این گزارش‌ها آمده است که "متحدان خارجی" حکومت سوریه مسئول ارتکاب این جرایم بوده‌اند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption تظاهرات همبستگی با مردم حلب در سارایوو، پایتخت بوسنی

بخش شرقی حلب از حدود چهار سال پیش در اختیار نیروهای مخالف بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه قرار داشته و در این مدت، حملات سنگین ارتش سوریه، به خصوص بمباران هوایی، به محله‌های این بخش ادامه داشته و ویرانی گسترده و تلفات سنگینی را برجای گذاشته است. همچنین، به گفته مقامات سوری، حملات مخالفان به بخش غربی شهر، که در اختیار دولت بود، باعث خسارت و تلفات در این بخش شده است.

در هفته‌های اخیر، دولت سوریه با برخورداری از کمک نظامی روسیه، ایران و حزب‌الله لبنان، به سرعت در شرق حلب پیشروی کرد و تنها بخش کوچکی از این شهر در اختیار مخالفان باقی مانده که با برقراری آتش‌بس، در اختیار دولت نیروهای دولتی قرار خواهد گرفت. تصرف مجدد حلب موفقیت بزرگی برای دولت سوریه در جنگ داخلی آن کشور محسوب می‌شود که تا کنون چند صد هزار کشته و میلیون‌ها آواره برجای گذاشته و قسمت‌هایی از این کشور را به ویرانه تبدیل کرده است.

حق نشر عکس SANA
Image caption روحانی تصرف مجدد حلب را به بشار اسد تبریک گفته است

در ایران، حسن روحانی، رئیس جمهوری، شامگاه چهارشنبه در تماس تلفنی با بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، تصرف حلب را به او تبریک گفت و افزود که "جمهوری اسلامی ایران به عنوان وظیفه‌ای انسانی و اسلامی همواره در کنار مردم دوست و برادر سوریه خواهد بود." وی ابراز امیدواری کرد که تصرف مجدد حلب سرآغاز "پیروزی مردم و دولت سوریه بر تروریسم و ارعاب در این کشور باشد." مقامات دولت‌های سوریه، ایران و روسیه تمامی مخالفان حکومت بشار اسد را "تروریست" می‌نامند.

جمهوری اسلامی ایران همواره بر ادامه حکومت بشار اسد تاکید داشته و هیچ راه حل سیاسی برای خاتمه دادن به جنگ داخلی سوریه را بدون ادامه زمامداری او قابل قبول ندانسته است. ایران همچنین با اعزام نیرو به سوریه مستقیما در جنگ داخلی این کشور مشارکت داشته و تلفاتی هم داده است هر چند موضع رسمی جمهوری اسلامی این بوده که ماموریت نظامیان اعزامی به سوریه صرفا انجام خدمات مستشاری بوده است.

پس از لغو توافق آتش‌بس در حلب در روز گذشته، گروه‌هایی از پناهجویان سوری با تجمع در برابر کنسولگری ایران در استانبول، دخالت ایران در جنگ سوریه را محکوم و مقامات این کشور را به مشارکت ارتکاب جرایم جنگی متهم کردند. در برخی کشورهای دیگر نیز تظاهراتی به نشانه همبستگی با مردم حلب و اعتراض به نحوه برخورد با آنان برگزار شده است.

موضوعات مرتبط