شش نکته درباره فرمان ترامپ

. حق نشر عکس JOE RAEDLE/GETTY IMAGES

فرمان دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، برای توقف پذیرش پناهجویان و منع موقت ورود شهروندان هفت کشور عمدتا مسلمان به آمریکا جمعه صادر شد.

بخش مهم و جنجالی این فرمان می‌گوید: ورود افرادی که کشورشان در فهرست کشورهایی است که در یک قانون دیگر به آن‌ها اشاره شده، برای ۹۰ روز به ایالات متحده ممنوع است. (مگر کسانی که دارای بعضی از انواع ویزاهای دیپلماتیک هستند).

این کشورها کدامند؟

در متن فرمان رئیس‌جمهوری ترامپ از هیچ کشوری نام برده نشده، بلکه به قانونی اشاره شده که در دسامبر سال ۲۰۱۵، باراک اوباما آن را امضا کرده بود. در آن قانون از هفت کشور با عنوان "کشورهای باعث نگرانی" نام برده شده.

چه کسانی تحت تاثیر این قانون حالا نمی‌توانند به ایالات متحده بروند؟

شاید یکی از اشکالات مهم این فرمان، اجرای سریع آن و نبود دستورالعمل‌های واضح و به موقع برای سازمان‌های ذینفع باشد. همین بسیاری را در ساعت‌ها و روزهای اول گیج کرد. اما حالا با اطمینان نسبی می توان گفت که وضعیت اجرایی این قانون به این شکل است:

  • شهروندان غیردیپلماتیک هفت کشور (ایران، عراق، سوریه، یمن، سودان، سومالی و لیبی) که تابعیت دیگری ندارند، نباید با هیچ نوع ویزایی به آمریکا سفر کنند.
  • شهروندان غیر دیپلماتیک دو تابعیتی که از یکی از این کشورها باشند، به استثتای بریتانیا، کانادا و استرالیا، با هیچ نوع ویزایی نباید به آمریکا سفر کنند.
  • آمریکایی‌هایی که تابعیت یکی از این کشورها را دارند، می‌توانند بدون مشکل به آمریکا سفر کنند.
  • دارندگان گرین‌کارتی که شهروند یکی از این ۷ کشور باشند، فارغ از اینکه تابعیت مضاعف داشته باشند یا نه می‌توانند وارد آمریکا شوند. اما اگر مبدا سفرشان یکی از این هفت کشور باشد، ممکن است مورد بازرسی‌های بیشتر قرار گیرند.
  • به حکم دادگاه‌، افرادی مشمول این قانون که با ویزای معتبر به هر شکلی وارد آمریکا شده‌اند، فعلا دیپورت نمی‌شوند، اما ممکن است بازداشت شوند و در بازداشت باقی بمانند.
حق نشر عکس MARK WILSON/GETTY IMAGES

این فرمان برای چه مدت است؟

شهروندان این هفت کشور برای سه ماه، و پناهجویان سوری برای چهار ماه از ورود به آمریکا منع شده‌اند. اما این فرمان دست رئیس‌جمهوری را برای تمدید باز گذاشته. با این حال، در بیانیه‌ای که آقای ترامپ صادر کرده، گفته شده بعد از این مدت و بررسی دقیقتر شرایط امنیتی، صدور ویزاها از سر گرفته خواهد شد.

چرا عربستان و پاکستان در این فهرست نیستند؟

سوال‌های زیادی مطرح شده که چرا کشورهایی مثل عربستان سعودی و پاکستان در این فهرست نیستند. دلیل اصلی به نظر این است که دولت اوباما به هر دلیلی عربستان و پاکستان را در فهرست "کشورهای باعث نگرانی" قرار نداده بود. شاید کسانی در دولت آقای ترامپ بدشان نمی‌آمد که این دو کشور و شاید چند کشور دیگر را هم اضافه کنند، اما در آن صورت این خطر حقوقی متوجه دولت آقای ترامپ می‌شد که متهم شود به صورتی سازمان یافته کشورهای مسلمان را هدف قرار داده. در حالی که در فرمان فعلی آقای ترامپ، حتی نامی از هیچ کشوری برده نشده. البته هستند کسانی که روابط سیاسی، نظامی و تجاری آمریکا را هم در این تصمیم بی‌اثر نمی‌دانند.

آیا این فرمان ناقض قانون اساسی آمریکاست؟

این بحث داغی بین کارشناسان قانون اساسی آمریکاست. تبعیض فدرال بر اساس نژاد، ملیت و مذهب خلاف قانون اساسی آمریکا است. اما حقوق تضمین شده در قانون اساسی آمریکا، تنها زمانی به فردی تعلق می‌گیرد که در داخل خاک آمریکا باشد. بنابر این تا زمانی که کسی بیرون از این کشور است، حقوقی هم ندارد.

اما اگر فردی در داخل آمریکا شکایت کند که مثلا نامزدش بخاطر مسلمان بودن نتوانسته وارد آمریکا شود و حقوق قانون اساسی او نقض شده چه؟

فارغ از اینکه قصد اصلی دولت آقای ترامپ چه بوده، اثبات اینکه هدف فرمان او ممانعت از ورود مسلمانان بوده دشوار است. چون شهروندان حدود چهل کشور عمدتا مسلمان دیگر همچنان می‌توانند به آمریکا بروند. به علاوه مسلمانان کشورهای غیر اسلامی هم مشکلی برای سفر به آمریکا ندارند. از همین رو بسیاری معتقدند اقدام حقوقی علیه فرمان آقای ترامپ، شانس چندانی ندارد.