مرگ کیم جونگ نام؛ رمزگشایی یک معما

  • 2 مارس 2017 - 12 اسفند 1395
This photo taken on 11 February 2007 shows a man believed Kim Jong-nam, in Beijing's international airport, China. حق نشر عکس AFP

ماجرا تمام نشانه‌های یک رمان از ژان لوکَر را دارد: قتل برادر رهبر کره شمالی با استفاده از یکی از مرگبارترین سلاح‌های شیمیایی ساخته شده به دست بشر. اما به دست چه کسی و چرا؟ پرسش‌های بسیاری بی‌پاسخ مانده‌اند.

در این مطلب نگاهی می‌کنیم به نحوه فاش شدن این قتل، جزییات بیرون آمده از ماجرا، و اتهامات و هیاهوی دیپلماتیک ناشی از آن.


۱۳ فوریه: حمله در فرودگاه

کیم جونگ نام در یک سالن پروازهای خروجی ارزان قیمت در فرودگاه بین‌المللی کوالالامپور منتظر بود که حمله اتفاق افتاد. تصاویر دوربین مداربسته‌ای که بعدتر به بیرون درز پیدا کرد یک مرد ۴۵ ساله را در حال پرسه زدن در این ترمینال نشان می‌دهد که یک کوله پشتی به دوش انداخته و منتظر پرواز بازگشت‌ به ماکائو، منطقه تحت اختیار چین، در ساعت ۱۰ صبح است.

ناگهان زنی با لباس آستین‌بلند سفیدی از پشت سر به او نزدیک می‌شود. دست‌های زن صورت مرد را می‌گیرد و بعد زن می‌رود. مشخص نیست زن برای لمس صورت مرد از تکه‌ای پارچه استفاده می‌کند یا فقط از دست‌هایش.

حمله در چند ثانیه تمام می‌شود.

حق نشر عکس Fuji TV
Image caption به نظر می‌رسد تصاویر دوربین مدار بسته نشان می‌دهند زنی به آقای کیم در فرودگاه نزدیک می‌شود

گفته می‌شود مرد به کارکنان فرودگاه گفته که "کسی او را از پشت گرفته و مایعی به صورتش پاشیده است."

او در فرودگاه درخواست کمک پزشکی می‌کند، اما بعدتر در راه رسیدن به بیمارستان جان می‌دهد.

روز بعد تایید شد که این مرد کیم جونگ نام، برادر ناتنی کیم جونگ اون رهبر کره شمالی بوده است.


۱۴ فوریه: رسانه‌ها سر می‌رسند

گزارش‌های مربوط به این حمله اول در رسانه‌های کره جنوبی منتشر شد و این مرد را کیم جونگ نام معرفی کردند . دو روز طول کشید تا مالزی هویت او را تایید کرد.

چیزی که ماجرا را پیچیده‌تر می‌کند این است که او با پاسپورتی با نام کیم چول سفر می‌کرد. این اولین باری نبود که آقای کیم با هویت جعلی سفر کرده بود. در سال ۲۰۰۱ او در حالی که سعی داشت با پاسپورتی تقلبی به ژاپن سفر کند دست‌گیر شد. او به مقامات رسمی گفت بود که قصد داشته از دیزنی‌لند توکیو دیدن کند.

بسیاری معتقدند که این واقعه منجر به تصمیم پدرش برای رد کردن او برای رهبری شد و او را مجبور به زندگی در تبعید کرد. در مدت دوری او از خانواده‌اش، آقای کیم به یکی از عالی‌رتبه‌ترین منتقدان رژیم تبدیل شد.

نظریه‌های فراوانی وجود دارند که کره شمالی ممکن است در قتل او -که بعضی همین حالا هم آن را ترور می‌دانند- دست داشته باشد، ولو سندی برای اثبات آن نباشد.

کره جنوبی یکی از اولین کشورهایی بود که انگشت اتهام را به سوی همسایه شمالی‌اش دراز کرد.


۱۵ فوریه: بازداشت اولیه

مقامات مالزی کالبدشکافی را آغاز می‌کنند و درخواست‌های کره شمالی را برای پس فرستادن جنازه برای تحقیقات نادیده می‌گیرند.

در همین احوال، اولین شخصی که مظنون به دست داشتن در حمله است دستگیر می‌شود: یک زن ویتنامی ۲۸ ساله به نام دوآن تی هوآنگ. پلیس می‌گوید که از روی تصاویر دوربین مداربسته‌ای که در فرودگاه گرفته شده است او را شناسایی کرده‌اند که لباس سفیدی با حروف LOL منقش بر آن، به تن داشته است.

حق نشر عکس REX/Shutterstock
Image caption اين تصویر دوربين مداربسته در رسانه‌های کره جنوبی و مالزی پخش شده است

۱۶ فوریه: تایید هویت مقتول و دستگیری‌های بیشتر

چهار روز پس از حمله در فرودگاه، معاون نخست وزیر مالزی رسما تایید می‌کند که مرد درگذشته کیم جونگ نام است.

همزمان یک زن بیست و پنج ساله اندونزیایی به نام سیتی آسیه به عنوان مظنون دوم دستگیر می‌شود. پلیس دوست پسر مالزیایی او، محمد فرید جلال الدین، را هم بازجویی مختصری می‌کند.


۱۷ فوریه: 'ماجرا شوخی بود'

وقتی سیتی آسیه به پلیس گفت که فکر می‌کرده در یک برنامه شوخی عجیب و غریب تلویزیونی با آقای کیم شرکت کرده است ماجرا جنبه عجیبی پیدا می‌کند.

تیتو کارناویان، عالی‌رتبه‌ترین مقام پلیس اندونزی، گفته است که خانم آسیه و خانم دوآن تی هوانگ این شوخی را با افراد دیگری هم انجام داده‌اند و آن‌ها را متقاعد کرده‌اند که قبل از پاشیدن آب روی آن‌ها چشمانشان را ببندند.

حق نشر عکس EPA
Image caption سیتی آسيه دومين مظنونی است که اسم او اعلام شد

آقای کارناویان به خبرنگاران گفته است که "این خانم اطلاع نداشت که این تلاش برای ترور توسط عوامل ادعایی خارجی است."

‍‍پس از این‌که سفیر کره شمالی در مالزی گفت که پیونگ یانگ نتایج کالبدشکافی را رد می‌کند، تنش‌ها میان مالزی و کره شمالی نیز بالا می‌گیرد. سفیر کره شمالی گفته است که به این تحقیقات اعتماد ندارد.

مالزی نیز از تسلیم کردن جنازه تا زمان دریافت نمونه‌های دی.‌ان.‌ای. از نزدیک‌ترین خویشاوند آقای کیم امتناع کرده است.


۱۸ و ۱۹ فوریه: پای شهروندان کره شمالی‌ نیز به میان کشیده می‌شود

پلیس مالزی اولین شهروند کره شمالی را بر سر ماجرای مرگ آقای کیم دستگیر می‌کند، مردی ۴۶ ساله به اسم ری جونگ چول.

یک روز بعد، پلیس مالزی دامنه تحقیقاتش را گسترش می‌دهد و پای چهار مظنون دیگر نیز به میان می‌آید که همه مردانی اهل کره شمالی هستند.

نام این افراد عبارت است از: ری جی هیون، ۳۳ ساله؛ هانگ سانگ هاک، ۳۴ ساله؛ او جونگ جیل، ۵۵ ساله و ری جی نام، ۵۷ ساله.

حق نشر عکس AFP
Image caption دو نفر از مظنونان تحت تعقیب پلیس هستند: هانگ سانگ هاک، ۳۴ ساله و ری جی هيون ۳۳ ساله

معاون رییس پلیس می‌گوید که این مردان روز ۱۳ فوریه، یعنی همان روز قتل آقای کیم، مالزی را ترک کرده‌اند. آنها طی دو هفته پیش از وقوع حادثه به طرق مختلفی وارد کشور شده بودند.

بعدتر از پلیس بین‌الملل (اینترپل) درخواست شد که علیه این مظنونان اعلام هشدار و آماده‌باش کند.

در همین حال، کره جنوبی به صراحت گفته که معتقد است همسایه شمالی‌اش پشت قتل کیم جونگ نام است.


۲۰ فوریه: اختلاف دیپلماتیک

بیم آن می‌رود که تنش‌ها میان کره شمالی و مالزی تبدیل به یک درگیری جدی دیپلماتیک شود، چرا که مالزی سفیرش را از پیونگ یانگ پایتخت کره شمالی فراخوانده و سفیر کره شمالی را "برای ادای توضیحات" احضار کرده است.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.
تصاویر ويدیویی دوربین مداربسته لحظه حمله به کيم جونگ نام را نشان می‌دهند

تلویزیون فوجی تصاویری برفکی از فیلم دوربین مداربسته از ماجرای حمله را برای اولین بار پخش می‌کند. زنی با لباس سفیدی که حروف LOL روی آن نقش بسته در این تصاویر دیده می‌شود که خود را به سوی کیم جونگ نام می‌اندازد.


۲۱ فوریه: شناساییاز سوی خانواده

مقامات مالزیایی می‌گویند که نمی‌توانند رسما جنازه را شناسایی کنند چون هیچ یک از اعضای خانواده قدم پیش نگذاشته‌اند. در سردخانه کوالالامپور تدابیر امنیتی در سطح بالاست و حدسیاتی در جریان است که پسر آقای کیم، کیم هان سول، ممکن است به مالزی سفر کند.

مالزی و کره شمالی همچنان سخنان درشتی رد و بدل می‌کنند و وضعیت تنش‌آلودتر می‌شود.


۲۲ فوریه - مقامات سفارت آماج حمله

با گسترش یافتن تحقیقات، از یکی از مقامات ارشد سفارت کره شمالی به عنوان یکی از دو مرد تحت تعقیب در ارتباط با قتل نام برده می‌شود.

حق نشر عکس AFP
Image caption عکس‌های پاسپورت آقای کيم اوک ایل (چپ) و هيون کوانگ سانگ

این افراد عبارت اند از هیون کوانگ سانگ ۴۴ ساله و دبیر دوم سفارت کره شمالی در کوالا لامپور و کیم اوک ایل ۳۷ ساله که برای خط هواپیمایی کره شمالی ایر کوریو کار می‌کند.

پلیس مالزی همچنین تأیید می‌کند که بعد از این‌که دو زن ماده‌ای سمی را به صورت آقای کیم مالیده‌اند، او از دنیا رفته است.


۲۳ فوریه: بازی مقصریابی ادامه دارد

ظاهراً‌ کره شمالی مرگ کیم جونگ نام را تقصیر مالزی می‌داند بدون این‌که اسمی از مقتول ببرد.

خبرگزاری رسمی کره شمالی فقط گفته است که "یک شهروند جمهوری دموکراتیک خلق کره" که با پاسپورت دیپلماتیک سفر می‌کرده به خاطر "حمله قلبی" از دنیا رفته است.

این خبرگزاری گفته است که گزارش‌های مربوط به مسمومیت نادرست‌اند و به مالزی حمله کرده است به خاطر اینکه بدون اجازه کره شمالی کالبدشکافی انجام داده است.

این اولین باری است که رسانه‌ دولتی کره شمالی به قتل آقای کیم اشاره کرده‌اند.


۲۴ فوریه: سم اعصاب

مالزی تأیید کرده است که سم اعصاب کشنده‌ای که باعث مرگ آقای کیم جونگ نام شده یکی از مرگبارترین سلاح‌های شیمیایی است که انسان تولید کرده است.

فقط یک قطره از سم اعصاب وی اکس که سازمان ملل آن را به عنوان سلاح کشتار جمعی طبقه‌بندی کرده است می‌تواند ظرف چند دقیقه هر کسی را بکشد.

یکی از زنانی که به آقای کیم حمله کرده است نیز نشانه‌های مشابه استفراغ داشته است که مقامات مالزیایی می‌گویند احتمالا به خاطر قرار گرفتن در معرض این ماده سمی بوده است.

حق نشر عکس Science Photo Library RF / LAGUNA DESIGN

بروس بنت متخصص سلاح می‌گوید که مقدار کمی از ماده سمی وی‌ اکس احتمالا به دست حمله‌کنندگان روی دستمال مالیده شده تا صورت او را لمس کند و اسپری جداگانه‌ای هم برای گمراه کردن استفاده شده است.

خالد ابوبکر رییس پلیس مالزی قبلا گفته بود این ‌که زنی که به آقای کیم نزدیک شده بلافاصله رفته و دست‌هایش را شسته است نشان می‌دهد که خودش "کاملا آگاه بوده" که با ماده‌ای سمی سر و کار دارد.

این ماده بلافاصله شروع به اثر گذاشتن روی سیستم عصبی او کرده و باعث شده که ابتدا دچار لرزش شود و چند دقیقه بعد جانش را از دست بدهد.

سم اعصاب وی‌ اکس به شکل تجاری در دسترس نیست و به همین دلیل است که متخصصان می‌گویند به نحوی پای یک حکومت در میان است. چند سازمان کره شمالی قادرند چنین حمله‌ای را انجام دهند که فرماندهی اختصاصی گارد کره شمالی از جمله آنهاست.