اسد: تجاوز آمریکا اراده ما را برای درهم کوبیدن تروریست‌ها بیشتر کرده است

اسد حق نشر عکس Reuters
Image caption اسد حمله آمریکا را نابخردانه توصیف کرده است

حمله موشکی آمریکا به پایگاه هوایی شعیرات در سوریه با واکنش متفاوت کشورهای مختلف مواجه شده است. مقامات آمریکایی با متهم کردن دولت سوریه به حمله شیمیایی روز سه‌شنبه در شهر خان شیخون، استان ادلب، این حمله را واکنشی "متناسب" برای مجازات حکومت بشار اسد توصیف کرده‌اند.

در واکنش به این حمله، دفتر بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، "اقدام آمریکا در تجاوز به فرودگاه الشعیرات واقع در حومه حمص رفتاری نابخردانه و غیرمسئولانه" توصیف و اعلام کرده است که "تجاوز آمریکا اراده ما را برای درهم کوبیدن تروریست‌ها و بالا بردن روند حمله به آنها در هر جایی که باشند، بیشتر کرده است."

پیشتر، کشورهای مختلف نسبت به این حمله واکنش نشان داده بودند. صبح جمعه، ۱۸ فروردین (۷ آوریل)، بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این حمله را باعث پیچیدگی اوضاع سوریه توصیف کرد و گفت: "ما ضمن محکومیت شدید هرگونه اقدام نظامی یک‌جانبه و حملات موشکی به پایگاه هوایی شعیرات در سوریه توسط ناوهای آمریکایی معتقدیم که اینگونه اقدامات به بهانه حمله شیمیایی مشکوک در خان شیخون در ادلب که زمان‌بندی، عاملین و منتفعینِ از آن کاملا در پرده‌ای از ابهام قرار دارد به تقویت تروریست‌های رو به زوال و پیچیدگی اوضاع در سوریه و منطقه خواهد افزود."

درباره حمله موشکی آمریکا:

آقای قاسمی گفت که ایران قربانی سلاح شیمیایی بوده و "هرگونه استفاده از سلاح شیمیایی را فارغ از عاملین و قربانیان آن محکوم می‌نماید و همزمان استفاده از این بهانه برای اقدامات یک جانبه را خطرناک، مخرّب و نقض اصول آمره حقوق بین الملل می‌داند."

در همین زمینه، آقای قاسمی گزارش‌های حاکی از دستور به کارکنان سفارت جمهوری اسلامی در سوریه و خانواده‌های آنان برای خروج از دمشق را تکذیب کرده و گفته است که سفارت ایران در سوریه مطابق معمول به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

حق نشر عکس ISNA
Image caption سخنگوی وزارت خارجه ایران ضمن محکومیت کاربرد اسلحه شیمیایی، حمله آمریکا را باعث پیچیده شدن وضعیت سوریه و منطقه دانسته است

دولت روسیه هم این حمله را مورد انتقاد شدید قرار داده و سخنگوی ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری، آن را ناقض قوانین بین‌المللی خوانده است. او این اقدام را "حمله به حق حاکمیت یک کشور" بر اساس "بهانه‌ای ساختگی" و گامی "بدخواهانه برای انحراف افکار عمومی از تلفات غیرنظامیان در عراق" توصیف کرده و گفته است که حمله به پایگاه هوایی سوریه بر روابط روسیه و آمریکا "تاثیر منفی خواهد گذاشت." مقامات روسی گفته‌اند که در اعتراض به این حمله، توافق با آمریکا برای هماهنگی عملیات هوایی در سوریه را به حالت تعلیق در می‌آورند.

همچنین، وزارت خارجه روسیه با صدور بیانیه‌ای گفته است که آمریکا "بدون اینکه زحمت کنکاش کافی و پی بردن به عمق مسایل را به خود داده باشد علیه کشوری به نیروی نظامی متوسل شده که در حال نبرد با تروریسم جهانی است." وزیر خارجه روسیه هم این حمله را "تجاوز غیرموجه" توصیف کرده و گفته است که این عملیات یادآور وقایع سال ۲۰۰۳ است که آمریکا و بریتانیا به عراق حمله کردند.

پیشتر منابع خبری گفتند که ایالات متحده قبل از انجام حمله به پایگاه شعیرات، روسیه را از انجام این عملیات آگاه کرده بود.

حق نشر عکس AFP
Image caption اردوغان خواستار ایجاد سریع منطقه پرواز ممنوع در سوریه شده است

شامگاه گذشته، نماینده روسیه در سازمان ملل هشدار داده بود که "اگر عملیات نظامی صورت گیرد، مسئولیت آن با کسانی است که چنین اقدامات فاجعه‌بار و ابهام آوری را آغاز کرده‌اند؛ به عراق و به لیبی نگاه کنید، یعنی دو کشوری که دخالت نظامی غرب آنها را به هرج و مرج کشاند."

بیشتر بخوانید:

حمله شيميايى به ادلب: چه كسى و چرا؟

روز گذشته، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، با محکوم کردن آنچه که حمله شیمیایی حکومت سوریه به غیرنظامیان خواند، گفت که نسبت به آن واکنش نشان خواهد داد.

با این همه، صبح جمعه، تلویزیون روسیه به نقل از لئونید اسلوتسکی، رئیس کمیته روابط خارجی پارلمان روسیه گزارش کرد که احتمال نمی‌دهد حمله شب گذشته باعث لغو دیدار رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا از روسیه شود. قرار است آقای تیلرسون هفته آینده به مسکو سفر کند. وزیر خارجه آمریکا پیشتر گفته بود که روسیه یا در حمله شیمیایی ادلب "همدست" دولت سوریه بوده و یا توانایی مهار متحد خود را نداشته است. وی افزود که پرتاب موشک کروز به پایگاه هوایی سوریه "اقدامی از لحاظ نظامی متناسب بود و نشان داد که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری، آمادگی آن را دارد تا در واکنش به اقدامات شنیع، تصمیمات قاطعانه اتخاذ کند."

وزارت خارجه چین خواستار خویشتنداری تمامی طرف‌ها شده است. برخی ناظران گفته‌اند که تصمیم دونالد ترامپ برای دست زدن به اقدام عملی علیه سوریه ممکن است بیش از همه مورد توجه دولت‌هایی مانند روسیه، کره شمالی، ایران و چین باشد که هرکدام به نحوی در اظهارات رئیس جمهوری آمریکا در زمینه سیاست خارجی مطرح بوده‌اند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption نتانیاهو با ستایش از قاطعیت ترامپ ابراز امیدواری کرده که "پیام" حمله شب گذشته "در دمشق، تهران و پیونگیانگ هم شنیده شود"

'پیام به تهران'

در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، با حمایت از اقدام نظامی آمریکا علیه سوریه گفته است که "دونالد ترامپ هم در حرف و هم در عمل پیامی صریح و موثر فرستاد با این مضمون که استفاده و گسترش اسلحه شیمیایی تحمل نخواهد شد." آقای نتانیاهو از این اقدام حمایت کرد و گفت "اسرائیل امیدوار است که این پیام نشاندهنده عزمی قاطع در برابر اقدامات هولناک رژیم اسد باشد و نه تنها در دمشق، بلکه در تهران، پیونگیانگ [پایتخت کره شمالی] و سایر نقاط هم شنیده شود."

همچنین، وزارت خارجه عربستان سعودی با صدور بیانیه‌ای، گفت که "آمریکا در حالی به اقدامی شجاعانه علیه سوریه دست زده که جامعه جهانی در جلوگیری از اعمال این رژیم ناکام مانده است." این بیانیه حمایت کامل دولت سعودی از اقدام آمریکا علیه مراکز نظامی دولت سوریه را اعلام کرد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption پرتاب موشک از ناوشکن پورتر در دریای مدیترانه به سوی پایگاه هوایی الشعیرات در سوریه - این حمله واکنش‌های متفاوتی در پی داشته است

وزارت خارجه ترکیه هم گفته است که دولت این کشور اقدام نظامی آمریکا علیه سوریه را "بسیار مثبت ارزیابی می‌کند" و از هرگونه اقدامی برای وادار کردن رژیم سوریه به پاسخگویی حمایت می‌کند. سخنگوی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، گفت برای جلوگیری از حملاتی مشابه حمله شیمیایی به غیرنظامیان در خان شیخون، "لازم است منطقه پرواز ممنوع در سوریه به سرعت برقرار شود."

صبح جمعه، ژان-مارک ارو، وزیر خارجه فرانسه گفت که ایالات متحده قصد خود برای حمله به سوریه را شب قبل به اطلاع او رسانده بود و افزود که این حمله موشکی "هشداری به یک رژیم جنایتکار است." آقای ارو گفت که "کاربرد اسلحه شیمیایی یک اقدام جنایتکارانه است و مرتکب آن باید تنبیه شود."

مایکل فالون، وزیر دفاع بریتانیا گفته است که آمریکا تصمیم به عملیات نظامی علیه سوریه را به آگاهی او رسانده بود. به گفته او، جیمز ماتیس، وزیر دفاع آمریکا، در این مورد که آیا دولت سوریه مسئول حمله شیمیایی به خان شیخون است نظر بریتانیا را جویا شد و ضمن ارزیابی گزینه‌های نظامی مختلف برای مجازات سوریه، در مورد واکنش احتمالی روسیه به عملیات نظامی مختلف علیه سوریه با او رایزنی کرد.

آقای فالون عملیات نظامی آمریکا را کاملا مناسب و موجه و تنبیهی مناسب برای باز داشتن سوریه از کاربرد تسلیحات شیمیایی توصیف کرده است. در مقابل، جرمی کوربین، رهبر حزب کارگر، حزب اصلی مخالف در بریتانیا، گفته است که حمله به یک فرودگاه که ممکن است دارای انبار مهمات هسته‌ای باشد "عملی مخاطره‌آمیز" بوده است. آقای کوربین با توجه به اینکه روسیه خواستار بررسی این حمله در شورای امنیت سازمان ملل شده، گفته است که هدف اصلی باید تلاش شورای امنیت برای جلوگیری از کاربرد اسلحه شیمیایی و پایان دادن به جنگ سوریه متمرکز باشد.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، ضمن تایید حمله آمریکا، خواستار تمرکز بر تلاش‌های دیپلماتیک برای حل بحران سیاسی سوریه شده است. خانم مرکل گفته است: "با توجه به ابعاد این جنایت [حمله شیمیایی در ادلب]، رنج مردم بی‌گناه و بن‌بست در شورای امنیت سازمان ملل، اقدام آمریکا قابل درک است اما من امروز، بیش از هر زمان دیگری، تاکید می‌کنم که به جا و مهم است که تمامی توان خود را بر یافتن راه حل سیاسی برای جنگ سوریه از طریق مذاکرات شورای امنیت و مذاکرات ژنو متمرکز کنیم."

جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا، از "حمله محدود و متمرکز بر کاهش توانایی رژیم سوریه در دست زدن به حملات شیمیایی" حمایت کرده است.

در داخل آمریکا، سناتورهای جمهوریخواه جان مک کین و لیندزی گراهام که معمولا از ترامپ انتقاد می کند با صدور بیانیه ای از این اقدام وی حمایت کرده و گفته اند: "برخلاف دولت قبلی (اوباما)، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری، در مواجهه با یک لحظه سرنوشت ساز در جنگ سوریه دست به اقدام عملی زد و برای این کار استحقاق حمایت مردم آمریکا را دارد."