همه‌پرسی ترکیه؛ شاید ملی‌گرایان افراطی آرای اردوغان را برگردانند

  • 14 آوریل 2017 - 25 فروردین 1396
مرال اکشنر
Image caption خانم آکشنر می‌گوید "در نظام پارلمانی شما همیشه مکانیزم‌های نظارت و بررسی دارید

"همه دارند از آقای اردوغان حرف می‌زنند، ولی چطور می‌شود اگر من رییس جمهور بعدی این کشور شوم؟"

این‌ها را خانم مِرال آکشِنِر می‌گوید که سابقاً وزیر کشور بود و دو دهه‌ای است که نامش در سیاست ترکیه طنینی پررنگ‌ دارد. او که شصت سال دارد، به عنوان یکی از رهبران کمپین "خیر" در همه‌پرسی پیش رو رقیبی برای رجب طیب اردوغان، رییس جمهور فعلی ترکیه، محسوب می‌شود.

در رقابت تنگاتنگ برای همه‌پرسی ۱۶ آوریل، رأی‌دهندگان دربارۀ این تصمیم خواهند گرفت که آیا قانون اساسی باید تغییر کند و یک سیستم مبتنی بر رییس‌جمهور جایگزین سیستم فعلی [نخست وزیر و رییس جمهور] شود که معنایش اختیارات اجرایی بیشتر برای رییس جمهور خواهد بود.

حزب راست افراطی مرال اکشنر یعنی " حزب حرکت ملی"، شاید کم عضوترین حزب پارلمان ترکیه باشد، اما ممکن است کلید رسیدن به اهداف رییس جمهور فعلی ترکیه را در دست داشته باشد.

خانم آکشنر می‌گوید: "در نظام پارلمانی شما همیشه مکانیسم‌های نظارت و بررسی دارید. اما در پیش‌نویس تازه قانون اساسی این موضوع دیگر وجود ندارد. این [پیش‌نویس] از زمانه عقب است. اگر به هرکسی این اختیاراتی را که در پیش‌نویس آمده بدهند، عقلش را از دست می‌دهد. حتی اگر من هم باشم عقلم را از دست می‌دهم."

درست است که ملی‌گرایان افراطی فقط ۱۲ درصد رأی‌های آخرین انتخابات به دست آوردند، اما این حمایت غیرمنتظره‌شان از آقای اردوغان و حزب پیروز او، "عدالت و توسعه"، بود که راه را برای همه‌پرسی هموار کرد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ملی‌گرایان افراطی ۱۲ درصد رای‌ها را در آخرین انتخابات به دست آوردند، اما این حمایت غیرمنتظره‌شان از آقای اردوغان و حزب پیروز او، "عدالت و توسعه"، بود که راه را برای همه‌پرسی هموار کرد

"حزب حرکت ملی" به همین خاطر دچار اختلاف درونی شده است. از یک طرف رهبر حزب می‌خواهد در همه‌پرسی به تغییر قانون اساسی رأی مثبت بدهد و از طرف دیگر بقیه در این حزب به رأی منفی تمایل دارند و خیلی از رأی‌دهندگان هم هنوز تصمیمشان را نگرفته‌اند.

تنش بین سران حزب بالا گرفته و خود مرال اکشنر هم به خاطر در آمدن جلوی رهبر حزب از "حرکت ملی" اخراج شده است، اما هنوز حمایت مردمی را دارد.

تا به حال چند تا از گردهمایی‌های او لغو یا ممنوع شده‌اند. یک چهره مخالف دیگر از همان حزب، سینان اُگان، وقتی یک مهاجم تریبونی را که او داشت پشتش سخنرانی می‌کرد به زمین کوبید آماج انتقاد قرار گرفت. اما جالب این جا است که به جای مهاجم، این آقای اُگان بود که از حزب بیرون انداخته شد.

هم آقای اُگان و هم خانم اشکنر مطمئن هستند که می‌توانند ۸۰ درصد رأی‌های ملی‌گرایان را به "خیر" جلب کنند.

اما ارکان آقچای معاون مدیر کل "حزب حرکت ملی" این فرضیه را به چالش می‌کشد و می‌گوید "در طی ۱۵-۱۰ سال آینده تمام اروپا خواهند دید که این نظام رییس‌جمهوری ما چه نظام کارآمدی است و بعد همه می‌افتند روی دور تقلید از ما."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption همین طور که روز همه‌پرسی نزدیک می‌شود، نفس‌ها در سینه حبس شده‌اند

نظرسنجی‌ها اخیر نشان می‌دهد که رقابت بسیار تنگاتنگ است.

به نظر مرال اکشنر این دلیل اصلی تنش‌های اخیر بین ترکیه و چند کشور اروپایی است.

این آقای اردوغان بود که بعد از این که وزرای ترک از شرکت در گردهمایی در آلمان [برای تبلیغ به نفع کمپین "آری"] منع شدند، دولت آلمان را به "بازگشت به روش‌های نازی‌ها" متهم کرد.

بعد نوبت پلیس ضدشورش هلند رسید که با معترضان ترک در روتردام درگیر شود و بعدش هم پلیس وزیر ترک مربوطه را تا خارج از مرزهای هلند همراهی کرد.

به عقیده خانم اکشنر دولت ترکیه در خارج از کشور تنش آفرید، به خاطر این که تلاش‌ برای تحریک جبهه سکولار در ترکیه به نتیجه نرسید: "دولت تصمیم گرفت که یک مسجد در وسط میدان تقسیم بسازد به این امید که باعث اعتراض و شورش خواهد شد، اما چنین نشد. منع حجاب در ارتش برداشته شد، اما اعتراضی به دنبال نداشت. برای همین بود که تصمیم گرفت اول با آلمان و بعد با هلند دربیفتد. در سیاست خارجی آدم باید اول فکر کند بعد حرف بزند. اگر کسی سیاست خارجی را تبدیل به اهرم فشار روی گروه‌های سیاسی داخلی کند این کل کشور است که در انتها بازنده خواهد شد. کشور قبلاً اوضاع مشابهی را به چشم دیده و من بعید می‌دانم این بحران اخیر ملت را به سمتی ببرد که رأی "آری" به صندوق بیندازند."

همین طور که روز همه‌پرسی نزدیک می‌شود، نفس‌ها در سینه حبس شده‌اند. فقط تعداد کمی رأی‌گیری در سال‌های اخیر در ترکیه تا این حد غیرقابل پیش بینی بوده‌اند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آقای اردوغان بود که بعد از این که وزرای ترک از شرکت در گردهمایی در آلمان [برای تبلیغ به نفع کمپین "آری"] منع شدند، دولت آلمان را به "بازگشت به روش‌های نازی‌ها" متهم کرد

کمپین "آری" دارد تلاشش را می‌کند تا رأی آن دسته‌ای را که هنوز تصمیم‌شان را نگرفته‌اند به دست بیاورد و برای رسیدن به این هدف بیلبوردهای تبلیغاتی و رسانه‌های ملی را به کار گرفته است.

آقای اردوغان را می‌شود هر روز روی صفحه تلویزیون دید، در حالی که دارد به شدت بر طبل تبلیغات برای رأی مثبت می‌کوبد. او می‌گوید این تغییرات برای ثبات کشور ضروری‌اند.

از آن طرف، کمپین "خیر" دارد تمام سعی‌اش را می‌کند تا پیامش به گوش مردم برسد و از عدم وجود تناسب و عدالت در استفاده از رسانه‌ها و ممنوع کردن گردهمایی‌هایش شکوه می‌کند. این درحالی است که بیشتر از ده نماینده مجلس طرفدار کردها زندانی شده‌اند.

مرال آکشنر قصد ندارد اصلاٌ به شکست فکر کند و می‌گوید "مهم نیست چه بهایی باید برایش بپردازم، اما تمام وجودم را معطوف تشویق مردم به رأی "خیر" می‌گذارم."

موضوعات مرتبط