پیامدهای اقتصادی قطع رابطه کشورهای عربی با قطر

قطر ایرویز حق نشر عکس Reuters
Image caption رشد چشمگیر هواپیمایی قطر ایرویز به این دلیل میسر شده که این کشور توانسته دوحه را به مرکزی برای ارتباط آسیا و اروپا تبدیل کند

عربستان سعودی، مصر، بحرین و امارات متحده عربی با وارد کردن این اتهام به قطر که باعث بی‌ثباتی در منطقه می‌شود روابط دیپلماتیک خود را با این کشور قطع کردند. این کشورها قطر را به حمایت از "گروه‌های تروریستی" متهم کرده‌اند.

اما این اقدام برای اقتصاد قطر و تاجرانی که در این کشور کار می‌کنند چه عواقبی خواهد داشد؟

با جمعیتی معادل ۲.۷ میلیون نفر، این کشور کوچک در سواحل شمال شرقی شبه جزیره عربستان، تلاش می‌کند در جهان نقشی بزرگتر از اندازه جغرافیایی‌اش بازی کند.

قطر را امروز مردم به خاطر شرکت هواپیمایی ملی این کشور، خطوط هوایی قطر؛ شبکه خبری بین المللی الجزیره، و البته ورزش می‌شناسند، این کشور میزبان جام جهانی فوتبال در سال ۲۰۲۲ خواهد بود و قبلا حامی مالی تیم فوتبال مشهور بارسلونای اسپانیا بود.

دوحه، پایتخت این کشور هم با افق متمایزش، در جذب شرکت‌های بزرگ بین المللی برای بارگردن دفتر در این شهر موفق بوده است. بنابراین تحولات اخیر، به این معنی است که منافع زیادی در خطر قرار گرفته است.

پروازها

شرکت هواپیمایی اتحاد ابوظبی، و شرکت هواپیمایی امارات دبی، اعلام کرده‌اند که همه پروازهایی خود به دوحه، پایتخت قطر را از صبح سه‌شنبه، ششم ژوئن متوقف خواهند کرد. هر دو شرکت روزی چهار پرواز رفت و برگشت به دوحه دارند.

همچنین دو شرکت هوایی فلای دوبی و ایر عربیا، که خط‌های هوایی ارزان قیمت محسوب می‌شوند هم پروازهایشان را به دوحه لغو می‌کنند. انتظار می‌رود شرکت‌های هواپیمایی گلف‎ایر بحرین و اجیپت‎ایر مصر هم پروازهایشان را به قطر لغو کنند.

این اقدامات در پی آن انجام می شود که امارات متحده عربی، عربستان سعودی، بحرین و مصر اعلام کردند که پروازهایشان را به قطر متوقف می‌کنند و آسمان خود را به روی پروازهای شرکت هواپیمایی قطر می‌بندند.

حالا خطوط هوایی قطر، در خطر تبدیل شدن به بزرگ ترین بازنده این ماجراست. بخشی از مشکل این است که پروازهایش به مقصدهایی مثل دبی، ابوظبی، ریاض و قاهره متوقف خواهد شد که معادل ده‌ها پرواز در روز است.

اما محروم شدن از بخش بزرگی از آسمان منطقه مشکل بزرگ دیگری است و این شرکت را مجبور می‌کند مسیرهای پروازی خود را تغییر دهد. ناچار طول بعضی از پروازها طولانی‌تر می‌شود که علاوه بر افزایش هزینه سوخت، مسافران را هم ناراحت می‌کند.

رشد چشمگیر هواپیمایی قطر، به این دلیل بوده است که این کشور توانسته است دوحه را به مرکزی برای ارتباط آسیا و اروپا تبدیل کند.

غانم نسیبه،رئیس شرکت مشاوره‌ای "کورنر ستون" می‌گوید: "اگر پروازی به اروپا که قبلا شش ساعت بوده، حالا به خاطر تغییر مسیر، هشت یا ۹ ساعت طول بکشد، تقاضا برایش کم می‌شود و مسافران ممکن است دنبال گزینه‌های دیگر بروند."

غذا

کشورهای کویری، به خاطر طبیعتشان، برای تولید مواد غذایی با دشواری‌های زیادی روبرو هستند، در مورد قطر که تنها مسیر واردات زمینی کالا به خاکش، از مرز عربستان است، مسئله امنیت غذایی حاد تر می‌شود.

حق نشر عکس Reuters
Image caption با قطع روابط بسیاری از پروژه‎های ساختمانی از جمله ساخت استادیوم برای میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ به خطر خواهد افتاد

روزانه صدها کامیون از این مرز می‌گذرند که بار اصلیشان خوراکی است. برآورد می‌شود که حدود ۴۰% مواد غذایی مورد نیاز قطر از این گذرگاه تامین می‌شود.

عربستان سعودی گفته، این مرز را می‌بندد، و زمانی که کامیون‌ها متوقف شوند، قطر به محموله‌های دریایی و هوایی وابسته می‌شود.

غانم نسیبه می‌گوید: "این مسئله به سرعت موجب افزایش تورم شده و مردم عادی قطر را تحت تاثیر قرار می‎دهد."

"اگر قیمت‌ها به طرز فاحشی افزایش یابند، مردم قطر خانواده حاکم را برای تغییر حاکمیت و یا تغییر سیاست‌هایشان تحت فشار قرار خواهند داد."

او همچنین می‌گوید که بسیاری از مردم کم درآمد قطر، برای خرید مایحتاج روزانه یا هفتگی به عربستان سعودی می‌روند، چون آنجا قیمت‌ها پایین‌تر است. با بسته شدن مرز، این کار دیگر ممکن نخواهد بود.

ساخت و ساز

یک بندرگاه جدید، یک منطقه درمانی، یک پروژه مترو و هشت استادیوم برای جام جهانی ۲۰۲۲، تنها بخشی از پروژه‌های بزرگ عمرانی در حال اجرای قطر است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption قطر بسیاری از لوازم و تجهیزات مورد نیاز از جمله فولاد و سیمان خود از عربستان سعودی و از طریق مرز زمینی تامین می‌کند

بسیاری از مصالح ساختمانی مورد نیاز، از جمله بتن و فولاد با کشتی و همچنین از راه زمینی، از طریق عربستان وارد می‌شوند. بسته شدن مرز زمینی عربستان می‌تواند قیمت‌ها را بالا ببرد و باعث تاخیر در پروژه‌ها شود. همانطور که در مورد خوراک ممکن است گرانی ایجاد کند.

همین حالا هم، کمبود مصالح، تهدیدی برای صنعت ساخت و ساز قطر است و این شرایط، خطر را بیشتر می‌کند.

کریستین اولریخسن، یک کارشناس منطقه خلیج فارس در موسسه بنکر در آمریکا می‌گوید که بسته شدن طولانی مدت مسیرهای هوایی و زمینی "باعث خسارت و مشکل در جدول زمانی تحویل پروژه‌های جام جهانی می‌شود."

مردم

آنطور که دولت عربستان گفته، قطع رابطه با قطر، شهروندان عربستان، مصر، بحرین، امارات، لیبی و یمن را از سفر، زندگی یا عبور از مرزهای قطر منع می‌کند. کسانی که شامل این محدودیت می‌شوند ۱۴ روز فرصت دارند تا قطر را ترک کنند. شهروندان قطر هم همین اندازه فرصت دارند تا عربستان، امارات و بحرین را ترک کنند.

اما اگر دولت مصر دستورالعمل مشابهی را صادر کند، قطر با مشکل بزرگتری مواجه خواهد شد. براساس گزارشی که اخیرا منتشر شده است در قطر حدود ۱۸۰ هزار مصری زندگی می‌کنند. بسیاری از آنها در مهندسی، پزشکی، حقوق و ساختمان‌سازی مشغول به کارند.

از دست دادن این نیروی کار بزرگ، خطری برای شرکت‌های داخلی و بین‌المللی فعال در قطر است.

تجارت و کسب و کار

بسیاری از شرکت‌های منطقه خلیج فارس، در قطر حضور دارند، از جمله در مراکز خرید. این فروشگاه‌های زنجیره‌ای احتمالا بسته می‌شوند، دستکم به صورت موقت. همچنین باشگاه فوتبال الاهلی عربستان سعودی، قرارداد تبلیغاتی خود را با شرکت هواپیمایی قطر لغو کرد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption مراکز خرید قطر، ممکن است از قطع رابطه با کشورهای همسایه زیان ببیند چون بسیاری از مغازه‌ها زنجیره‌ای هستند

موضوعات مرتبط