چیلکات: تونی بلر در ورود به جنگ عراق 'با ملت صداقت به خرج نداد'

حق نشر عکس PA
Image caption چیلکات معتقد است که تونی بلر در توضیح علل حمله به عراق صداقت به خرج نداد

مسئول گروه تحقیق در مورد مشارکت بریتانیا در جنگ عراق در مورد تصمیم گیری دولت وقت برای ورود به این جنگ توضیحات بیشتری داده است.

سر جان چیلکات، که سرپرستی "کمیته بررسی جنگ عراق" را برعهده داشت در نخستین مصاحبه خود پس از انتشار نتیجه این تحقیقات تونی بلر، نخست وزیر وقت بریتانیا را متهم کرده است که در ارائه اطلاعات منجر به تصمیم گیری جهت ورود به جنگ عراق "با ملت صداقت به خرج نداد."

در سال ٢٠٠٩، دولت بریتانیا کمیته بررسی جنگ عراق برای تحقیق پیرامون نحوه تصمیم گیری دولت تونی بلر برای همکاری با ایالات متحده در حمله نظامی به عراق در سال ٢٠٠٣ را تشکیل داد و این کمیته سال گذشته نتیجه بررسی های خود را منتشر کرد. جان چلیکات، از کارمندان ارشد سابق دولت، برای سرپرستی این کمیته انتخاب شد.

گزارش نهایی کمیته در دو میلیون کلمه، ضمن ارائه تحلیلی "مودبانه" از کل ماجرا، عملکرد دولت بریتانیا از زمان شدت گرفتن اختلاف با عراق تا اتخاذ تصمیم به مشارکت در جنگ و تحولات بعدی را مورد انتقاد قرار داد.

در طول تحقیقات، کمیته تحت سرپرستی جان چیلکات نه تنها مجموعه بزرگی از اسناد و مدارک را مورد بررسی قرار داد بلکه با شهود متعددی از جمله تونی بلر مصاحبه کرد.

او در مصاحبه اختصاصی با بی‌بی‌سی گفته است که تونی بلر در ادای شهادت در برابر کمیته "صداقت عاطفی" داشت و نظرات واقعی خود را مطرح کرد" اما در جریان تصمیم‌گیری برای ورود به جنگ، "اطلاعات واقعی و کامل را در اختیار مردم قرار نداد."

حق نشر عکس PA
Image caption بلر وجود اشتباهات در اطلاعات مربوط به جنگ عراق اعتراف کرده اما سرنگونی حکومت وقت عراق را لازم دانسته است

جان چیلکات در باره روابط تونی بلر با جورج بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا در دوره منتهی به آغاز جنگ عراق گفته است که "تونی بلر مرتبا از لزوم اعمال نفوذ بر سیاستگذاران آمریکایی سخن گفته است." وی معتقد بوده که برای تاثیرگذاری بر سیاست آمریکا در جهت مورد نظر خود، می‌بایست اهداف استراتژیک آنان از جمله تغییر حکومت عراق را قبول کند." جان چیلکات در عین حال تاکید دارد که تونی بلر از نفوذ خود برای تغییر سیاست آمریکاییان در قبال عراق استفاده‌ای نکرد.

به گفته رئیس کمیته بررسی جنگ عراق، سیاست بریتانیا تا پائیز سال ٢٠٠٢ یعنی زمان شدت گرفتن خصومت آمریکا با حکومت وقت عراق بر مبنای جلوگیری از دستیابی صدام حسین به تسلیحات کشتار جمعی و مهار سیاست تهاجمی او در داخل و خارج از عراق مبتنی بود و این سیاست مورد تایید تمامی اعضای هیئت دولت قرار داشت. اما از آن به بعد "نخست وزیر به دیپلماسی فشار و ارعاب روی آورد و در این زمینه، از حمایت وزیر خارجه برخوردار بود هر چند وزیر خارجه امید داشت که فشار دیپلماتیک بتواند مساله را حل کند و نیازی به اقدام نظامی نباشد."

حق نشر عکس PA
Image caption گزارش کمیته بررسی براساس مدارک متعدد و مصاحبه به اشخاص گوناگون تهیه شده است

به نظر جان چیلکات، "برخلاف وزیر خارجه، نخست وزیر روند معکوس ماجرا را در نظر داشت."

تونی بلر هنگام ادای شهادت در برابر کمیته بررسی گفته بود که از کشته شدن نزدیک به ١٨٠ نظامی بریتانیایی در جنگ عراق و جان دادن شمار فراوانی از مردم عراق به شدت متاسف است و تایید کرد که اطلاعاتی که در مورد اهداف و اقدامات حکومت وقت عراق دریافت می‌کرد دقیق نبود. آقای بلر در عین حال معتقد بوده است که سرنگونی حکومت عراق برای پایان دادن به ارعاب و سرکوب مردم عراق، تهدید کشورهای منطقه و تهدید امنیت جهانی لازم بود هرچند روش دستیابی به این هدف اشکالاتی داشت.

در واکنش به اظهارات جان چیلکات در مصاحبه با بی‌بی‌سی، سخنگوی آقای بلر گفته است که "تمامی موارد مطرح شده در این مصاحبه قبلا مورد بررسی قرار گرفته و آقای بلر در مصاحبه مطبوعاتی دو ساعته پس از انتشار گزارش در سال گذشته به آنها پاسخ داده است."

علاوه بر جان چیلکات، ژنرال تیم کراس، از افسران مسئول برنامه‌ریزی نظامی برای عراق پس از اشغال آن کشور، گفته است که به اعتقاد او "تونی بلر شخصی تابع عواطف و احساسات بود" و افزوده است که اطمینان دارد تصمیم به ورود به جنگ در عراق تحت تاثیر "احساسات" اتخاذ شد.

وی به بی‌بی‌سی گفته است که "البته همه ما در تصمیم‌گیری گاه تحت تاثیر احساسات و عواطف خود قرار می‌گیرم اما باید بپرسیم تا چه حد می‌توانیم اجازه دهیم احساسات و عواطف به جای خردورزی و استدلال در روند تصمیم گیری مداخله کند."

ژنرال کراس گفته است که هنگام دادن مشورت به تونی بلر متوجه شد که او حمله نظامی به عراق را لازم می‌دانست.

حق نشر عکس Reuters
Image caption بوش در حمله به عراق از حمایت کامل بلر برخوردار شد