هیئت آمریکایی برای به جریان انداختن روند صلح خاورمیانه وارد اسرائیل شد

حق نشر عکس Getty Images
Image caption کوشنر (راست) ماموریت دارد نظرات ترامپ برای حل اختلاف اسرائیل و فلسطینیان را با دو طرف مطرح کند

هیاتی از مقامات آمریکایی برای دیدار با رهبران اسرائیل و فلسطینیان و تلاش برای به جریان انداختن روند صلح خاورمیانه وارد اسرائیل شده است. این هیات از چند کشور منطقه از جمله در خلیج فارس دیدن می‌کند.

سرپرستی هیئت را جارد کوشنر، داماد و مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا برعهده دارد و دینا پاول، معاون مشاور امنیت ملی و جیسون گرینبالت، نماینده ویژه در امور خاورمیانه او را همراهی می‌کنند. این هیئت شامگاه گذشته وارد اسرائیل شد و قرار است پس از ملاقات با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر و سایر مقامات این کشور، برای دیدار با محمود عباس، رهبر تشکیلات خودگردان فلسطینی عازم کرانه باختری رود اردن شود.

این نخستین بار از زمان توافقنامه اسلو و ایجاد تشکیلات خودگردان فلسطینی نیست که مقامات آمریکایی به منظور حمایت از مذاکرات اسرائیل و فلسطینیان و تسریع در روند صلح خاورمیانه به منطقه سفر می‌کنند ولی تاکنون نتیجه نهایی از این تلاش‌ها به دست نیامده است. آخرین تلاش آمریکا برای تسریع در مذاکرات به سوی صلح نهایی در پائیز سال ۲۰۱۰ و با حمایت رهبران اردن و مصر صورت گرفت که به جایی نرسید. از آن زمان تا کنون، فلسطینیان در اعتراض به سیاست شهرک‌سازی دولت بنیامین نتانیاهو مذاکرات با اسرائیل را متوقف کرده‌اند.

در سال‌های پایانی دوره زمامداری باراک اوباما، سردی روابط بین رهبران آمریکا و اسرائیل عملا هرگونه امکان تحرک در روند مذاکرات را از میان برد. دونالد ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی، بر حمایت از اسرائیل تاکید نهاد هرچند به نظر می‌رسد که با آغاز به کار دولت او، این موضع تحت تاثیر اهمیت همکاری با شماری از کشورهای عربی تاحدودی تعدیل یافته است. مقامات فلسطینی گفته‌اند که پیش از قبول هرگونه پیشنهاد آمریکا، لازم است دولت آن کشور تعهد خود به راه حل مبتنی بر دو کشور مستقل اسرائیل و فلسطینی در منطقه را مورد تاکید قرار دهد.

حق نشر عکس EPA
Image caption گفتگوی نتانیاهو و عباس در مراسم یادبود رئیس جمهوری سابق اسرائیل - اختلافات دو طرف چند سال است که مذاکره صلح را عملا متوقف کرده است

آقای ترامپ به جریان انداختن روند صلح را یکی از موضوعات مورد توجه خود توصیف کرده و وعده داده بود که در این زمینه به اقداماتی دست بزند. هیئت مشاوران رئیس جمهوری با این هدف به خاورمیانه رفته اما مشخص نیست که آیا هدف آن صرفا آشنایی با نظرات دو طرف است یا اینکه طرح خاصی را برای ارائه به آنان همراه دارد.

به گفته ناظران، تلاش آمریکا برای به جریان انداختن روند صلح خاورمیانه در شرایط مساعدی آغاز نشده است. مشکلات دونالد ترامپ در داخل آمریکا به خصوص موضوع تحقیقات مربوط به ارتباط با روسیه باعث نگرانی در مورد موقعیت او شده و در نتیجه، اطمینان به ادامه سیاست‌های داخلی و خارجی دولت فعلی آمریکا را تضعیف کرده است. در منطقه خاورمیانه، درگیری‌های منطقه‌ای و به خصوص موضوع مقابله با گروه‌های اسلامگرای تندرو در عراق و سوریه به اولویت اصلی سیاست ایالات متحده تبدیل شده و اختلاف طولانی مدت اسرائیل و فلسطینیان را تا حدودی به حاشیه رانده است.

در مورد روابط بین اسرائیل و فلسطینیان نیز، مشکلات اخیر از جمله درگیری‌های خشونت آمیز بر سر اقدامات دولت اسرائیل در حرم شریف زمینه مساعد و مطلوبی را برای مذاکره ایجاد نکرده است. در تشکیلات خودگردان نیز، تلاش برای حل اختلاف بین جنبش حماس و تشکیلات خودگردان و حل مساله تقسیم سرزمین‌های فلسطینی به دو بخش به جایی نرسیده و باعث تضعیف موضع فلسطینیان در مذاکرات صلح شده است.

با وجود این مشکلات، برخی ناظران گفته‌اند که این احتمال وجود دارد که دولت دونالد ترامپ به منظور تقویت وجهه خود در منطقه و قانع کردن افکار عمومی آمریکاییان از دست زدن به ابتکار در سیاست خارجی، در صدد اقداماتی چشمگیر مانند برگزاری یک نشست بین‌المللی صلح خاورمیانه باشد.

سفر هیئت آمریکایی به خاورمیانه شامل دیدار با مقامات چند کشور دیگر است و روز گذشته جارد کوشنر با رئیس جمهوری مصر دیدار کرد.