دولت بعدی آلمان چگونه شکل خواهد گرفت؟

آنگلا مرکل حق نشر عکس Getty Images

برای اولین بار درآلمان ممکن است شاهد ائتلاف حزب دمکرات مسیحی، سبزها و لیبرال ها باشیم.

تنها دو حزب در انتخابات سراسری اخیر نسبت به انتخابات پیشین دچارافت شدند. بیشترین افت را حزب حاکم دمکرات مسیحی با حدود ۹ درصد داشت. رتبه بعدی متعلق به حزب سوسیال دمکرات با افت ۵ درصدی است. هر دو آنها اکنون در قدرت سیاسی هستند، اما این بار سوسیال دمکرات‌ها تصمیم گرفته اند به اپوزیسیون برگردند و شریک ائتلاف بزرگ نشوند.

اما نکته شگفت‌انگیز این انتخابات، رشد احزاب کوچک بود. طبق قوانین آلمان هر حزبی بیش از ۵ درصد آرا را به خود اختصاص دهد، می تواند به پارلمان راه یابد. بیش از۶۰ حزب در این کشور فعالند، اما در مجموع تنها ۶ حزب توانسته اند به پارلمان راه یابند. آرای حزب دست راستی "آلترناتیو برای آلمان" نسبت به انتخابات گذشته رشدی ۸ درصدی داشت و به ۱۳ درصد رسید. آنها که بشدت منتقد ورود خارجیان هستند، ۸۰ کرسی در مجلس را به خود اختصاص خواهند داد. بخاطر گرایشات راست نگرانی در مورد رشد این حزب و دو رقمی شدن آرا آن وجود دارد. اما نباید فراموش کرد که رشد آنها نوعی آرا سلبی و روی گردانی مردم ناراضی از سیاست های احزاب حاکم است. این موضوع در میزان مشارکت هم دیده می شود. در انتخابات اخیر ۷۵ درصد واجدان شرایط درانتخابات شرکت کردند، در حالیکه در انتخابات ۴ سال پیش ۷۱ درصد در انتخابات شرکت کردند.

ماندگاری حزب مرکل پس از ۱۲ سال در قدرت

با وجود نارضایتی از حزب سوسیال دمکرات و بیشترین افت آرا، آنها هنوز صاحب ۳۳ درصد آرا یعنی ۲۵۶ کرسی در پارلمان خواهند بود. اما چرا حزب مرکل توانست همچنان بر سریر قدرت بماند؟

ائتلاف بزرگ حزب دمکرات مسیحی و حزب سوسیال دمکرات در نهایت به ضرر سوسیال دمکرات ها تمام شد. سنتا این سوسیال دمکرات ها و سبزها بودند که حامیان مهاجران و پناهندگان محسوب می شدند، اما مرکل با سیاست های اخیر خود توانست این امتیاز بزرگ را از آن خود کند. گفته می‌شود که این چرخش نه بخاطر سیاست های حقوق بشری مرکل، بلکه عمدتا بخاطر چراغ سبزی است که صاحبان قدرت اقتصادی به وی نشان دادند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption طبق قوانین آلمان هر حزبی که ۵ درصد کل آرای انتخابات را کسب کند به پارلمان راه می‌یابد

آلمان دچار کمبود نیروی کار است، جمعیت این کشور رو به پیری است و موضوع نیروی کار از معظلات اساسی این کشور در آینده خواهد بود، به ویژه در حوزه کارآموزی. به نوشته مجله اشپیگل در ماه آگوست ۲۰۱۶ در این کشور ۱۷۲ هزار جای خالی برای کارآموزی وجود داشته است که نیروی کار برای پرکردن آن وجود ندارد. آماری که در بیست سال اخیر بی سابقه است.

اتاق بازرگانی آلمان اعلام کرده : «در آلمان شرقی ۴۵ درصد جای کارآموزان نمی تواند با نیروی کار فعلی پرشود.» این کمبود فقط مربوط به کارهای صنعتی نمی شود، حتی در زمینه آشپزهای رستوران و نانواها نیز کمبود وجود دارد.

بنابراین سرازیر شدن یک میلیون پناهجو به دلیل چراغ سبزی بود که اقتصاد آلمان به مرکل داد. او در مناظره انتخاباتی با مارتین شولتز (رهبر حزب سوسیال دمکرات) نه تنها با همه انتقادات از موضع خود و راهیابی پناهجویان کوتاه نیامد، بلکه از آن پشتیبانی نیز کرد.

تاثیر انتخابات آلمان بر مهاجران

پس از ۱۶ سال صدراعظمی هلموت کوهل (۱۹۹۸-۱۹۸۲)، حزب سوسیال دمکرات در ائتلاف با سبزها توانستند در سال ۱۹۹۸ قدرت را در این کشور بدست گیرند، این اولین بار بود که سبزها موفق شدند به قدرت سیاسی دست یابند. بسیاری از اعضا این حزب از دانشجویان جنبش دانشجویی ۱۹۶۸ بودند، بی جهت نبود که محور سیاست های خود را بر روی محیط زیست و موضوع مهاجران و خارجی ها نهادند.

حق نشر عکس Getty Images

تا این زمان برای کسانی که اقامت داشتند یا پناهندگی آنها قبول شده بود، گرفتن پاسپورت آلمانی و ملیت آلمانی تقریبا غیر ممکن بود. پس از این ائتلاف و فشار سبزها که رویکردی متفاوت داشتند، این قانون تغییر کرد. افراد با داشتن ۸ سال اقامت در آلمان و پناهندگان با ۶ سال اقامت، با دادن امتحان زبان و امتحان شهروندی توانستند و اکنون نیز می توانند ملیت آلمانی بگیرند. آلمان در مجموع حق تابعیت دوگانه نمیدهد. به این دلیل شهروندان دوملیتی باید تا ۲۱ سالگی یکی را انتخاب کنند. به این دلیل بسیاری از جوانان ترک برای یکی تصمیم گرفته اند.

در مورد ایرانی ها وضعیت متفاوت است. زمان رضا شاه در ایران قانونی بتصویب رسیده که ایرانیان نمی توانند ترک تابعیت کنند. بنابراین در آلمان قانون برای ایرانی ها و چند کشور دیگر استثنا قایل شده است. ایرانیان می توانند با حفظ تابعیت خود اگر شرایط لازم را دارا باشند، تقاضای پاسپورت آلمانی کنند.

ائتلاف جدید چگونه خواهد بود؟

دو حزب خواهر دمکرات مسیحی و سوسیال مسیحی (CDU & CSU) سابقه ائتلاف سالهای طولانی با لیبرال ها یا حزب دمکرات های آزاد (FDP) را داشته است. مشکل در ائتلاف حزب سبزها با این دو خواهد بود. سیاست‌های این سه گروه کمتر سنخیتی با یکدیگر دارند. سیاست حزب سبزها بر روی دو محور محیط زیست و حقوق مهاجران و پناهندگان بنا شده است. آنها بودند که پرچمدار برچیده شدن راکتورهای اتمی در این کشور بودند و براین مهم اصرار ورزیدند.

اگر سوسیال دمکرات ها (SPD) بر روی باقی ماندن در اپوزیسیون پافشاری کنند، سیاستی که امکان بازگشت هوادارانی را که از آنها روی برگردانند، ممکن خواهد کرد، کار برای مرکل مشکل خواهد بود. در این صورت آلمان با اپوزیسیونی قوی که از طیف راست (آلترناتیو برای آلمان) تا چپ (حزب چپ آلمان) و حتی میانه ها (احتمالا سبزها و سوسیال دمکرات ها) را در برمی گیرد، مواجه خواهد شد.