کشورهای اسلامی خواهان وضع محدودیت‌هایی علیه آمریکا شدند

اجلاس سران کشورهای اسلامی حق نشر عکس Getty Images
Image caption ده ها کشور مسلمان در بالاترین سطح در نشست استانبول حضور داشتند

سازمان همکاری‌های اسلامی در بیانیه پایانی نشست استانبول خود خواهان استفاده از ابزار "محدودیت‌ اقتصادی و سیاسی" برای حمایت از فلسطین شده است.

رهبران ۵۷ کشور مسلمان در این نشست از جهان خواستند "کشور فلسطین را به رسمیت بشناسد و شرق بیت المقدس را پایتخت آن بداند."

بیانیه سازمان همکاری های اسلامی تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برای شناسایی قدس به عنوان پایتخت اسرائیل را "باطل و بی اعتبار" می خواند و از آمریکا می خواهد این تصمیم را لغو کند.

این بیانیه همچنین می گوید که این تصمیم به معنی عقب نشینی آمریکا از نقشش در فرآیند صلح خاورمیانه است.

نشست فوق‌العاده رهبران و نمایندگان کشورهای اسلامی، که در استانبول برگزار شد، خواهان آن شد تا کشورهای عضو سازمان همکاری‌ها "علیه دولت‌ها، مقام‌ها، مجالس، شرکت‌ها و اشخاصی که الحاق قدس شریف به اسرائیل را به رسمیت بشناسند" از "وضع محدودیت‌های اقتصادی و سیاسی" استفاده کنند.

روسای جمهور ایران، ترکیه، افغانستان، لبنان، یمن و جمهوری آذربایجان و همچنین پادشاه اردن، امیران قطر و کویت و رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی در نشست فوق‌العاده استانبول حضور داشتند.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، بیانیه سازمان همکاری‌های اسلامی را رد کرده و گفته از نظر او بسیاری از کشورها به تبعیت از دونالد ترامپ و آمریکا بیت المقدس را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت خواهند شناخت.

آقای نتانیاهو گفت: "به نفع فلسطینی‌ها خواهد بود اگر واقعیت موجود را به رسمیت بشناسند و در راستای صلح عمل کنند، نه افراط‌گرایی."

نشست امروز استانبول صحنه حملات لفظی تند به اسرائیل و اعلام حمایت از فلسطینیان بود.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، اسرائیل را "حکومتی تروریستی" و خواند و گفت رفتار نیروهای اسرائیلی با فلسطینیان از آنچه گرگ با گوسفندان می‌کند بدتر است.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران هم در نشست امروز گفت با توجه به شکست داعش در عراق و سوریه "باید موضوع فلسطین به موضوع اول جهان اسلام برگردد."

محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، گفت این تشکیلات از شورای امنیت خواهد خواست تا تصمیم دونالد ترامپ را باطل اعلام کند. همچنین او گفت فلسطینیان از مجمع عمومی سازمان ملل می‌خواهند که دولت فلسطینی به عضویت کامل این سازمان در بیاید.

هم سازمان همکاری‌های اسلامی و هم وزرای خارجه اتحادیه عرب خواهان به رسمیت شناخته شدن "کشور فلسطین" از طرف جامعه بین المللی شده‌اند.

آیا این کنفرانس تفاوتی ایجاد می کند؟

مارک لوئن خبرنگار بی بی سی در استانبول می گوید بعد از اعتراضات خیابانی و محکومیت گسترده اعلامیه آقای ترامپ، این تلاشی از سوی کشورهای اسلامی برای نشان دادن واکنشی سرسختانه بود.

این نشست را آقای اردوغان ترتیب داد که قول داد "در مقابل زورگویی آمریکا بایستد."

اما به گفته خبرنگار ما بعضی رهبران کشورهای اسلامی بیش از دیگران طرفدار ترامپ هستند؛ عربستان سعودی و مصر فقط در سطح وزیر در این اجلاس شرکت کردند.

به گفته او هرچند در اجلاس ظاهرا همبستگی نشان داده شده و از عبارات تندی استفاده شد اما نشانه کمی در دست است که با گوش شنوای دونالد ترامپ روبر شود.

آمریکا چه می گوید؟

کاخ سفید گفت که اظهارات آقای عباس منعکس کننده همان شعارهایی است که "سال ها مانع رسیدن به صلح شده."

یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود گفت: "ما انتظار چنین واکنشی را داشتیم. ما برای تدوین برنامه خود سخت تلاش خواهیم کرد، برنامه ای که به نفع اسرائیلی ها و فلسطینی ها خواهد بود."

چرا موقعیت قدس جنجالی است؟

این شهر که اعراب آنرا القدس می‌خوانند و یهودیان با نام اورشلیم از آن یاد می‌کنند برای پیروان سه دین یهودیت، مسیحیت و اسلام اهمیت تاریخی دارد. آمریکا تا پیش از تصمیم ترامپ هیچگاه رسما حاکمیت اسرائیل بر بیت المقدس که بخش شرقی آن از اراضی اشغالی به حساب می آید را نپذیرفته بود.

اسرائیل همواره این شهر را پایتخت خود دانسته است درحالی که فلسطینی ها می گویند شرق بیت المقدس پایتخت کشور مستقل آینده فلسطینی خواهد بود.

مکان های مقدس مذهبی برای یهودیت، اسلام و مسیحیت در این شهر به خصوص در شرق بیت المقدس قرار داد.

اسرائیل در جنگ ژوئن ۱۹۶۷ (جنگ شش روزه) شرق بیت المقدس را از اردن گرفت و در دهه ۱۹۸۰ میلادی 'یکپارچه' و پایتخت بودن آنرا رسما به قانون اساسی خود اضافه کرد که اعتراضات دیپلماتیک گسترده‌ای در پی داشت.

اما بنابر قوانین بین‌المللی و پنج دهه موضع رسمی دولت‌های آمریکا، شرق بیت المقدس از سرزمین‌های اشغالی محسوب می‌شود. فلسطینیان شرق بیت المقدس را برای پایتخت کشور مستقل آینده خود در نظر دارند.

براساس پیمان صلح ۱۹۹۳ میان دو طرف موقعیت نهایی شهر باید در مراحل نهایی مذاکرات صلح تعیین شود.