هفت سال جنگ در سوریه: چرا؟

سوریه حق نشر عکس Reuters

هفت سال پیش تظاهرات مسالمت آمیز مردم سوریه علیه دولت بشار اسد به یک جنگ داخلی تمام عیار تبدیل شد که تاکنون ۳۵۰ هزارکشته برجای گذاشته ،باعث ویرانی بسیاری از شهرها ی سوریه شده وپای کشورهای دیگر را هم به این جنگ کشانده است.

جنگ در سوریه چه گونه آغازشد؟

حتی قبل ازشروع جنگ بسیاری از مردم سوریه از میزان بالای بیکاری،فساد و نداشتن آزادی سیاسی تحت حکومت بشار اسد، که در سال ۲۰۰۰ پس از مرگ پدرش،حافظ اسد، جانشین او شده بود، ناراضی بودند.

درماه مارس ۲۰۱۱ تظاهرات دمکراسی خواهی در شهردرعا درجنوب سوریه برپا شد که ملهم از جنبش "بهارعربی" درکشورهای همسایه بود.

اما پس ازآن که نیروهای دولتی برای سرکوب تظاهرکنندگان به زور متوسل شدند تظاهرات اعتراض‌آمیزی در سراسر سوریه برپاشد که در آن مردم خواستارکناره گیری بشار اسد بودند.

ناآرامی به سرعت سراسرسوریه را در برگرفت وسرکوب تظاهرکنندگان هم شدت پیدا کرد.

هواداران مخالفان دولت اول برای دفاع ازخود و سپس برای پاکسازی نیروهای امنیتی از مناطق خود، اسلحه بدست گرفتند.

بشاراسد قول داد این ناآرامی ها را که "تروریسم تحت حمایت بیگانگان" توصیف می‌کرد، بشدت سرکوب کند.

خشونت ها افزایش پیدا کرد و سوریه درگیرجنگ داخلی شد.

شمار کشته شدگان جنگ داخلی سوریه

گروه ناظربرحقوق بشرسوریه که مقرش در بریتانیاست و منابع گسترده ای درداخل این کشور دارد براساس مدارک بدست آورده می گوید که شمار قربانیان جنگ در سوریه تا ماه مارس سال جاری ۳۵۳,۹۰۰بوده است که ۱۰۶ هزار تن از آنان شهروندان غیرنظامی سوریه بودند.

پنجاه و شش هزارو نهصد تن هم مفقود‌الاثر شده اند که گمان می‌رود کشته شده باشند ولی مدرکی در این مورد در دست نیست‌.

گروه ناظربرحقوق بشرسوریه از ۱۰۰هزار کشته دیگر جنگ که شواهد آن در دست نیست گزارش می دهند

۴۰۰ هزار نفر کشته یا مفقود شده اند.

شمار دقیق قربانیان جنگ که از منابع مختلف بدست می آید با هم تفاوت دارد.

در همین حال مرکزمستندات نقض قوانین بین المللی حقوق انسانی و حقوق بشرکه منبع آن فعالان داخل سوریه است مدارکی دال بر موارد نقض این قوانین منجمله حمله به شهروندان غیرنظامی است

در همین حال مرکزمستندات نقض قوانین بین المللی حقوق انسانی و حقوق بشرکه منبع آن فعالان داخل سوریه است مدارکی دال بر موارد نقض این قوانین منجمله حمله به شهروندان غیرنظامی است.

این مرکز مدارکی مبنی بر شمار۱۸۵,۹۸ قربانی درگیری های سوریه منجمله ۱۱۹,۲۰۰غیرنظامی تا فوریه سال ۲۰۱۸ جمع آوری کرده است.

جنگ در سوریه بر سر چیست؟

این جنگ دیگر تنها بین موافقان ومخالفان بشار اسد نیست.

بسیاری از گروه ها و کشورهایی که دلایل خودرا دارند درگیر جنگ داخلی سوریه شده اند که به پیچیده تر شدن وضعیت وطولانی تر شدن جنگ دراین کشور منجر شده است.

این گروه و کشورها به ایجاد نفاق و نفرت بین گروه های مذهبی سوریه عمدتا بین اکثریت سنی و اقلیت شیعه علوی که بشار اسد هم جزو آن است متهم شده اند.

این گونه اختلافات باعث شده است که هردو گروه فجایع زیادی مرتکب شوند ودراین جوامع شکاف عمیقی به وجود آورند و به امید دستیابی به صلح را به نومیدی تبدیل کنند.

این وضعیت زمینه مساعدی را برای فعالیت گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) فراهم آورده است.

چه کشورهایی در این جنگ شرکت دارند؟

هواداران اصلی بشار اسد ایران و روسیه هستد و در مقابل ترکیه، آمریکا و عربستان سعودی از شورشیان حمایت می کنند.

روسیه - در سوریه پایگاه های نظامی دارد در سال ۲۰۱۵ به هواداری از بشاراسد دست به حملات هوایی علیه گروه های شورشی زد که باعث چرخش جنگ به نفع نیروهای دولتی شد.

روسیه می گوید که مواضع "ترورست ها " را هدف قرارمی دهد اما فعالان سوری می گویند که روسیه مرتبا به کشتار گروه اصلی مخالفان بشار اسد "ارتش آزاد سوریه" وغیرنظامیان دست می زند.

ایران- گفته می شود که ایران صدها نیرو به سوریه اعزام داشته ومیلیارد ها دلار صرف کمک به بشاراسد کرده است.

Image caption تلفات امدادگران

با حمایت مالی ایران هزاران تن از شبه نظامیان شیعه،عمدتا از حزب‌الله لبنان،شیعیان عراق، افغانستان و یمن آموزش دیده و مسلح شده اند تا در کنار نیروهای دولتی سوریه علیه مخالفان بشاراسد بجنگند.

آمریکا،بریتانیا ،فرانسه و دیگر کشورهای غربی هم تا تا حدی به گروه های "میانه رو" کمک کرده اند.

ائتلاف جهانی که این کشورها در راس آن قرارداشتند از سال ۲۰۱۴ علیه شبه نظامیان داعش درسوریه می جنگند ترکیه از مدت ها پیش از شورشیان در سوریه حمایت می کرده است درحال حاضر با شبه نظامیان کرد گروه دمکراتیک کردهای سوریه می جنگد

.ترکیه این گروه را وابسته به پ کا کا می داند که از نظر ترکیه یک گروه " تروریستی " است.

عربستان سعودی- درمقابله با نفوذایران به بعضی گروه های شورشی کمک های مالی و تسلیحاتی رسانده است.

اسرائیل چنان از ارسال تسلیحات ایران به حزب الله در سوریه نگران بوده است که با حملات هوایی قصد داشته از آن جلوگیری کند.

سوریه چه صدماتی را از این جنگ متحمل شده است؟

جنگ سوریه نه تنها صدها هزار تن کشته بلکه ۱.۵ میلیون معلول منجمله ۸۶ هزارتن با قطع عضو بر جای گذاشته است.

۶.۱ میلون سوری هم در داخل کشورشان آواره شده اند و ۵.۶ مییلیون نفردیگر هم کشورشان را ترک کرده اند.

کشورهای همسایه منجمله لبنان، اردن وترکیه که به ۹۲ در صد از آواره گان سوری پناه داده اند اکنون با مشکلات بزرگی در نگاهداری از یکی از بزرگترین پناهندگانی سوری درتاریخ اخیرروبرو هستند.

سازمان ملل هم تخمین می زند که ۱۳.۱ میلیون نفر از مردم سوریه به نوعی از کمک هایی انسانی در سال ۲۰۱۸ نیاز خواهند داشت.

گروه های متخاصم با رد ارسال کمک های ارسالی بروخامت وضع مردم گرفتار افزوده اند.

سوری‌ها به کجا پناه می‌برند؟

سوری ها به خدمات بهداشتی دسترسی محدودی دارند.

پزشکان سازمان های حقوق بشری مدارکی از ۴۹۴ حمله به ۳۳۰ مرکز درمانی تا پایان سال ۲۰۱۷ تهیه کرده اند که منجر به کشته شدن ۸۴۷ تن از کارکنان مراکزبهداشتی منجر شده است.

بیشتر آثار با ارزش فرهنگی سوریه هم از بین رفته است .تمام میراث فرهنگی به ثبت رسیده در یونسکو که تعدادشان به شش میرسد به شدت آسیب دیده است.

بیشتر مناطق در سراسر کشور با خاک یکسان شده است.

تصویر ماهواره ویرانی قسمتی از منطقه مسکونی جبار را در سال۲۰۱۳ نشان می‌دهد.

یک برآورد سازمان ملل متحد نشان می دهد که ۹۳ درصد از ساختمان ی غوطه شرقی در مجاورت دمشق که تحت کنترف شورشیان قراردارد ویران شده یا صدمه دیده است.

سوریه چگونه تقسیم شده است؟

نیروهای دولتی کنترل بزرگترین شهرهای سوریه را بدست آورده است اما بخش های بزرگی از کشورهنوز در اختیار گروه های شورشی وکردهای نیروهای دمکراتیک سوریه قراردارد.

بزرگترین پایگاه مخالفان دولت سوریه در شمال غرب این کشور در استان ادلب قراردارد که محل سکونت ۲.۶ میلون نفراست.

با آن که ادلب یکی از مناطق "کاهش تنش" است اما هدف حملات شدید دولت سوریه قراردارد که می گوید افراط گرایان مسلمان وابسته به شبکه القاعده را مورد حمله قرارمی دهد.

در حال حاضر غوطه شرقی مورد حملات زمینی نیروهای دولتی قراردارد و ۳۹۳ هزارتن از ساکنان آن که از سال ۲۰۱۳ تحت محاصره قرارداشته اند ئ هدف بمباران شدید نیروهای دولتی هم قرار گرفته وبا کمبود شدید مواد دارویی و غذایی روبرو هستند.

درهمین حال نیروهای دموکراتیک سوریه کنترل بیشتر مناطق شرق رودخانه فرات را در دست منجمله شهر رقه را دردست دارند.این شهر تا سال ۲۰۱۷ پایتخت "خلافت " مورد ادعای داعش به شمار می آمد که هم اکنون هم در گوشه و کنار سوریه مناطقی را در دست دارد.

آیا پایانی برای این جنگ به چشم می‌خورد؟

به نظر نمی رسد که این جنگ به پایان خود نزدیک باشد اما اکثرا معتقدند که به یک راه حل سیاسی برای پایان دادن به آن نیاز است.

شورای امنیت سازمان ملل متحد خواستار اجرای مفاد بیانیه ۲۰۱۲ ژنو شده است مبنی برتشکیل یک دولت انتقالی" براساس توافق دوجانبه" شده است.

اما نه دور از مذاکرات صلحی که تحت نظارت سازمان ملل متحد معروف به "پروسه ژنو دو " از سال ۲۰۱۴ تشکیل شده است تاکنون پیشرفتی نداشته است.

بشار اسد هم روز به روز تمایل کمتری به مذاکره با مخالفان ازخود نشان می دهد.

شورشیان هم هنوز بر کناره گیری بشاراسد بعنوان گام اول برقراری صلح پافشاری می کنند.

در همین حال دول غرب از بشار اسد انتقاد کرده اند که با تشکیل یک روند صلح به موازات ژنو تلاش های صلح را نادیده می گیرد.

دولت روسیه با تشکیل" کنگره گفتگوی ملی"درژانویه ۲۰۱۸ روند صلح جداگانه ای ترتیب داه است اما اکثر نمایندگان مخالفان در این کنفرانس شرکت نکردند.

موضوعات مرتبط