شورای امنیت ملی آمریکا در مورد حمله به سوریه به ترامپ نظر می‌دهد

حق نشر عکس Getty Images
Image caption جان بولتون، مشاور امنیت ملی، و ترامپ - شورای امنیت ملی نظر خود در مورد اقدام تبیهی علیه سوریه را با ترامپ مطرح خواهد کرد

در حالیکه انتظار می‌رود شورای امنیت ملی آمریکا نظر خود در مورد عملیات تنبیهی علیه سوریه را در اختیار رئیس جمهوری قرار دهد، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، خواستار خودداری از تشدید این اختلاف شده و روسیه نیز از "طرف‌های درگیر" خواسته از خود خویشتنداری نشان دهند.

روز پنجشنبه، ۲۳ فروردین (۱۲ آوریل)، اعضای شورای امنیت ملی آمریکا در ملاقات با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری، نظر خود در مورد عملیات تنبیهی علیه سوریه را با او مطرح خواهند کرد. پیشتر مقامات آمریکایی گفته بودند که در واکنش به اتهام استفاده دولت سوریه از اسلحه شیمیایی علیه مردم این کشور، شورای امنیت ملی "تمامی گزینه‌ها" از جمله حمله نظامی به مراکز دولتی سوریه را بررسی خواهد کرد.

روز گذشته آقای ترامپ در حساب توییتر خود صراحتا از تصمیم حمله موشکی به سوریه سخن گفت اما بعدا مقامات آمریکایی گفتند که این موضوع در دست بررسی است. برخی ناظران حمله نظامی به سوریه در طول تعطیلات آخر هفته جاری را محتمل دانسته‌اند اما مقامات رسمی در این مورد اظهار نظری نکرده‌اند. آقای ترامپ دولت سوریه را عامل حمله شیمیایی منجر به مرگ و زخمی شدن شهروندان آن کشور شده و ایران و روسیه را هم به عنوان حامیان و متحدان نظامی دولت سوریه مسئول دانسته است.

با افزایش احتمال حمله نظامی آمریکا به سوریه، روز پنجشنبه سخنگوی دولت روسیه "طرف‌های درگیر" خواست از اقداماتی که منجر به وخامت اوضاع شود خودداری ورزند و توجه خود را بر پیشبرد صلح متمرکز کنند.

+ آمریکا درحال بررسی گزینه های نظامی در مورد سوریه است

+ واکنش ترامپ به هشدار روسیه: برای موشک‌های آمریکا در سوریه آماده باشید

+ 'آماده باش' نیروهای سوریه در پی هشدار ترامپ به این کشور

+ روسیه قطعنامه پیشنهادی آمریکا درباره سوریه را وتو کرد

حق نشر عکس EPA
Image caption گوترش افزایش وخامت در روابط بین‌المللی بر سر بحران شیمیایی سوریه را نگران کننده دانسته است

پیشتر، دبیر کل سازمان ملل در بیانیه‌ای خواستار جلوگیری از تشدید بحران ناشی از کاربرد مواد شیمیایی در جنگ سوریه شده بود.

پس از آنکه نشست شب گذشته شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی اتهام حمله شیمیایی دولت سوریه در منطقه دوما در نزدیکی پایتخت آن کشور به نتیجه نرسید، دبیرکل سازمان در بیانیه‌ای اعلام کرد که اعضای شورای امنیت "نباید به اقداماتی دست بزنند که کنترل اوضاع از دست خارج شود." روز شنبه این هفته گزارش‌هایی از مسمومیت شماری از ساکنان این منطقه منتشر شد و منابع غربی ارتش سوریه را متهم کردند که بار دیگر به بمباران شیمیایی غیرنظامیان مبادرت کرده است.

آقای گوترش افزوده است که "من از نزدیک روند تحولات در شورای امنیت را دنبال کرده‌ام و از اینکه شورا نتوانسته است در مورد این موضوع به نتیجه واحدی برسد متاسفم." پس از انتشار گزارش‌های مربوط به جدیدترین مورد از کاربرد مواد شیمیایی در منطقه تحت کنترل شورشیان مخالف دولت در دوما، قطعنامه پیشنهادی کشورهای غربی حاوی محکومیت دولت سوریه به اتهام ارتکاب این حمله که از حمایت اکثریت اعضای شورا برخوردار بود توسط روسیه وتو شد و قطعنامه پیشنهادی روسیه نیز نتوانست رای کشورهای عضو شورا را کسب کند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ناتوانی شورای امنیت نتوانسته در دستیابی به موضعی مشترک در مورد بحران شیمیایی سوریه احتمال واکنش نظامی را در پی داشته است

دبیرکل سازمان ملل با اشاره به ملاقات با سفیران آمریکا، بریتانیا، چین، روسیه و فرانسه، در بیانیه خود گفته است: "امروز من سفیران پنج عضو دایم شورای امنیت را احضار و نگرانی عمیق خود را در مورد بن‌بست کنونی در شورای امنیت ابراز داشتم و تاکید کردم که نباید دست به اقدامی زد که کنترل اوضاع در سوریه از دست خارج شود." وی افزوده است: "فراموش نکنیم که در نهایت، تلاش ما باید معطوف به پایان دادن به درد و رنج هولناک مردم سوریه باشد."

درخواست دبیرکل سازمان ملل در حالی مطرح شده که احتمال اقدامات تنبیهی کشورهای غربی علیه حکومت سوریه به اتهام حمله شیمیایی و قتل غیرنظامیان در دوما به این واقعه ابعاد بین‌المللی داده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا که کاربرد اسلحه شیمیایی را "خط قرمز" دولت خود می‌داند، تهدید کرده است که به تلافی بمباران شیمیایی و کشتار غیرنظامیان سوری، به هدف‌های متعلق به دولت سوریه حمله نظامی خواهد کرد. موضع وی مورد تایید بسیاری از کشورهای غربی است و به خصوص فرانسه و بریتانیا، به عنوان متحدان اصلی ایالات متحده در پیمان ناتو و از اعضای ائتلاف بین‌المللی ضد داعش، حمایت و همکاری خود در تنبیه رژیم سوریه را اعلام کرده‌اند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ترامپ، مکرون، می - رهبران سه قدرت غربی در مورد لزوم تنبیه دولت سوریه هم‌عقیده هستند

آقای ترامپ که سال گذشته در واکنش به حمله شیمیایی و کشتار غیر نظامیان در سوریه، یک پایگاه هوایی ارتش سوریه را هدف حمله موشکی قرار داد، هشدار داده است که سوریه باید در انتظار حملات موشکی ایالات متحده باشد. رئیس جمهوری آمریکا اظهارات سفیر روسیه در لبنان را که کشورش حملات موشکی به سوریه را دفع خواهد کرد به استهزاء گرفته و از روسیه خواسته است تا از همکاری با بشار اسد - که او را حیوان و آدم‌کش خوانده - خودداری کند.

رئیس جمهوری آمریکا هنگام عملیات سال گذشته گفت که کشتار شیمیایی مردم در سوریه بدون تنبیه نخواهد ماند. گفته می‌شود در مقایسه با واکنش سال گذشته، کشورهای غربی در صدد اقدامی موثرتر و بادوام‌تر برای جلوگیری از کاربرد مجدد اسلحه شیمیایی در جنگ داخلی سوریه هستند و مایلند به دولت سوریه هشدار بدهند که نخواهد توانست با اتکا به حمایت نظامی روسیه و انتظار واکنش آن کشور به حملات غرب، به کاربرد اسلحه شیمیایی ادامه دهد.

در بریتانیا، برخی از سیاستمداران از جمله رهبر حزب کارگر - حزب اصلی مخالف دولت - از ترزا می، نخست وزیر خواسته‌اند تا قبل از مشارکت در هر نوع اقدام نظامی علیه سوریه با پارلمان مشورت کند. پنج سال پیش و گزارش‌های حاکی از کاربرد اسلحه شیمیایی توسط دولت سوریه علیه مردم آن کشور، موضوع واکنش نظامی غرب به این اقدام و مشارکت نظامی بریتانیا در آن مطرح شد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آوریل ۲۰۱۷ و پرتاب موشک از ناو آمریکایی به سوی یک هدف نظامی در سوریه - گفته می‌شود کشورهای غربی امسال در صدد بروز واکنشی موثرتر و بادوام‌تر هستند

در آن زمان، دولت وقت بریتانیا این موضوع را به پارلمان ارجاع کرد و نمایندگان به چنین اقدامی رای ندادند. در پی رای منفی پارلمان بریتانیا، رئیس جمهوری وقت آمریکا که پیشتر کاربرد اسلحه شیمیایی را "خط قرمز" خود اعلام کرده بود از دست زدن به حمله نظامی خودداری ورزید.

آقای ترامپ همواره باراک اوباما، رئیس جمهوری سابق آمریکا را به خاطر خودداری از بروز واکنش و عمل به هشدار خود در زمینه کاربرد اسلحه شیمیایی در سوریه مورد انتقاد قرار داده و برخی ناظران نیز گفته‌اند که خودداری غرب از اقدام تنبیهی لازم در آن زمان باعث شد تا دولت سوریه به حملات نظامی گسترده‌تری علیه شهروندان و مناطق غیرنظامی آن کشور از جمله با اسلحه شیمیایی دست بزند.

حق نشر عکس AFP
Image caption ناو شکن دونالد کوک متعلق به نیروی دریایی آمریکا در دریای مدیترانه - این ناوشکن به موشک‌های هدایت شونده مجهز است

قرار است نخست وزیر بریتانیا در جلسه هیئت دولت این کشور در روز پنجشنبه، امروز، در مورد نحوه مشارکت در اقدامات تنبیهی علیه سوریه تصمیم‌گیری کند اما بعید است این تصمیم در پارلمان مطرح شود.

روز گذشته کارشناسان سازمان بهداشت جهانی وابسته به سازمان ملل متحد گفتند که دست کم ۴۳ نفر در اثر مسمومیت ناشی از مواد شیمیایی در روز شنبه در دوما جان خود را از دست داده و حدود پانصد نفر دیگر هم با علایم مسمومیت از مواد شیمیایی تحت درمان قرار گرفته‌اند. کارشناسان نظامی استفاده از اسلحه شیمیایی در این منطقه را محتمل دانسته‌اند.

دولت سوریه اتهام حمله شیمیایی را رد کرده اما توضیح قانع کننده‌ای در مورد عامل چنین حمله ای در دست نیست. مقامات سوری، روسی و ایرانی متقابلا کشورهای غربی را متهم کرده‌اند که با جعل خبر حمله شیمیایی، در صدد حمایت از "تروریست‌ها" هستند. مقامات این سه کشور تمام مخالفان بشار اسد را "تروریست" می‌خوانند. روز پنجشنبه، خبرگزاری‌های داخلی ایران گزارش کردند که علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، که به سوریه سفر و با بشار اسد دیدار کرده، گفته است که حمله هوایی به سوریه بدون پاسخ نخواهد ماند." او در مورد نحوه پاسخ به چنین اقدامی توضیحی نداده است.

در مقابل، منابع غربی علاوه بر دولت سوریه، دولت‌های این دو کشور را هم به خاطر همکاری با نیروهای دولتی سوریه، در مورد حمله شیمیایی و قتل غیرنظامیان مسئول دانسته‌اند.

طبق قوانین بین‌المللی، کاربرد اسلحه شیمیایی حتی علیه نیروهای متخاصم در جنگ ممنوع است و کشتار غیرنظامیان به خصوص با استفاده از جنگ افزار کشتار جمعی مصداق جنایت علیه بشریت تلقی و مسئولان آن مستوجب پیگرد قانونی بین‌المللی محسوب می‌شوند. در دهه‌های اخیر، تنها مورد ثبت شده توسل یک دولت به اسلحه شیمیایی علیه شهروندان خود به حمله شیمیایی حلبچه در زمان حکومت صدام حسین، رهبر سابق عراق مربوط می‌شود.

همزمان با افزایش احتمال حمله نظامی غرب به سوریه، رسانه‌های خبری گزارش به نقل از منابع داخل سوریه کرده‌اند که ارتش آن کشور نفرات خود را از برخی مراکز نظامی تخلیه می‌کند تا در صورت حمله خارجی، تلفات انسانی را کاهش دهد. برخی از مقامات سوری از واکنش شدید علیه حمله احتمالی آمریکا سخن گفته‌اند. خبرگزاری دولتی ایران - ایرنا - به نقل از سفیر سوریه در لینان نوشته است که روسیه، سوریه و ایران به "هرگونه تجاوز پاسخ قاطع و محکم" خواهند داد.

روز پنجشنبه، بشار اسد در اولین واکنش به افزایش احتمال حمله نظامی به سوریه گفت که چنین حمله‌ای باعث تشدید بی‌ثباتی در منطقه می‌شود. به گزارش خبرگزاری دولتی سوریه، او گفت: "با هر پیروزی که در صحنه جنگ به دست می‌آوریم، صدای دولت‌های غربی بلندتر و تلاش آنها برای تغییر در روند حوادث بیشتر می‌شود اما این صداها و اقدامات احتمالی فقط باعث تشدید بی‌ثباتی در منطقه خواهد شد و صلح و امنیت جهانی را به مخاطره خواهد انداخت."