آیا دوران زمامداری خانواده کاسترو در کوبا پایان می یابد؟

کوبا ریاست جمهوری جدید حق نشر عکس AFP
Image caption گرچه میگل دیاز-کانل رسما مقام ریاست جمهوری را به عهده می‌گیرد، اما رائول کاسترو که سمت رهبری حزب کمونیست را به عهده دارد هم چنان از قدرت کامل برخوردار است

در هفته جاری، حداقل رسما، دوران زمامداری کاستروها، پایان می‌یابد.

رائول کاسترو از مقام خود استعفا داده است و برای اولین بار از سال ۱۹۵۹ رهبری کوبا، این جزیره کارائیب را کسی به عهده گرفته است که نام خانوادگی معروف کاسترو را ندارد.

انتقال قدرت در کوبا به رغم اهمیت تاریخی آن عموما یک رویداد نمادین به شمار می‌آید.

به این دلیل که میگل دیاز-کانل، رئیس جمهور جدید، پیشتر معاون ریاست جمهوری کوبا بوده است. مقامی که بعد از پیمودن مدارج ترقی درحزب کمونیست آقای کانل مدت پنج سال تصدی آن را عهده دار بود.

آیا او یک اصلاح طلب است؟

گرچه از میگل دیاز-کانل تا حدودی انتظار می‌رود که دست به بعضی اصلاحات بزند اما عموما او یک کمونیست مارکسیست-لنینیست، دو آتشه و تکنوکراتی شناخته می شود که به احتمال زیاد در نظام کنونی کوبا تغییری به وجود نخواهد آورد.

رئیس جمهور جدید کوبا نسبتا جوان است. او ۲۰ ماه آوریل ۵۸ ساله خواهد شد و از تاریخ تولد او می‌توان دریافت که بعد از انقلاب کوبا و سرنگونی رژیم باتیستا، به دنیا آمده است.

از همه مهمتر رائول کاسترو که زمامداری کوبا را پس ازمرگ برادرش فیدل کاسترو در سال ۲۰۰۶ به عهده گرفت کاملا کناره گیری نخواهد کرد و تا سال ۲۰۲۱ کماکان در مقام دبیرکلی حزب کمونیست کوبا، که با نفوذترین نقش رهبری در این کشور است، باقی خواهد ماند.

ویلیام ام لئو گراند، پروفسور دانشگاه آمریکایی و کارشناس مسائل مربوط به کوبا می‌نویسد: "این مقام بی چون و چرا از ریاست جمهوری کوبا قدرتمندتر است. رهبری حزب کمونیست تمام تصمیمات مهم اقتصادی، سیاست اجتماعی و روابط خارجی را اتخاذ می‌کند که رئیس جمهور متعهد به انجام آن است. بنابراین من انتظار ندارم که میگل دیاز-کانل، حداقل در کوتاه مدت، تغییرات عمده‌ای به وجود آورد."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption برخلاف برادران کاسترو میگل دیاز کانل سابقه نظامی ندارد و به جای اونیفورم مثل سایرمردان کوبایی بلوزهای آستین کوتاه می پوشد

با وجود این بین کاستروها و رئیس جمهور جدید تفاوت‌های عمده ای وجود دارد.

برای مثال آقای دیاز-کانل بالعکس برادران کاسترو که اغلب اونیفورم نظامی به تن داشتند، سابقه نظامی ندارد. دیاز-کانل به سبک "گوآیابرا" که بلوز آستین کوتاه و گشادی است که به روی شلوار می‌افتد و به دلیل آب وهوای آمریکای لاتین و جزایر کارائیب پوشیدن آن رایج است، درمجامع ظاهر می‌شود.

دیاز-کانل قبل از سال ۱۹۵۹ متولد شد. در این سال بود که فیدل کاسترو رژیم باتیستا و تحت حمایت آمریکا را سرنگون و حکومت سوسیالیستی درکوبا برقرارکرد.

او هم مانند دست کم ۸۰ درصد از جمعیت کوبا در طول حیات خود به جز کاستروها کس دیگری را به عنوان رهبر کشورش نمی شناسد.

فیدل کاسترو در نوامبر ۲۰۱۶ میلادی در سن ۹۰ سالگی در گذشت.

انتقال قدرت

از سال ۲۰۱۱ تاکنون مقام های ارشد دولت و حزب کمونیست کوبا تحت محدودیت دو دوره پنج ساله کاری قرارگرفته اند.

میگل دیاز -کانل کیست ؟

کارلوس الزوگاری، به بخش اسپانیایی بی بی سی گفت: "این سوال بزرگی است که تنها زمان پاسخ آن را به ما خوهد داد."

مسئله مهم این است که رئیس جمهور جدید مستقیما از سوی ۱۱.۵ میلیون شهروند کوبایی انتخاب نشده بلکه ۶۰۵ عضو مجمع ملی قدرت خلق - پارلمان کوبا - اورا تعیین کرده‌اند.

گرچه اعضای این مجمع مستقیما با رای مردم انتخاب می‌شوند اما به دلیل سیستم تک حزبی در کوبا نامزدهای انتخابات از سوی سازمان‌های وابسته به دولت منجمله شورای شهرداری‌ها براساس معیار" شایستگی، اصول اخلاقی، میهن پرستی و سابقه انقلابی" انتخاب می‌شوند.

چالش های رئیس جمهور جدید

جانشین رائول کاسترو با چالش‌های عمده‌ای روبروخواهد بود.

ریاست جمهوری میگل دیاز کانل بی‌رقیب نخواهد بود چون یک کاسترو هم چنان رهبری حزب کمونیست را بعهده دارد.

پروفسور لئو گراند می‌گوید: "کوبا باید حد و مرز حاکمیت حزب و دولت را تعیین کند."

یکی از مهمترین چالش‌های روبرو وضع اقتصادی کوبا است.

اقتصاد کوبا از زمان قطع حمایت اتحاد جماهیر شوروی سابق پس از فروپاشی این کشور در دهه ۱۹۹۰ هرگز کاملا بهبود پیدا نکرد.

بعد از آن که فیدل کاسترو در سال ۱۹۹۴ یک نظام پولی دوگانه برای دریافت وجوه بیشتری از کوبایی‌های مهاجر، برقرار کرد اوضاع اقتصادی این کشور بیشتر رو به وخامت گذاشت.

طرح‌های بلند پروازانه دیاز-کانل احتمالا با مخالفت‌های جناح تندروی حزب کمونیست روبرو خواهد شد.

جانشین کاسترو مسائل حقوق بشر منجمله آزادی بیان و زندانیان سیاسی را هم باید حل کند، گرچه کوبا وجود این مسائل را رد می‌کند.

حق نشر عکس AFP
Image caption در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما آمریکا برای بهبود روابط دو کشور تلاش می کرد

از مسائل دیگر رابطه کوبا با همسایه پرقدرت خود ایالات متحد آمریکا است.

با وجود نشانه‌های دلگرم‌کننده‌ای که در دوران ریاست جمهور باراک اوباما در رابطه با کوبا وجودداشت آمریکا هنوز به تحریم های اقتصادی که از سال ۱۹۶۱ تاکنون علیه این کشور اعمال داشته است ادامه می دهد و دولت ترامپ بسیاری از سیاست های اباما درمورد کوبا را تغییر داده است.

بعد از "حمله‌های صوتی" مرموز که ۲۴ تن از کارکنان سفارت آمریکا در هاوانا را دچار عوارضی از جمله ناشنوایی واختلال عصبی کرد، روابط دو کشور رو به وخامت گذاشت.

موسسه تحقیقاتی موسوم به دفتر واشنگتن درامور آمریکای لاتین می‌‎گوید شاید ریاست جمهوری کسی که ازخانواده کاسترو نیست حداقل درتئوری راهگشای فرصت‌هایی برای گفتگو بین دو کشور کوبا و آمریکا باشد.

این موسسه در بیانیه خود می‌افزاید: "با وجود راه‌های آبی، چالش و تهدیدهای مشترک دوکشور، آمریکا باید بعد از رئیس جمهور شدن دیاز-کانل همکاری‌های خود با کوبا را گسترش دهد. در غیر این صورت برسرراه منافع ملی آمریکا مانع ایجاد خواهد شد و پیشرفت‌هایی که دو کشوردرمورد بعضی از مسائل مهم منطقه‌ای به دست آورده‌اند در معرض خطر قرار خواهد گرفت."