دیوان عالی آمریکا دستور مهاجرتی ترامپ را بررسی کرد

حق نشر عکس Reuters
Image caption دیوان عالی آمریکا بالاترین مرجع قضایی این کشور است

دیوان عالی آمریکا برای نخستین بار ماهیت دستورالعمل مهاجرتى دونالد ترامپ درباره چند کشور با جمعیت عمدتا مسلمان از جمله ایران را بررسی کرده است.

هم‌زمان گروهی از مردم معترض که هدف آقای ترامپ را ممانعت از ورود مسافران و مهاجران مسلمان به آمریکا می‌دانند، روز چهارشنبه (۲۵ آوریل- پنجم اردیبهشت) بیرون ساختمان دیوان عالی جمع شدند و علیه 'منع سفر مسلمانان' شعار دادند.

شاکی این پرونده ایالت هاوایی آمریکاست که استدلال کرده دستور آقای ترامپ تبعیض‌آمیز بوده و از "خصومت" آقای ترامپ به مسلمانان نشات گرفته است.

رئیس‌جمهوری آمریکا دستور خود را - که یک هفته بعد از ورود به کاخ‌سفید در ژانویه سال ۲۰۱۷ میلادی صادر کرد - برای حفظ امنیت کشورش علیه اسلام‏گرایان افراطی ضروری می‌داند.

نوئل فرانسیسکو، وکیل دولت آقای ترامپ، روز چهارشنبه (۲۵ آوریل) به ۹ قاضی دیوان عالی گفت اظهارات آقای ترامپ در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۶ که خواهان "توقف کامل" ورود مسلمانان به آمریکا شده بود را نمی‌توان به عنوان مدرک اثبات کننده قصد وی استفاده کرد، زیرا آقای ترامپ در آن دوران هنوز رئیس جمهور نبود.

قاضی ساموئل آلیتو - که یک محافظه کار است - نیز گفت اظهارات آقای ترامپ، "ابدا به منع مسلمانان شباهت ندارد." به نظر می‌رسد صحبت‌های جان رابرتس و آنتونی کندی - دو قاضی ارشد دیوان عالی که با وجود محافظه‌کار بودن گرایش رای آن‏ها معمولا تغییر می‍کند - حکایت از آن دارد که آنها قصد ندارند که درباره نظر دولت در عرصه امنیت ملی داوری بکنند.

دیوان عالی آمریکا در ماه دسامبر گذشته با هفت رای موافق در برابر دو رای مخالف، با اجرای نسخه سوم دستور موافقت کرد و در عین حال تصمیم گرفت که ماهیت آن را بررسی بکند.

متن اولیه این دستورالعمل در پی احکام دادگاه‌های فدرال، تا به حال حداقل دو بار تغییر کرده است.

این دستورالعمل شامل شهروندان ایران، لیبی، سومالی، سوریه، یمن و کره‌شمالی می‌شود.

دولت ترامپ اخیر چاد را از این فهرست حذف کرد.

همچنین کره‌شمالی و مقام‌های دولت ونزوئلا مشمول این دستور قرار می‌گیرند. شاکی این پرونده محدودیت‌ها علیه ونزوئلا و کره‌شمالی را به چالش نکشیدند.

حق نشر عکس AFP
Image caption معترضان به فرمان ترامپ در لس آنجلس

تحولات مربوط به فرمان ممنوعیت سفر

  • رئیس جمهور آمریکا در ماه ژانویه گذشته بلافاصله پس از رسیدن به قدرت دستوری را برای جلوگیری از سفر و مهاجرت شهروندان هفت کشور عمدتا مسلمان برای ۹۰ روز صادر کرد. آن فرمان با تظاهرات و چالش‌های حقوقی در دادگاه‌ها مواجه شد.
  • یک نسخه اصلاح شده فرمان در ماه مارس صادر شد که عراق را از فهرست خط می‌زد. فرمان تازه همچنین دارندگان گرین‌کارت (کارت اقامت دایم) را معاف می‌کرد. در ماه ژوئن دیوان عالی اجازه داد آن فرمان فقط در مورد کسانی که با آمریکا پیوندی اصیل ندارند اجرا شود.
  • فرمان سوم آقای ترامپ در اواخر ماه سپتامبر امضا شد. این فرمان دو کشور کره‌شمالی و ونزوئلا را به فهرست اضافه می‌کرد و دادگاه‌های بدوی اجازه دادند فرمان در مورد این دو کشور اجرا شود.

نظر دادگاه های فدرال چیست؟

دادگاه‌های بدوی که در چند مورد دو فرمان قبلی و مشابه آقای ترامپ را هم معلق کرده بودند به اظهارات او در جریان مبارزات انتخاباتی سال گذشته که خواستار "منع ورود مسلمانان" به آمریکا شده بود اشاره کرده‌اند.

این دادگاه‌ همچنین گفتند که دستور مهاجرتی ناقض متمم اول قانون اساسی آمریکاست که آزادی ادیان را تضمین می‌کند.

قاضی دادگاهی در ایالت مریلند در ماه اکتبر گفت: "اعلام 'اولیه' درباره منع کردن مسلمانان، که آقای ترامپ در بیانیه‌هایش مکررا و صریحا به آنها اشاره می‌کرد، مقصود او را با قوت و شدت به زبانی قرائت ناپذیر بیان می‌کرد."

قاضی فدرال در هاوایی گفت که دولت "یافته‌های کافی که نشان دهد ورود بیش از ۱۵۰ میلیون نفر از شهروندان شش کشور نام برده برای 'منافع ایالات متحده خطرناک است' در اختیار ندارد."

دادگاهی در ویرجینیا هم گفت که جمعیت کشورهای قرار گرفته در فهرست آقای ترامپ ۹۰ تا ۹۹ درصد مسلمان هستند و نوشت: "غیرمنطقی بودن دعاوی دولت محسوس است."

بیشتر بخوانید:

یک دادگاه تجدیدنظر آمریکا علیه فرمان مهاجرتی ترامپ رای داد

خشم کاخ سفید از تصمیم دادگاه مبنی بر توقف سومین فرمان مهاجرتی ترامپ

یک دادگاه دیگر هم علیه فرمان تازه مهاجرتی ترامپ رای داد

دادگاه فدرال هاوایی دستور مهاجرتی تازه ترامپ را معلق کرد